Dzielenie dawek azotu w zbożach ozimych

Efektywne nawożenie azotowe zbóż ozimych nie polega jedynie na ustaleniu odpowiedniej dawki całkowitej. Równie ważny jest sposób jej podziału i termin aplikacji. To właśnie właściwe rozłożenie dawek azotu w czasie decyduje o tym, czy rośliny będą miały dostęp do azotu w kluczowych fazach rozwojowych, a tym samym ostatecznie ukształtują wysoki i stabilny plon.

Azot jest składnikiem, którego rośliny potrzebują w sposób ciągły. Jednak zapotrzebowanie na niego zmienia się w zależności od fazy rozwojowej. Do końca krzewienia zboża pobierają około jednej piątej całkowitej ilości składników pokarmowych. Największe zapotrzebowanie przypada na okres od początku strzelania w źdźbło aż do końca kwitnienia, kiedy rośliny wykorzystują około połowy całkowitej dawki. Pozostałe trzydzieści procent pobierane jest po kwitnieniu, głównie w czasie nalewania ziarna. Nie oznacza to jednak, że nawożenie powinno być rozłożone dokładnie w takich proporcjach. Dlatego, że azot zastosowany wcześniej może być wykorzystywany także w późniejszych fazach dzięki procesom remobilizacji.

Brak azotu we wczesnych miesiącach wiosennej wegetacji prowadzi do redukcji liczby źdźbeł kłosonośnych, zmniejszenia liczby kłosków oraz ograniczenia liczby płodnych kwiatków, co bezpośrednio wpływa na liczbę ziarniaków w kłosie. Z kolei niedobór azotu w późniejszych fazach skutkuje obniżeniem masy tysiąca ziaren i spadkiem zawartości białka. Zboża akumulują większość potrzebnego azotu w okresie wzrostu wegetatywnego. Natomiast w fazie nalewania ziarna korzystają z azotu przemieszczanego z liści i źdźbeł. Każda dawka zastosowana w określonym momencie pełni więc inną funkcję plonotwórczą i wpływa na różne elementy struktury plonu.

Podział dawek w technologiach średnio intensywnych

W gospodarstwach prowadzących produkcję na poziomie średniej intensywności najczęściej stosuje się podział nawożenia na dwie dawki. Pierwsza, stanowiąca co najmniej 60-70% całkowitej ilości azotu, podawana jest krótko przed wznowieniem wegetacji. Jej zadaniem jest pobudzenie roślin do wzrostu, zapewnienie odpowiedniego odżywienia w fazie krzewienia oraz stworzenie podstaw do wytworzenia odpowiedniej liczby źdźbeł kłosonośnych. Drugą dawkę stosuje się w fazie strzelania w źdźbło, czyli w okresie BBCH 32–35. W tym czasie rośliny mają największe zapotrzebowanie na azot, ponieważ intensywnie budują elementy struktury plonu.

Dzielenie dawek w technologiach intensywnych

W uprawach prowadzonych w systemach intensywnych, gdzie celem jest uzyskanie wysokich plonów i wysokiej jakości ziarna, zaleca się stosowanie co najmniej trzech dawek azotu. Pierwsza aplikowana jest przed wznowieniem wegetacji, aby zapewnić roślinom dobry start. Druga przypada na okres od końca krzewienia do pierwszego kolanka, czyli fazy BBCH 29–31. W tym czasie rośliny intensywnie różnicują liczbę kłosków i ziarniaków, dlatego dostępność azotu jest kluczowa. Trzecią dawkę stosuje się od końca nabrzmiewania pochwy liściowej liścia flagowego do początku kłoszenia, czyli w fazach BBCH 45–51. Jej zadaniem jest poprawa nalewania ziarna oraz zwiększenie zawartości białka.

Nawożenie na bardzo wysokie plony – cztery dawki azotu

Na stanowiskach wyjątkowo urodzajnych, gdzie potencjał plonowania jest bardzo wysoki, stosuje się podział nawożenia nawet na cztery dawki. Pierwsza podawana jest przed wznowieniem wegetacji. Druga od końca krzewienia do fazy pierwszego kolanka (BBCH 29-31). Trzecia przy widocznym liściu flagowym (BBCH 37). Czwarta od początku do końca kłoszenia (BBCH 51-59). Takie rozłożenie dawek pozwala na precyzyjne dostosowanie podaży azotu do potrzeb roślin w każdej fazie rozwoju. Sprzyja to uzyskaniu wysokiego plonu i dobrej jakości ziarna.

Podsumowując, dzielenie dawek azotu jest jednym z najważniejszych elementów technologii nawożenia zbóż ozimych. Odpowiednie rozłożenie aplikacji w czasie pozwala roślinom efektywnie wykorzystać składnik, ogranicza straty i zwiększa potencjał plonowania. Wybór strategii zależy od intensywności produkcji, zasobności gleby oraz spodziewanego plonu. Niezależnie od technologii kluczowe jest, aby rośliny miały dostęp do azotu w najważniejszych fazach rozwojowych. To właśnie wtedy kształtują się elementy decydujące o wielkości i jakości plonu.