Strategia dla polskiego sektora wieprzowiny do 2035 roku

Strategia dla polskiego sektora wieprzowiny na lata 2026–2035 zakłada odbudowę krajowej produkcji prosiąt, poprawę konkurencyjności gospodarstw i rozwój eksportu.

Do 2035 r. Polska ma samodzielnie pokrywać całe zapotrzebowanie krajowych ubojni na prosięta. Realizacja planu wymaga jednak dużych inwestycji, zmian prawnych oraz ścisłej współpracy producentów, przetwórców i administracji.

Strategia dla polskiego sektora wieprzowiny. Import prosiąt dużym problemem

Polska branża wieprzowa od lat zmaga się ze spadkiem pogłowia trzody chlewnej. W pierwszej dekadzie członkostwa w Unii Europejskiej liczba świń zmniejszyła się o blisko 37%. Jednocześnie krajowa produkcja prosiąt nie nadąża za potrzebami rynku, dlatego sektor w dużym stopniu korzysta z zagranicznych dostaw.

Według danych przedstawionych w strategii około 40% zwierząt wykorzystywanych w krajowym łańcuchu produkcji wieprzowiny pochodzi z importu. Najważniejszym kierunkiem dostaw pozostaje Dania. Taka zależność zwiększa ryzyko zakłóceń handlowych, a ponadto powoduje odpływ pieniędzy z polskiej gospodarki. Autorzy dokumentu szacują wartość utraconych korzyści na około 2,4 mld zł rocznie.

Odbudowa produkcji prosiąt priorytetem do 2035 roku

Strategia dla polskiego sektora wieprzowiny wyznacza konkretne cele produkcyjne. Pogłowie macior ma wzrosnąć z około 600 tys. do 800 tys. sztuk. Natomiast udział krajowych prosiąt w pokryciu potrzeb polskich ubojni powinien osiągnąć 100%.

Aby osiągnąć te założenia, autorzy proponują specustawę wspierającą rozwój produkcji prosiąt. Ponadto chcą uprościć procedury inwestycyjne, poprawić dostęp do finansowania i wskazać lokalizacje pod nowe obiekty. Ważną rolę odegrają również modernizacja gospodarstw, szkolenia oraz rozwój kompetencji producentów.

ASF i wsparcie gospodarstw hodujących trzodę chlewną

Rozwój produkcji wymaga także skuteczniejszej walki z afrykańskim pomorem świń. Dlatego strategia dla polskiego sektora wieprzowiny przewiduje poprawę bioasekuracji, tworzenie grup sanitarnych i rozwój kompartmentyzacji. Dokument wskazuje również na potrzebę skuteczniejszej kontroli populacji dzików oraz rekompensat dla hodowców działających na obszarach objętych ograniczeniami.

Celem na 2035 r. jest odzyskanie przez Polskę statusu kraju wolnego od ASF. Jednocześnie strategia uwzględnia sytuację mniejszych gospodarstw. Spośród około 43 tys. producentów trzody chlewnej blisko 30 tys. utrzymuje mniej niż 100 świń. Dla tych gospodarstw przewidziano doradztwo, szkolenia i pomoc w poprawie efektywności produkcji.

Strategia dla polskiego sektora wieprzowiny obejmuje cały łańcuch dostaw

Plan zmian dotyczy sześciu obszarów: produkcji, przetwórstwa, transformacji środowiskowej, rynku krajowego, eksportu oraz relacji handlowych. W przetwórstwie priorytetem będzie poprawa efektywności i lepsze wykorzystanie wartości tuszy. Ponadto zakłady mają rozwijać produkty o wyższej wartości dodanej i wspólny standard jakości.

Na rynku krajowym strategia dla polskiego sektora wieprzowiny zakłada promocję rodzimych produktów oraz rozwój segmentu premium. Ma to pomóc w utrzymaniu sprzedaży mimo możliwego spadku konsumpcji i rosnącej presji importowej. Z kolei eksport ma zyskać nowe kierunki. Liczba aktywnych rynków zagranicznych powinna wzrosnąć z około 90 do 140. Natomiast relacja wartości eksportu do importu ma poprawić się z 0,74 do 1,25.

Ważnym elementem będzie również integracja producentów. Autorzy dokumentu chcą wzmocnić pozycję gospodarstw w kontaktach z przetwórcami i sieciami handlowymi. Dlatego proponują rozwój współpracy poziomej oraz zmiany przepisów dotyczących przewagi kontraktowej.

Ile będzie kosztować strategia dla polskiego sektora wieprzowiny?

Wdrożenie planu w latach 2026–2035 ma kosztować dodatkowo około 30,5 mld zł. Z tej kwoty około 9,6 mld zł powinno pochodzić bezpośrednio z branży. Pozostałe środki mają wspierać rozwój produkcji, modernizację zakładów i poprawę konkurencyjności.

Strategia dla polskiego sektora wieprzowiny zakłada również wzrost udziału produktów objętych krajowymi systemami jakości do 90% sprzedaży detalicznej. Ponadto integracja pozioma ma objąć około 40% rynku. Wdrażanie programu będzie przebiegać etapami. Najpierw branża chce usunąć bariery inwestycyjne, następnie uruchomić projekty pilotażowe, a później rozszerzyć sprawdzone rozwiązania.

Organizacje branżowe wspólnie opracowały plan zmian

Za przygotowanie dokumentu odpowiadają organizacje współpracujące w ramach Polskiego Forum Wieprzowiny. Wśród nich znajdują się Związek POLSKIE MIĘSO, UPEMI, POLPIG, POLSUS, Stowarzyszenie Rzeźników i Wędliniarzy RP, Polski Związek Niezależnych Producentów Świń oraz Agrointegracja.

Prace koordynował Związek POLSKIE MIĘSO, natomiast opracowanie merytoryczne przygotowała firma Olipra Analytics pod kierownictwem dr. Jakuba Olipry. Podczas prezentacji przedstawiciele branży omówili najważniejsze problemy i proponowane rozwiązania. W dyskusji uczestniczyli również reprezentanci producentów, przetwórców i organizacji hodowlanych.

Strategia dla polskiego sektora wieprzowiny czeka na wdrożenie

Samo przedstawienie założeń nie poprawi jednak sytuacji hodowców. Potrzebne będą konkretne decyzje administracyjne, zmiany prawne i dostępne instrumenty finansowania. Ponadto ministerstwa oraz instytucje publiczne muszą uwzględnić potrzeby branży w polityce rolno-spożywczej.

Podsumowując, strategia dla polskiego sektora wieprzowiny wyznacza ambitny kierunek zmian do 2035 roku. Najważniejszym zadaniem pozostaje odbudowa krajowej produkcji prosiąt, ograniczenie zależności od importu i poprawa konkurencyjności całego łańcucha dostaw. O powodzeniu programu zdecyduje jednak tempo wdrażania zapowiedzianych rozwiązań oraz współpraca branży z administracją.

Przeczytaj również: Kryzys nie dotyka wszystkich. Integracja szansą dla hodowców?