Kontraktacja buraków ucięta. Plantatorzy zatrwożeni

Według rolników, rząd powinien interweniować, by zachować w Polsce dotychczasowy poziom kontraktacji buraków cukrowych. „Sytuacja na rynku cukru powoduje konieczność dostosowania wielkości kontraktacji do poziomu popytu” – odpowiedział resort rolnictwa.

Jeszcze całkiem niedawno uprawa buraków cukrowych była łakomym kąskiem dla rolników. Bo choć niełatwa agrotechnicznie, przynosiła porządny zysk. Zwłaszcza na tle pozostałych upraw, na czele ze zbożami. Jednak m.in. z uwagi na import cukru opłacalność zaczęła spadać. A w tym sezonie dodatkowo okazało się, że części upraw buraków w ogóle nie potrzeba.

KRIR: rolnicy utracą stałe źródło zbytu i dochodu

Jak alarmował jeszcze w lutym samorząd rolniczy, rolników zatrwożyła informacja, że cukrownie w Polsce planują ograniczenie kontraktacji buraków u dotychczasowych kontrahentów. Przekazał, że według zapowiedzi w sezonie 2026/27 Krajowa Grupa Spożywcza (pozostająca w państwowych strukturach) postanowiła zmniejszyć kontraktacje o 10 proc. Natomiast ze strony prywatnych podmiotów z tego sektora popłynęły wieści o redukcji sięgającej nawet 25 proc.

„Cukrownie tłumaczą się nadwyżkami cukru, wysokimi kosztami produkcji i niskimi cenami cukru” – wskazywała Krajowa Rada Izb Rolniczych.

Przy tym podkreślała, iż są to informacje dla rolników niekorzystne. Dla tego, że utracą oni stałe źródło zbytu i dochodu. Poza tym zmniejszenie kontraktacji wymusi nagłe zmiany płodozmianu zagrażające stabilności ekonomicznej gospodarstw.

„Zdaniem rolników, konieczne jest podjęcie przez rząd działań w celu zachowania dotychczasowych kontraktacji oraz zapewnienie środków na rekompensaty dla rolników, którzy stracą stabilny dochód w tym sektorze” – zaznaczała KRIR.

MRiRW: spadki cen cukru to spadki cen buraków

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) w odpowiedzi (z 3 kwietnia) na to wystąpienie dotyczące kontraktacji buraków zapewniło, że na bieżąco monitoruje sytuację. I to na różnych rynkach produktów rolnych, w tym oczywiście także na rynku buraka cukrowego.

Resort zwrócił uwagę na panujący przez ostatnie lata trend – od ostatniej reformy na rynku cukru, tj. od 1 października 2017 r. Bowiem do roku 2024 w Polsce systematycznie rosła powierzchnia uprawy buraka cukrowego (wyjątek stanowił sezon 2022/23). W 2024 r. była ona rekordowa i wyniosła 274,3 tys. ha (+3,2 proc. r/r). Jednak trwające od II połowy 2023 r. spadki cen cukru na rynkach światowych przekładają się na spadki cen buraków kontraktowych. Tym samym oczywiście też na spadek opłacalności ich uprawy i zmniejszanie powierzchni zasiewów. W 2025 r. areał uprawy buraka cukrowego w Polsce spadł do poziomu ok. 258,4 tys. ha (-6 proc. r/r).

Zmniejszanie kontraktacji buraków trendem w UE

„Aktualna sytuacja na rynku cukru powoduje konieczność dostosowania wielkości kontraktacji buraków do poziomu popytu na cukier i sytuacji cenowej. Utrzymywanie zbyt wysokiej kontraktacji w warunkach ograniczonego zapotrzebowania prowadzi do zwiększenia nadpodaży cukru, co w konsekwencji może skutkować pogorszeniem opłacalności uprawy dla plantatorów w kolejnych latach” – oceniło MRiRW.

Przy tym zwróciło uwagę, że zmniejszanie kontraktacji buraków jest trendem obserwowanym obecnie w większości krajów UE. Bo firmy redukują ilość zakontraktowanego buraka, aby ograniczyć nadwyżki i ustabilizować ceny. Automatycznie prowadzi to do niższej produkcji cukru w kolejnym sezonie. Ponadto resort rolnictwa przyznał, że na decyzje cukrowni wpływają także rosnące koszty produkcji.

Podsumowując, rolnicy wskazują na kłopoty, które dotknęły kolejną po zbożach czy ziemniakach uprawę. Natomiast resort rolnictwa twierdzi, że ograniczenie i dostosowanie poziomu kontraktacji buraków cukrowych do aktualnych warunków rynkowych na rynku cukru jest mechanizmem pozwalającym producentom cukru modyfikować poziom produkcji zgodnie z aktualnymi potrzebami rynku i konsumentów. A tym samym – utrzymywać rentowność i reagować na zmieniające się warunki gospodarcze.

Przeczytaj również: Mątwik burakowy. Szkodniki glebowe buraka cukrowego.