Regionalizacja ASF. Koniec strefy czerwonej ASF, jaką znamy?

Zmienia się regionalizacja ASF. Unia Europejska unowocześnia do niej swoje podejście, ponieważ chce reagować szybciej i precyzyjniej. Dlatego strefy ASF, w tym strefa czerwona, mają dziś charakter elastyczny i krótkotrwały. Co więcej, decyzje zapadają na podstawie realnych danych z terenu, a nie sztywnych terminów administracyjnych.

– Czas przestaje być kluczowy. Liczy się realne ryzyko potwierdzone w terenie – podkreśla Aleksander Dargiewicz, prezes KZP-PTCh POLPIG.

Komisja Europejska może dziś skrócić obowiązywanie strefy III nawet z 12 do 3 miesięcy. Jednak warunkiem pozostaje rzetelne uzasadnienie krajowych służb oraz zgodność z unijnymi kryteriami. W dodatku KE analizuje dane naukowe i sytuację epizootyczną w czasie rzeczywistym.

Regionalizacja ASF. Strefy tylko tam, gdzie to konieczne

Nowy model regionalizacji ASF zakłada najmniejszy konieczny zasięg restrykcji. Dlatego Bruksela nie rozszerza już automatycznie czerwonych stref na duże obszary. Natomiast reaguje punktowo, jeśli sytuacja tego wymaga.

Przykład stanowi szybka reakcja KE po wykryciu ASF w Hiszpanii, pierwszym od 1994 roku. Komisja potwierdziła regionalizację ASF zgłoszoną przez władze krajowe i objęła restrykcjami wyłącznie realnie zagrożone obszary. Ten przypadek pokazuje, że system działa szybciej i precyzyjniej.

– Nie wracamy do ery rozległych i długotrwałych obszarów objętych ograniczeniami III. Strefa czerwona staje się narzędziem taktycznym, a nie domyślną sankcją. To główne zmiany w regionalizacji ASF – zaznacza Dargiewicz.

ASF 2025–2026: presja dzików rośnie

Sytuacja w Polsce pozostaje jednak trudna. W 2025 roku służby potwierdziły 3429 ognisk ASF u dzików. To o ponad tysiąc więcej niż rok wcześniej. Najwięcej pojawiło się w województwach o silnej produkcji trzody: pomorskim, kujawsko-pomorskim, zachodniopomorskim oraz wielkopolskim.

Co więcej, początek 2026 roku przyniósł ponad 100 nowych ognisk u dzików w woj. zachodniopomorskim. Dlatego sezon letni może zwiększyć ryzyko dla chlewni.

Jednak nawet jeśli pojawią się ogniska u świń, nie oznacza to automatycznego powrotu do szerokich obszarów objętych ograniczeniami III. Regionalizacja ASF się zmieniła, dlatego KE przeanalizuje kilka kluczowych czynników.

Regionalizacja ASF. Co zdecyduje o wprowadzeniu strefy III?

Komisja Europejska oceni:

• charakter ogniska – pojedyncze czy rozproszone;
• presję wirusa u dzików w okolicy;
• poziom bioasekuracji w gospodarstwie;
• kompletność danych przekazanych przez kraj;
• skuteczność likwidacji ogniska przez administrację.

Dlatego jakość nadzoru i dokumentacji ma dziś ogromne znaczenie. Jeśli służby szybko wygaszą ognisko i nie dojdzie do transmisji wtórnej, UE może ograniczyć wdrożyć nowe podejście do regionalizacji ASF i ustanowić restrykcje wyłącznie do obszaru zapowietrzonego.

Nowy model regionalizacji ASF – co to oznacza dla hodowców?

Nowa regionalizacja ASF daje większą przewidywalność. Jednak wymaga również wyższych standardów bioasekuracji. Rolnicy muszą dokumentować działania, ponieważ KE analizuje konkretne dane.

Można więc wnioskować, że strefa III nie stanie się już automatyczną reakcją po wykryciu ASF u świń. Natomiast każda decyzja oprze się na wieloczynnikowej analizie ryzyka.

Podsumowując, Unia Europejska wprowadza dynamiczny model regionalizacji ASF. Strefy III przestają być długotrwałym i automatycznym mechanizmem. KE reaguje szybciej i bardziej punktowo, ponieważ opiera decyzje na realnym ryzyku. Jednak wysoka presja wirusa u dzików w Polsce oznacza, że sezon letni może przynieść nowe wyzwania dla producentów trzody chlewnej.

Przeczytaj również: Wirus ASF u dzików. Mamy już 321 ognisk w Polsce