Nowa WPR dużo gorsza od obecnej? „7 smutnych porównań”

„W najbliższych miesiącach przesądzone zostaną losy Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) UE i jej budżetu. Niestety, wszystkie gwiazdy na unijnym niebie (nie tylko na fladze) wskazują na pogorszenie sytuacji europejskich i także polskich rolników” – podkreśla Janusz Wojciechowski, były komisarz UE ds. rolnictwa. I porównuje obecną oraz nową, planowaną WPR.

Losy przyszłego finansowania unijnego rolnictwa wciąż się ważą. Kluczowe dla rolników – o czym pisaliśmy – jest utrzymanie silnej, dwufilarowej struktury WPR. Ponadto konieczne jest w ich ocenie utrzymanie odrębności budżetu rolnego UE. I utrzymanie go co najmniej na obecnym poziomie, z uwzględnieniem inflacji.

Nowa WPR z obciętymi finansami?

Ale według byłego szefa rolnictwa UE Janusza Wojciechowskiego sytuacja nie jest kolorowa. Na platformie X dokonał on porównania obecnej i planowanej WPR. Co więcej, określił publikację jako „7 smutnych porównań”.

Po pierwsze – według jego wyliczeń – obecny, ustalony za jego czasów budżet WPR dla całej Unii na lata 2023-2027 to 307 mld euro na 5 lat, czyli 61,4 mld euro rocznie. Natomiast planowany budżet nowej WPR na lata 2028-2034 sięga 300 mld euro na 7 lat. Zatem byłoby to 42,9 mld euro rocznie, o 30 proc. mniej.

Drugi punkt zestawienia Wojciechowskiego mówi o budżecie WPR dla Polski. Na lata 2023-2027 to 25 mld euro na 5 lat, czyli 5 mld euro rocznie i statystycznie 358 euro/ha. Zaś budżet planowany na 2028-2034 to 24,6 mld euro na 7 lat, czyli 3,5 mld euro rocznie i statystycznie 252 euro/ha. Byłoby to także o 30 proc. mniej.

Dalej – po trzecie – ekskomisarz pisze, że obecne płatności bezpośrednie w Polsce wzrosły do poziomu 263 euro/ha rocznie. To według niego 102  proc. średniej unijnej. „Planowane płatności 2028-2034 mają się zawierać gdzieś w przedziale 130-240 euro/ha, nie wiadomo ile to będzie, ale na pewno dużo mniej niż obecnie” – wskazuje Janusz Wojciechowski.

Nowa WPR bez suwerenności?

Czwarta lokata w jego porównaniu obejmuje połączenie – że w obecnym budżecie UE zsumowane wydatki na rolnictwo (WPR) i wieś (spójność) szacuje się na 60-70 mld euro. Z kolei w planowanym budżecie 2028-2034 razem na wieś i rolnictwo ma być co najwyżej 48 mld euro.

„Przy czym KE i polski rząd łudzą rolników 10-proc. uzupełnieniem funduszy dla wsi w ramach tzw. „rural target” (kwota ok. 9 mld euro). Ale na wsi mieszka 40 proc. ludności, więc 10 proc. dla wsi to dyskryminacja, a nie łaska” – ocenia Wojciechowski.

Ponadto – w piątym punkcie – zwraca uwagę, że obecna WPR 2023-2027 jest odrębna i niezależna od innych polityk UE. W rezultacie fundusze rolne mają zarezerwowane wyłącznie rolnicy. Natomiast nowa WPR 2028-2034 może być niesuwerenna. Bo UE prawdopodobnie połączy ją częściowo z polityką spójności. Tym samym rolnicy ubiegający się fundusze staną do nierównej konkurencji z potencjalnie silniejszymi od nich lobbystami.

Bez rozwoju obszarów wiejskich?

Po szóste były komisarz UE podnosi temat konstrukcji obecnego budżet rolnego UE. Przede wszystkim mowa tu o tym, że są dwa filary: płatności bezpośrednie i rozwój obszarów wiejskich. Natomiast planowana WPR 2028-2034 ma być bezfilarowa. Zaś rozwój obszarów wiejskich znika całkowicie z WPR. „To dla Polski strata co najmniej 1,5 mld euro rocznie” – przekonuje Wojciechowski.

Jak dodaje w swoim siódmym punkcie, obecne fundusze WPR 2023-2027 są wolne od kamieni milowych i warunków praworządności. Jednocześnie przypomina, że np. fundusze w ramach KPO były „politycznie” blokowane. „Fundusze rolne 2028-2034 poddane zostaną warunkom praworządności, wobec czego wsparcie dla rolników może się stać instrumentem politycznego szantażu, tak jak KPO” – przestrzega były komisarz UE.

Większy wpływ państw członkowskich?

Jeśli chodzi o stanowisko ministerstwa rolnictwa w sprawie nowej WPR, podkreśla ono, że Polska opowiada się za utrzymaniem wspólnych zasad polityki rolnej. Przy tym wskazuje na potrzebę zwiększenia wpływu państw członkowskich na sposób wdrażania narzędzi WPR.

„Zabiegamy o to, aby państwa członkowskie miały większy wpływ na sposób podziału środków z WPR. Szacujemy, że łączny budżet na rolnictwo, przetwórstwo i obszary wiejskie, wraz z wkładem krajowym, może wynieść ok. 48,6 mld euro” – przekazywał minister rolnictwa Stefan Krajewski podczas niedawnego posiedzenia Rady Młodych Rolników przy Krajowej Radzie Izb Rolniczych.

Co wiecej, jego resort podsumował ostatnio 22 lata polskiego rolnictwa w Unii Europejskiej.

Źródło: X/Wojciechowski, MRiRW

Przeczytaj również: Dopłaty do nawozów i paliwa – KE daje zielone światło.