„Rozwój małych gospodarstw” już bez naboru. Ile wniosków czeka?

Wygląda na to, że w tym rozdaniu pieniędzy z przeznaczeniem dla rolnictwa nie będzie już naboru wniosków na „Rozwój małych gospodarstw”. Ile ich do tej pory złożyli właściciele niewielkich areałów? Ile rozpatrzono negatywnie? A ile wciąż czeka na weryfikację?

O tym, że trzeba wspierać najmniejsze, bardzo często rodzinne gospodarstwa, mówiło się o dawna. Bo – jak wskazywało wielu ekspertów – są potrzebne do zachowania bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Zresztą tak, jak i duże gospodarstw towarowe. Chodzi o dywersyfikację pierwotnych źródeł żywności.

Nawet 120 tys. złotych pomocy dla rolników

Jednym ze źródeł pomocy dla „mniejszych” rolników stanowi interwencja I.10.5 „Rozwój małych gospodarstw” z Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR). Skierowano ją do posiadaczy gospodarstw o wielkości ekonomicznej poniżej 25 tys. euro. Przy tym kolejnym warunkiem było uzyskiwanie przychodu ze sprzedaży na ustalonym poziomie minimalnym.

Przewidziana w interwencji płatność ryczałtowa wypłacana w dwóch ratach to:

• 120 tys. zł – dla gospodarstw rozpoczynających działalność w zakresie wprowadzania produktów na rynek w ramach tzw. krótkiego łańcucha dostaw oraz tych prowadzących produkcję ekologiczną;
• 100 tys. zł – dla pozostałych.

Ponad 5 tys. wniosków na „Rozwój małych gospodarstw”

Tego wsparcia dotyczyła niedawna interpelacja posłanki Magdaleny Sroki (PSL). W odpowiedzi Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) przekazało dane. I tak, w naborze przeprowadzonym w 2025 roku w ramach interwencji I.10.5 chętni złożyli łącznie 5057 wniosków.

Liczba wnioskodawców w poszczególnych województwach wyglądała tak: dolnośląskie – 89, kujawsko-pomorskie – 173, lubelskie – 893, lubuskie – 65, łódzkie – 418, małopolskie – 459, mazowieckie – 1064, opolskie – 62, podkarpackie – 207, podlaskie – 311, pomorskie – 131, śląskie – 94, świętokrzyskie – 488, warmińsko-mazurskie – 160, wielkopolskie – 366, zachodniopomorskie – 77.

Z łącznej liczby 5057 wniosków, według stanu na 21 kwietnia 2026 r.:

• 1823 wnioski zostały rozpatrzone pozytywnie;
• 702 wnioski zostały rozpatrzone negatywnie;
• 438 wniosków zostało wycofanych przez wnioskodawców;
• 2094 wnioski pozostają w trakcie weryfikacji.

Średnia wielkość gospodarstw – niecałe 10 hektarów

Jeśli chodzi o budżet interwencji „Rozwój małych gospodarstw”, wynosi on 272 mln euro (ok. 1,16 mld zł). Zaś z tego zakontraktowano – stan na 19 kwietnia 2026 r. – środki w kwocie 761 mln zł. Tym samym to 66 proc. budżetu tej interwencji. Co więcej, urzędnicy zrealizowali płatności na rzecz 5,7 tys. beneficjentów na kwotę 471 mln zł (41 proc. budżetu interwencji I.10.5).

Średnia wielkość gospodarstw objętych wsparciem w skali kraju wyniosła 9,6 ha. Natomiast największe średnie powierzchnie wystąpiły w woj.: zachodniopomorskim – 15,04 ha, podlaskim – 14,01 ha i warmińsko-mazurskim – 11,96 ha. Z kolei najmniejsze średnie były w woj. małopolskim – 6,7 ha.

Młodzi zainteresowani rozwojem małych gospodarstw

W ocenie MRiRW, nabór przeprowadzony w 2025 r. wskazuje na bardzo duże zainteresowanie wsparciem wśród właścicieli mniejszych gospodarstw rolnych. Szczególnie w regionach o rozdrobnionej strukturze agrarnej. Planowane przez rolników działania – przedstawiane w biznesplanach – to np. zmiana profilu produkcji czy poprawa jakości produkcji. Ponadto dotyczą one też wprowadzenia nowego produktu na rynek czy rozpoczęcia wprowadzania go w ramach krótkich łańcuchów dostaw (rolniczy handel detaliczny, dostawy bezpośrednie, sprzedaż bezpośrednia). Bo efektem udzielanego wsparcia ma być wprowadzenie zmian w gospodarstwach, by były silniej zorientowane rynkowo.

Dodatkowo resort zwraca uwagę na wysoki udział beneficjentów do 40. roku życia w naborze z 2025 roku. Wyniósł on 41,8 proc. ogółu beneficjentów. Świadczy to według ministerstwa o tym, że interwencja I.10.5 sprzyja również wymianie pokoleniowej.

Nie będzie kolejnych naborów wniosków o wsparcie

Zatem czy planowane są kolejne nabory w ramach programu „Rozwój małych gospodarstw” w latach 2026-2027?

„Zgodnie z harmonogramem naborów wniosków w ramach PS WPR w 2026 r., aktualnie nie planuje się naboru wniosków w ramach interwencji I.10.5” – wskazuje MRiRW.

Co więcej – jak dodaje – biorąc pod uwagę ostateczny termin na rozliczenie PS WPR, które musi nastąpić do końca 2029 roku, oraz specyfikę wdrażania I.10.5 (m.in. konieczny okres na realizację założeń biznesplanu), nie planuje się też uruchomienia naboru dla tej interwencji w ramach PS WPR w 2027 r. Bo 2027 to rok finalizacji obecnych działań (wygaszania naborów w ramach obecnie wdrażanego PS WPR). Jednocześnie to okres równoległego programowania kolejnej perspektywy, w ramach której będą nowe zasady wsparcia dla rolników.

Podsumowując, mimo sporego zainteresowania taką pomocą, jej następnej edycji nie będzie. A czy można już ocenić jej efekty w gospodarstwach? Według resortu na to jest za wcześnie. Bowiem na realizację biznesplanu beneficjent ma (maksymalnie) 3 lata kalendarzowe. A przecież proces weryfikacji wniosków wciąż trwa.

Przeczytaj również: „Młody rolnik” zniknie? Ministerstwo o przyszłości wsparcia.