Innowacje w rolnictwie pomogą zachować konkurencyjność

Rosnąca presja kosztowa, geopolityczna i klimatyczna sprawiają, że sytuacja gospodarstw staje się coraz trudniejsza. Wyzwania narastają szybciej niż możliwości skutecznego reagowania na nie przez rolników. Bez łatwiejszego dostępu do innowacji, nowoczesnych technologii, nasion i środków ochrony roślin europejskie rolnictwo może utracić konkurencyjność – wskazuje raport przygotowany na zlecenie firmy Bayer. Skutkiem może być zwiększenie presji na ceny żywności i zagrożenie dla bezpieczeństwa żywnościowego – także w Polsce.

Firma Bayer zaprezentowała raport „The Resilience Gap: Innovating for European Agriculture” na konferencji prasowej 6 listopada w Warszawie. Dokument przygotowany na zlecenie Bayer, łączy analizę makroekonomiczną Oxford Economics z badaniem opinii ponad 8 tys. konsumentów i wywiadami z około 90 rolnikami.

Z danych wynika, że w latach 2011-2023 produkcja roślinna w UE rosła średnio o 0,1 proc. rocznie. Na świecie wzrost wynosił 2 proc. W USA wzrost wynosił średnio 1 proc. w skali roku. W Chinach, Kanadzie i Indiach plasował się na poziomie od 2 do 3 proc., a w Brazylii – 3,3 proc. Jednym z największych problemów europejskich rolników są rosnące koszty. W 2025 r. ceny nawozów w UE były o 60 proc., a energii o 51 proc. wyższe niż w 2020 r. Ponadto produkcję utrudniają ryzyka geopolityczne i klimatyczne. Średnie roczne straty związane z klimatem w unijnej produkcji roślinnej szacowane są na 17,4 mld euro. Do 2050 r. mogą one wzrosnąć nawet o dwie trzecie – czytamy w raporcie.

Przeczytaj również: Bayer i Josera ze wspólną inicjatywą

Innowacje a rozwój rolnictwa

Jak podkreśla prof. dr hab. Witold Orłowski, ekonomista rozwój rolnictwa od zawsze opierał się na innowacjach: nowych technikach, narzędziach i sposobach gospodarowania.

– Dziś potrzebujemy warunków, które pozwolą szybciej opracowywać i wdrażać nowe rozwiązania, aby utrzymać konkurencyjność. To szczególnie ważne dla Europy, gdzie dostęp rolników do części nowoczesnych technologii jest bardziej ograniczony lub wolniejszy niż w innych regionach świata – mówi prof. dr hab. Witold Orłowski.

Liczba substancji czynnych, stosowanych w ochronie roślin, dopuszczonych w UE drastycznie spadła. Na początku XXI było ich 1000, obecnie pozostało już tylko około 420. W ostatnich siedmiu latach rolnicy utracili dostęp do 92 substancji czynnych, a na rynek trafiła jedna nowa syntetyczna substancja czynna.

– W naszym rodzinnym gospodarstwie łączymy doświadczenie kolejnych pokoleń z wiedzą naukową i nowoczesnymi technologiami. Wierzę, że przyszłość rolnictwa opiera się na dbałości o glebę, efektywnym wykorzystaniu zasobów i dostępie do innowacji, takich jak nowe odmiany roślin czy narzędzia cyfrowe – uważa Mateusz Stankiewicz, rolnik z Pomorza Zachodniego oraz członek zarządu Krajowego Zrzeszenia Producentów Rzepaku i Roślin Białkowych. Jak podkreśla, jedynie rentowe gospodarstwa mogą dalej inwestować, wdrażać innowacje w rolnictwie i rozwijać produkcję.

Wdrażanie nowych technologii wymaga ograniczenia barier

Autorzy raportu wskazują, że nowoczesne nasiona, ochrona roślin i technologie cyfrowe mogą pomóc chronić plony. Pozwalają również efektywnie wykorzystywać wodę i środki produkcji. Pełniejsze wykorzystanie tych możliwości wymaga jednak przewidywalnych i proporcjonalnych regulacji oraz sprawniejszych decyzji opartych na wiedzy naukowej. Ważne jest również ograniczanie barier finansowych, kompetencyjnych i infrastrukturalnych, które utrudniają wdrażanie nowych technologii.

– W polskich rolnikach szczególnie cenię otwartość na innowacje i pragmatyzm, z jakim rozwijają swoje gospodarstwa. Powinni mieć taki sam dostęp do nowoczesnych rozwiązań jak rolnicy w innych częściach świata – mówi Abdalah Novaes, szef dywizji Crop Science w Bayer w Polsce, Czechach i Słowacji. – Rolnictwo powinno zajmować strategiczne miejsce w debacie gospodarczej. Od silnego sektora rolnego zależą bezpieczeństwo żywnościowe, dostępność cenowa żywności i niezależność Europy. Aby produkować więcej żywności przy mniejszym ryzyku, należy zapewnić rolnikom dostęp do nowszych i lepszych rozwiązań. W przeciwnym razie wyzwania w gospodarstwach i presja czynników zewnętrznych będą narastać szybciej niż możliwości adaptacji rolników, a ta luka będzie się z czasem pogłębiać – podkreśla.

Nowe rozwiązania, czyli realne korzyści w polu

Zdaniem Marcina Gryna, rolnika z Zamościa, wiceprezesa Zamojskiego Towarzystwa Rolniczego, warto sięgać po innowacje i nowe technologie w rolnictwie. Pomagają one utrzymać efektywność i opłacalność w gospodarstwie.

– Ale nadal nie mamy dostępu do tych rozwiązań, które mają nasi koledzy z innych kontynentów, takich jak np. nowe techniki genomowe, które dają realne korzyści w polu. Potrzebujemy przychylności decydentów dla rozwiązań, które pozwolą nam być bardziej konkurencyjnymi i lepiej radzić sobie ze zmianami klimatu oraz presją geopolityczną. Skorzystamy na tym nie tylko my, rolnicy, bo zyskamy więcej możliwości rozwoju i dywersyfikacji produkcji, ale całe społeczeństwo: to stabilne dostawy żywności i odporne rolnictwo – mówi Marcin Gryn, rolnik z Zamościa, wiceprezes Zamojskiego Towarzystwa Rolniczego.

Z raportu wynika, że Polacy najbardziej spośród badanych wierzą w samowystarczalność żywnościową swojego kraju. 70 proc. uważa, że Polska mogłaby wyprodukować wystarczająco dużo żywności na własne potrzeby, gdyby wystąpił poważny kryzys. To o 20 pkt proc. więcej niż wśród ogółu respondentów. Badanie pokazuje również, że polscy konsumenci doceniają innowacje i dostrzegają ich znaczenie w rolnictwie. 77 proc. Polaków uznaje je za jeden z najważniejszych czynników bezpieczeństwa żywnościowego, a 84 proc. popiera dostęp rolników do najnowszych technologii. Z kolei 78 proc. opowiada się za utrzymaniem dostępności środków ochrony roślin, o ile naukowe oceny potwierdzają bezpieczeństwo ich stosowania. Dla porównania w Niemczech odsetek ten wynosi 59 proc., a we Francji 57 proc.

Źródło: Bayer