Zachwaszczenie gruntów – MRiRW wskazuje na rolę wójtów

Zachwaszczenie czy zakrzaczenie nieużytkowanych gruntów sąsiadujących z areałem rolnika, może oznaczać dla niego kłopoty. Chodzi np. o straty w plonach czy większe wydatki na zabiegi ochrony swoich upraw. Włodarze gmin posiadają kompetencje, by nakazać właścicielowi ziemi wykonanie odpowiednich zabiegów. Ale samorząd rolniczy domagał się przekazania tych uprawnień do ARiMR.

O podjęcie działań na rzecz zmiany Ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wystąpiła jakiś czas temu Krajowa Rada Izb Rolniczych (KRIR). Wskazywała, że dla gospodarstw produkcyjnych nieużytkowane działki znajdujące się w rozłogu gospodarstwa lub na jego obrzeżu stają się problemem z powodu zachwaszczenia i zakrzaczenia. Przypominała, że szefowie gmin mogą w takich sprawach interweniować, nakazując właścicielom przeprowadzenie odpowiednich zabiegów.

„Zastosowaniem tych przepisów wójtowie często nie są w ogóle zainteresowani” – brzmiało pismo do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW).

W związku z powyższym, izby postulowały przekazanie tych kompetencji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). Bo dysponuje ona aktualizowanymi ortofotomapami, danymi geodezyjnymi oraz wykfalikowanymi pracownikami.

Zachwaszczenie gruntów = wadliwa działalność rolnicza

Odnosząc się do tego wystąpienia, MRiRW podkreśla, że przywołana wyżej ustawa obecnie stanowi podstawę do ochrony jakościowej gruntów. I zwraca uwagę, iż nawet w przypadku odłogowania gruntów rolnych (czasowego ich wykluczenia z uprawy), przepisy zobowiązują właścicieli do utrzymywania ich w dobrych warunkach agrotechnicznych. Takich, które umożliwiają ponowne ich użytkowanie w każdym czasie. Natomiast doprowadzenie do zachwaszczenia gleb (braku utrzymywania ich w dobrej kulturze rolnej), jest kwalifikowane jako wadliwa działalność rolnicza.

„W celu ochrony gruntów rolnych, polegającej między innymi na zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji oraz szkodom w produkcji rolniczej, ustawodawca wprowadził przepis, zgodnie z którym właściciel gruntów stanowiących użytki rolne oraz gruntów zrekultywowanych na cele rolne jest obowiązany do przeciwdziałania degradacji gleb, w tym szczególnie erozji i ruchom masowym ziemi” – precyzuje resort rolnictwa.

I zastrzega, że wymienione w przepisie okoliczności prowadzące do degradacji gleb mają charakter otwarty. Zaś wadliwie prowadzona działalność rolnicza jest niewątpliwie działalnością powodującą degradację gruntów z winy właściciela. Przy tym zwłaszcza chodzi o całkowite i długotrwałe zaniechanie wykonywania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych.

Wójt zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej

Resort potwierdza, że włodarze gmin mają istotne uprawnienia jeśli chodzi o zachwaszczenie czy zakrzaczenie gruntów rolnych. Bowiem rzeczywiście mogą nakazać właścicielowi działki wykonanie w określonym terminie odpowiednich zabiegów. Natomiast w razie niewykonania tej decyzji przepisy pozwalają im zlecić wykonanie zastępcze. Odbywa się ono zasadniczo na koszt właściciela gruntów, ale doraźnie szef gminy może wykorzystać do czasu zwrotu kosztów wykonania zastępczego środki budżetu województwa.

„Ustawodawca przewidział zatem sytuację, w której wójt (burmistrz, prezydent miasta) zobowiązany jest wydać decyzję administracyjną – w przypadku, gdy wystąpiły inne formy degradacji gruntów niż erozja bądź ruchy masowe ziemi” – wskazuje ministerstwo.

Jak dodaje, organ w decyzji powinien nakazać wykonanie odpowiednich zabiegów i określić termin ich wykonania. Ale od tej decyzji właścicielowi przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego. Co więcej, decyzja ostateczna może być zaskarżona do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Sąd: brak ochrony gruntu przed chwastami jedną z form degradacji

Jednocześnie MRiRW przekazuje, iż zagadnieniem degradacji gruntów w postaci ich zachwaszczenia zajmował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. W wyroku z 13 sierpnia 2013 roku uznał, że: „(… ) brak ochrony gruntu przed chwastami jest jedną z form jego degradacji”. Tym samym uzasadnia to stosowanie nakazów, które może wydać wójt.

Ponadto resort zwraca uwagę na zapisy ustawy o samorządzie gminnym. Bo zgodnie z nimi, do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. Chodzi m.in. o sprawy związane z ochroną środowiska. A degradacja gruntów się w nie wpisuje.

Na koniec ministerstwo informuje, że aktualnie trwają prace nad nowelizacją ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Gdy projekt trafi do konsultacji publicznych, będzie możliwość zgłaszania uwag i propozycji. Również tych w zakresie degradacji i zagospodarowania gruntów rolnych.

Źródło: KRIR/MRiRW

Przeczytaj również: Ubezpieczenie upraw – rzecznik finansowy oferuje pomoc rolnikom.