Pszenica ozima: jaka gleba taki plon

Poleć
Udostępnij
Skomentuj
Autor tekstu: prof. dr hab. Grażyna Podolska. IUNG-PIB w Puławach | redakcja@agropolska.pl
18-08-2020,9:40 Aktualizacja: 18-08-2020,10:16
A A A
Aby pszenica ozima wydała wysoki plon ziarna dobrej jakości potrzebuje do uprawy najlepszych gleb. Można ją zasiać na glebach słabszych, ale wówczas należy zwrócić większą uwagę na dobór odmian, a glebę utrzymywać w wysokiej kulturze.
 
Spośród zbóż ozimych pszenica ma największe wymagania glebowe. Jest to wynik płytko sięgającego i słabo rozwiniętego systemu korzeniowego, którego 86%  masy znajduje się w warstwie ornej 0-20 cm. Intensywność jego rozwoju zależy od jakości gleby, jej wilgotności i struktury. 
 
plony pszenicy, grad obniżył plony, technologia uprawy pszenicy, zbiór pszenicy w Sahryniu

Grad obniżył plony pszenicy

Plony pszenicy ozimej w gospodarstwie w Sahryniu (gmina Werbkowice), w którym prowadzone są doświadczenia z aplikacją dolistną krzemu wyniosły w tym roku zaledwie 6 t z 1 ha. To o 40 proc. mniej niż zakładano.   Główną przyczyną...
Dlatego w korzystnych warunkach glebowych, np. na kompleksie pszennym bardzo dobrym, korzenie pszenicy potrafią rozwinąć się nawet na głębokość 150 cm, sięgając po wodę i składniki pokarmowe do głębszych warstw gleby. Efektem tego jest jej wysokie plonowanie.
 
Udowodnione w badaniach
 
Wyniki wieloletnich doświadczeń prowadzonych przez IUNG-PIB na terenie całego kraju pozwalają poznać skalę plenności pszenicy w zależności od uprawy na glebach zakwalifikowanych do różnych klas bonitacyjnych i kompleksów rolniczej przydatności. 
 
Najwyższe plony ziarna daje pszenica na glebach kompleksu pszennego bardzo dobrego i dobrego, nieco niższe na glebach kompleksu żytniego bardzo dobrego. W doświadczeniach, plony pszenicy na glebach kompleksu pszennego dobrego i żytniego bardzo dobrego były średnio około 5-10% niższe w porównaniu do plonów z kompleksu pszennego bardzo dobrego. 
 
W typowych warunkach pogodowych, obniżka plonowania na glebach słabszych w stosunku do plonu uzyskanego z gleb najlepszych wynosi średnio 20%. W warunkach małej ilości opadów różnice w poziomie plonowania mogą być jeszcze większe i wynosić nawet do 50%.
 
odmiany pszenicy ozimej, krajowy rejestr odmian, listy zalecanych odmian, odmiany pszenicy jakościowej, COBORU

Jak nie pogubić się w doborze odmian pszenicy ozimej?

Obecnie w krajowym rejestrze pszenicy ozimej znajduje się 130 odmian. Spośród zarejestrowanych odmian jedną zaliczono do grupy technologicznej elitarne chlebowe (E), 52 do do jakościowych chlebowych (A), 58 do chlebowych (B), 15 do...
Biorąc pod uwagę klasy bonitacyjne wyniki układają się podobnie, najwyższe plony daje pszenica uprawiana na glebach najlepszych. Głównym powodem niskich plonów na glebach słabych jest ich stosunkowo mała pojemność wodna, niski poziom kultury, a przede wszystkim silne zakwaszenie. 
 
Duży areał uprawy pszenicy ozimej w Polsce - powyżej 2 mln ha wskazuje, że bardzo często uprawia się ją jednak na glebach lekkich, zaliczanych do kompleksu żytniego dobrego. Zatem należy zastanowić się jakie kroki można podjąć, aby w takich warunkach glebowych uzyskać opłacalny poziom plonowania.
 
Sięgać po odpowiednie odmiany
 
Jak wykazały wyniki badań prowadzonych w IUNG-PIB, jednym z najważniejszych elementów jest dobór odpowiedniej odmiany. Największą grupę w doborze stanowią te, które charakteryzują się przeciętnymi wymaganiami glebowymi. Mniej liczne są odmiany wykazujące większe wymagania glebowe, które swój potencjał plonotwórczy ujawniają tylko na glebach bardzo dobrych i dobrych, również nieliczne są odmiany o mniejszych wymaganiach glebowych. 
 
Uregulować odczyn
 
kłosy, pszenica, niebo, drzewo

Które odmiany pszenicy ozimej wysiać w 2020 roku?

Do tegorocznych siewów COBORU rekomenduje 38 odmian pszenicy ozimej. Odmiana Artist polecana jest do uprawy w całym kraju, z wyjątkiem województwa warmińsko-mazurskiego. Odmiana RGT Kilimanjaro jest rekomendowana w 13...
Plonowanie pszenicy zależy także od stopnia zakwaszenia gleby. Potwierdzają to wyniki badań ścisłych prowadzonych między innymi w IUNG-PIB, ale też w innych ośrodkach naukowych. 
 
Na glebach dobrych zaliczonych do kompleksu pszennego bardzo dobrego i dobrego o pH od 5,5-6 obniżka poziomu plonowania w stosunku do plonu uzyskanego przy pH powyżej 6 wynosi około 6%, natomiast przy pH od 5,6-6,0 plon jest niższy o około 16%, a przy pH 4,0-5,0 obniżka sięga już 22%. 
 
Na glebach średnich zaliczonych do kompleksu żytniego bardzo dobrego obniżka plonu przy pH poniżej 5,0 może sięgać nawet 50%. Dzieje się tak dlatego, że wraz ze spadkiem pH zachodzi w glebie wiele negatywnych następstw. Między innymi pogarsza się jej struktura i zaburzone są stosunki wodno-powietrzne. Z zakwaszeniem gleb wiąże się słabsza dostępność podstawowych składników pokarmowych (azotu, fosforu, potasu, wapnia i magnezu). 
 
W przypadku mikroelementów jest odwrotnie. Większość z nich (oprócz molibdenu) jest lepiej dostępnych w niższych wartościach pH. Dlatego tuż po wapnowaniu gleb warto regularnie dokarmiać rośliny dolistnie mikroelementami. 
 
Izba Zbożowo-Paszowa, ceny zbóż w skupie, pszenica, żyto, jęczmień

Eksport pszenicy może pobić rekordy

Wzrosło zainteresowanie wywozem zbóż ze starych zbiorów. Za wysokiej jakości pszenicę konsumpcyjną eksporterzy płacą z dostawą do portów 840-855 zł/t - o kilkadziesiąt zł więcej niż w skupach krajowych. Izba Zbożowo-Paszowa...
Wraz ze spadkiem pH uaktywnia się tzw. glin ruchomy. Duża koncentracja tych jonów w roztworze glebowym stanowi poważne zagrożenie dla rozwoju systemu korzeniowego, który ulega redukcji szczególnie w kierunku pionowym. Korzenie stają się krótkie i kruche w konsekwencji czego rośliny nie mogą efektywnie pobierać składników pokarmowych. 
 
Dlatego podstawowym warunkiem decydującym o produktywności pszenicy na różnych kompleksach przydatności rolniczej gleb jest doprowadzenia gleb do odczynu obojętnego. Również i w tym przypadku nie bez znaczenia jest dobór odpowiedniej odmiany, co wykazały wyniki badań IUNG-PIB, ponieważ niektóre z nich są bardziej tolerancyjne na kwaśny odczyn gleby, inne bardziej wrażliwe. 
 
Tolerancja odmian na zakwaszenie gleby jest badana przez COBORU i określana w skali 9-cio stopniowej, a znajdujące się w doborze odmiany mają ocenę od 6 do 4.
 
Trafić z formą wapna
 
Wapnowanie najlepiej jest wykonać przed orką zimową, na ściernisko, zaraz po zbiorze przedplonu. Nawóz powinien być płytko wymieszany z glebą. Po przedplonach później zbieranych wapnowanie wykonuje się przed orką siewną. 
 
pszenica, zmiana klimatu, susza rolnicza, Jorgen Olesen, Uniwersytet Aarhus

Pszenica nie jest wystarczająco odporna na zmiany klimatu

Według naukowców stosowane obecnie w europejskim rolnictwie programy hodowlane pszenicy i wysiewane jej odmiany nie zapewniają uprawom odpowiedniej odporności na zmiany klimatu - twierdzą w publikacji na łamach PNAS. Grupa europejskich...
Nie należy łączyć zabiegu wapnowania z rozsiewaniem nawozów fosforowych, bo prowadzi to do uwstecznienia fosforu, który staje się niedostępny dla roślin. Przystępując do wapnowania, warto pamiętać także o wyborze nawozu o odpowiedniej formie. 
 
Wapń w nawozach występuje w dwóch formach - tlenkowej CaO oraz węglanowej CaCO3. Najczęściej rolnicy decydują się na nawóz tlenkowy ze względu na jego szybsze działanie i efekt widoczny już w roku następnym. Nawóz w tej formie chemicznej jest polecany na gleby ciężkie i zwięzłe. Forma ta nie nadaje się do użycia na glebach lekkich, ubogich w próchnicę, bo bardzo reaktywna forma tlenkowa powoduje szybką mineralizację materii organicznej. 
 
Stosując zatem wapno w formie tlenkowej na glebach słabych powodujemy spadek zawartości próchnicy w glebie. Inaczej jest na glebach ciężkich. Z natury są one bardziej zasobne w próchnicę, zatem ich kompleks sorpcyjny jest zdecydowanie bardziej pojemny. Dawki wapna pod pszenicę ozimą zależą od stopnia zakwaszenia i zwięzłości gleby.
 
Dobrać przedplon
 
Na glebach lekkich, kompleksu żytniego dobrego, otrzymanie wysokich plonów jest możliwe jedynie po dobrych przedplonach. Dla pszenicy ozimej są to: wczesne i średniowczesne ziemniaki, bobowate i ich mieszanki uprawiane na nasiona lub zielonkę, rzepak, motylkowe drobnonasienne. Wyklucza się następstwo: pszenica-pszenica, jęczmień-pszenica, żyto-pszenica.
 
pszenica, siew, siewnik, ciągnik

Pszenica ozima: listy odmian zalecanych pomagają w wyborze

W tym roku COBORU poleca do siewu 34 odmiany pszenicy ozimej, o 3 mniej niż przed rokiem. Najbardziej rozpowszechniona jest odmiana Artist, którą poleca się do uprawy w całym kraju, z wyjątkiem województwa małopolskiego. Odmianę RGT...
Na jakość ziarna
 
Warunki glebowe wpływają nie tylko na poziom plonowania, ale również na jakość ziarna. Ziarno pszenicy uprawianej na glebach kompleksu żytniego dobrego w porównaniu do pszenicy uprawianej na glebie kompleksów dobrych i żytniego bardzo dobrego cechuje gorsza wartość przemiałowa, o czym świadczy mniejsza gęstość ziarna w stanie zsypnym. 
 
Ziarno to ma także gorszą wartość wypiekową o czym świadczy niższa liczba opadania, mniejsza zawartość białka, gorsze wartości wskaźnika sedymentacyjnego, rezystencji ciasta i wartości walorymetrycznej. 
 
Ramka
Pszenica ozima powinna być uprawiana na glebach strukturalnych, o dobrej pojemności wodnej oraz zasobnych w składniki pokarmowe. Na glebach kompleksów pszennego bardzo dobrego i dobrego (klasa I do IIIb), żytniego bardzo dobrego (klasa IIIa i IIIb), pszennego górskiego i zbożowego górskiego oraz zbożowo-pastewnego mocnego. Pszenicę ozimą można zasiać na słabszych glebach, na przykład kompleksu żytniego dobrego (klasa IVa i IVb), lecz wówczas należy zwrócić większą uwagę na dobór odmian, a glebę utrzymywać w wysokiej kulturze.
 
 
  •      Artykuł ukazał się w miesięczniku "Przedsiębiorca Rolny" nr 7-2020 - ZAPRENUMERUJ

 

Poleć
Udostępnij
Skomentuj