Fermy trzody chlewnej w Rosji znikają. Już 115 gospodarstw mniej

Rosyjski sektor trzody chlewnej przechodzi poważne zmiany. W ciągu roku liczba przedsiębiorstw zajmujących się hodowlą świń zmniejszyła się o 5,8%, co oznacza ubytek około 115 podmiotów. Fermy trzody chlewnej, zwłaszcza mniejsze, mają coraz większe trudności z utrzymaniem rentowności i znikają z rynku. Jednocześnie duże gospodarstwa zwiększają skalę działalności, a produkcja wieprzowiny nadal rośnie. Co stoi za tymi zmianami?

W Rosji ubyło około 115 producentów trzody chlewnej

Na początku października 2026 roku w Rosji zarejestrowanych było około 1860 przedsiębiorstw zajmujących się hodowlą świń.

Oznacza to spadek liczby podmiotów o 5,8% w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. W praktyce z rynku ubyło około 115 przedsiębiorstw związanych z produkcją trzody chlewnej.

Spadki dotyczą zarówno mniejszych gospodarstw, jak i większych przedsiębiorstw. Liczba indywidualnych przedsiębiorców zmniejszyła się o 5,7%, do około 1450. Z kolei liczba podmiotów posiadających osobowość prawną spadła o 6%, do 404.

Skala zmian jest większa niż w poprzednich latach. Przedstawiciele rosyjskiej branży wskazują, że jest to przede wszystkim rezultat postępującej koncentracji produkcji.

Należy jednak zaznaczyć, że dane dotyczą liczby zarejestrowanych przedsiębiorstw. Nie oznaczają automatycznie, że zamknięto dokładnie 115 fizycznych obiektów hodowlanych. Część zmian może wynikać również z przekształceń własnościowych i konsolidacji firm.

Małe fermy trzody chlewnej przegrywają z dużymi producentami

Zdaniem Jurija Kowalowa, dyrektora generalnego rosyjskiego Krajowego Związku Producentów Trzody Chlewnej, rynek coraz wyraźniej dzieli się na duże, wyspecjalizowane przedsiębiorstwa oraz mniejszych producentów.

Największe gospodarstwa dysponują nowoczesnymi chlewniami, własnym zapleczem paszowym i rozwiniętymi systemami bioasekuracji. Pozwala im to lepiej kontrolować koszty oraz zwiększać wydajność produkcji.

Mniejsze fermy często nie mają takich możliwości. Rosnące wymagania technologiczne i koszty utrzymania zwierząt utrudniają im konkurowanie z dużymi kompleksami.

Proces koncentracji rosyjskiego rynku jest już bardzo zaawansowany. Udział 20 największych producentów w rynku wieprzowiny wzrósł z 79,6% w 2024 roku do około 80% w 2025 roku. Oznacza to, że zdecydowana większość produkcji skupia się obecnie w rękach największych przedsiębiorstw.

Produkcja wieprzowiny rośnie mimo spadku liczby ferm

Zmniejszająca się liczba przedsiębiorstw nie oznacza spadku produkcji świń w Rosji. Wręcz przeciwnie, największe gospodarstwa nadal zwiększają liczbę produkowanych zwierząt.

Według informacji rosyjskiego Ministerstwa Rolnictwa w okresie od stycznia do sierpnia 2026 roku przedsiębiorstwa rolne wyprodukowały prawie 4 mln ton żywca wieprzowego. Było to o 3,3% więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku.

Oznacza to, że wzrost wydajności i skali działalności dużych producentów rekompensuje zmniejszającą się liczbę mniejszych podmiotów.

Rosyjska produkcja trzody chlewnej staje się więc coraz bardziej skoncentrowana. Duże przedsiębiorstwa rozwijają własne zaplecze genetyczne, produkcję pasz, tucz oraz przetwórstwo mięsa.

W efekcie mogą kontrolować znaczną część procesu produkcyjnego, od pozyskania prosiąt aż do sprzedaży gotowych produktów.

Ceny wieprzowiny spadły o ponad 10%

Jednym z najważniejszych problemów rosyjskich producentów trzody chlewnej pozostają ceny żywca i wieprzowiny.

Ceny uzyskiwane przez producentów wieprzowiny w okresie od stycznia do sierpnia 2026 roku były średnio o 10,7% niższe niż rok wcześniej.

Jeszcze większe różnice wystąpiły w maju i czerwcu, kiedy spadki cen w porównaniu z ubiegłym rokiem sięgały 17%. Jednocześnie koszty produkcji i finansowania działalności nie zmniejszają się w podobnym tempie.

Dla producentów oznacza to presję na marże i konieczność dalszego poprawiania efektywności. Najtrudniejszą sytuację mają gospodarstwa, które nie mogą ograniczyć kosztów dzięki odpowiedniej skali produkcji.

Niskie ceny wieprzowiny są również skutkiem silnej konkurencji na rynku krajowym. Rosyjska produkcja rośnie szybciej niż możliwości zwiększania krajowej konsumpcji i sprzedaży eksportowej.

ASF i bioasekuracja zwiększają presję na hodowców

Istotnym czynnikiem wpływającym na strukturę rosyjskiego sektora trzody chlewnej pozostaje afrykański pomór świń (ASF).

Choroba stanowi zagrożenie szczególnie dla gospodarstw, w których trudno utrzymać wysoki poziom bioasekuracji. Wprowadzenie wirusa do chlewni może oznaczać konieczność likwidacji zwierząt i poważne straty finansowe.

Duże kompleksy hodowlane mają zazwyczaj większe możliwości inwestowania w zabezpieczenia przeciwepizootyczne, kontrolę transportu i procedury higieniczne. Mniejsi producenci często nie dysponują odpowiednim kapitałem, aby wdrożyć równie rozbudowane rozwiązania.

Przedstawiciele branży wskazują, że czynniki związane ze zdrowotnością zwierząt i bioasekuracją dodatkowo przyspieszają koncentrację rynku.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie gospodarstwa, które zniknęły z rejestru, zakończyły działalność z powodu ASF. Główne znaczenie mają zmiany strukturalne, rosnące koszty i presja konkurencyjna.

Budowa nowej fermy kosztuje już ponad 5 mld rubli

Coraz większym problemem staje się również wysoki koszt nowych inwestycji w produkcję trzody chlewnej.

Według Andrieja Kuczerowa, dyrektora centrum kompetencji agrobiznesowych firmy Rexoft Consulting, budowa nowoczesnego kompleksu trzody chlewnej kosztuje obecnie ponad 5 mld rubli.

Jeszcze pięć–siedem lat temu podobne przedsięwzięcie wymagało nakładów szacowanych na około 2 mld rubli. Oznacza to ponad dwukrotny wzrost kosztów inwestycyjnych.

Przedstawiciele rosyjskiej branży oceniają, że okres zwrotu z inwestycji w nowe kompleksy może obecnie wynosić od 15 do 20 lat.

Tak długi czas oczekiwania na odzyskanie kapitału znacząco ogranicza zainteresowanie rozpoczynaniem produkcji od podstaw.

Potwierdzają to dane dotyczące rejestracji nowych przedsiębiorstw. W okresie od stycznia do kwietnia 2026 roku w rosyjskiej branży trzody chlewnej zarejestrowano tylko 68 nowych podmiotów. Było to o 9,3% mniej niż rok wcześniej.

Czy w Rosji będzie ubywać kolejnych ferm świń?

Dane z 2026 roku pokazują, że rosyjskie trzodziarstwo zmierza w kierunku dalszej koncentracji produkcji.

Największe przedsiębiorstwa zwiększają skalę działalności i umacniają swoją pozycję. Jednocześnie mniejsi producenci muszą mierzyć się ze spadkiem cen wieprzowiny, wysokimi kosztami inwestycji oraz wymaganiami dotyczącymi zdrowotności zwierząt.

Trudno jednak przewidzieć, jak szybko liczba gospodarstw będzie się zmniejszać w kolejnych latach. Wiele zależy od sytuacji cenowej, kosztów pasz, dostępności finansowania i możliwości zwiększania eksportu wieprzowiny.

Jedno jest pewne: rosyjski sektor trzody chlewnej produkuje coraz więcej mięsa przy malejącej liczbie zarejestrowanych przedsiębiorstw. Oznacza to dalszy wzrost znaczenia dużych, wyspecjalizowanych ferm i coraz trudniejsze warunki konkurowania dla mniejszych hodowców.

Przeczytaj również: Rosja wprowadza zakaz wwozu produktów z UE. Co z polskim eksportem?