Przezimowanie upraw gorsze niż w zeszłym roku. Ile do zaorania?

Z przeprowadzonych badań polowych wynika, że w bieżącym roku uprawy ozime przezimowały nieco gorzej niż w roku ubiegłym – poinformował Główny Urząd Statystyczny (GUS). Do zaorania zakwalifikowano ok. 0,2 proc. powierzchni zasiewów zbóż ozimych i ok. 0,6 proc. rzepaku.

W wyniku przeprowadzonej w listopadzie 2025 r. oceny, rzeczoznawcy terenowi GUS wyliczyli, że zbóż ozimych pod zbiory w 2026 r. zasiano ok. 4,5 mln ha, tj. o ok. 1,1 proc. więcej niż w roku ubiegłym. Przy tym powierzchnia poszczególnych zbóż wynosiła:

• pszenicy ozimej – ponad 2,3 mln ha;
• żyta ponad – 0,6 mln ha;
• pszenżyta ozimego – ok. 1,1 mln ha;
• jęczmienia ozimego – ponad 0,4 mln ha;
• mieszanek zbożowych ozimych – ok. 0,05 mln ha.

Dodatkowo powierzchnię obsianą rzepakiem i rzepikiem ozimym rzeczoznawcy oszacowali na ok. 1,1 mln ha.

Potężne mrozy, wysuszające wiatry, zbyt mała pokrywa śnieżna

Według GUS, w tym roku uprawy ozime przezimowały nieco gorzej niż w ubiegłym. Zaś główną przyczyną powstałych szkód były duże spadki temperatury przy gruncie odnotowane w styczniu i lutym. Bo miejscami sięgały -25 st. C, a nawet poniżej tej wartości. Ponadto niskim temperaturom towarzyszyły wysuszające wiatry. A niewystarczająca pokrywa śnieżna lub jej brak dodatkowo ograniczały naturalną ochronę roślin przed mrozem.

„W większości województw odnotowano większe niż w roku poprzednim straty w powierzchni zasianych ozimin. Uszkodzenia roślin wynikały również z dobowych wahań temperatury oraz lokalnie występujących zastoisk wodnych na polach w okresie przedwiośnia. Dodatkowym czynnikiem powodującym straty w uprawach ozimych było występowanie pleśni śniegowej na plantacjach. Przezimowanie drzew i krzewów owocowych oceniano najczęściej jako dobre lub dostateczne” – czytamy w raporcie GUS.

Jak w nim zastrzeżono, ostateczna ocena strat zimowych, jak i wiosennych oraz ocena stanu zasiewów zostanie przeprowadzona w drugiej połowie maja br.

Przezimowanie upraw – różne przyczyny szkód w województwach

Eksperci z GUS, oceniając przezimowanie upraw, zwrócili uwagę na zróżnicowanie regionalne szkód. Największe straty zimowe (uszkodzenia roślin) odnotowano w poszczególnych województwach z powodu:

• silnych mrozów w woj.: kujawsko-pomorskim, lubelskim, lubuskim, łódzkim, małopolskim, podlaskim, świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim i wielkopolskim;
• wysuszających wiatrów w woj.: lubelskim, lubuskim, łódzkim, podlaskim, wielkopolskim i zachodniopomorskim;
• pleśni śniegowej w woj.: lubelskim, lubuskim, łódzkim, podkarpackim, pomorskim i warmińsko-mazurskim;
• występowania zastoisk wody w obniżeniach terenowych w woj.: podkarpackim, pomorskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim i zachodniopomorskim;
• innych przyczyn (np. zwierzyna leśna) w woj.: kujawsko-pomorskim, lubelskim, warmińsko-mazurskim i zachodniopomorskim.

Do zaorania więcej rzepaku i rzepiku niż zbóż ozimych

Według oceny przezimowania upraw dokonanej przez rzeczoznawców wojewódzkich GUS, w kraju do zaorania zakwalifikowano ok. 0,2 proc. powierzchni zasiewów zbóż ozimych. Ponadto pod pługi trafić miało ok. 0,6 proc. powierzchni rzepaku i rzepiku ozimego.

Dodatkowo statystycy przekazali wyniki badań prób monolitowych i polowych. Wynika z nich, że udział roślin żywych i nasion kiełkujących wyniósł w tym roku dla:

• pszenicy ozimej – ponad 95 proc.;
• żyta – ponad 96 proc.,
• jęczmienia ozimego – ok. 96 proc.;
• pszenżyta ozimego – ok. 94 proc.;
• rzepaku i rzepiku ozimego – ok. 88 proc.

Co więcej, w badanych próbach monolitowych było od 3 do 7 proc. roślin „wątpliwych”. Czyli takich, u których nie można było określić stopnia przezimowania i ostatecznej kondycji. Najwięcej tego typu roślin rzeczoznawcy stwierdzili na plantacjach rzepaku i rzepiku ozimego. Zaś najmniej – na plantacjach żyta i jęczmienia.

Zatem – podsumowując – uprawy przezimowały w tym sezonie nieco gorzej niż w poprzednim. Ale też straty ogólnie nie były bardzo dotkliwe. Natomiast trzeba tu jeszcze przypomnieć, że obecnie, wiosną, także występują przymrozki. I to dotkliwe, sięgające kliku stopni na minusie.

Przeczytaj również: Przymrozki trzeci sezon niszczą uprawy. Będzie pomoc?

Źródło: GUS