Mleczarstwo jest w kryzysie. Sieci handlowe dużym problemem

Producenci mleka alarmują, że mleczarstwo jest w kryzysie. W debacie o kondycji branży najczęściej padają hasła: susza, drogie paliwo, nawozy czy problemy z eksportem do krajów Mercosur.

Jednak, jak podkreśla Martin Ziaja, przewodniczący Rady Ekonomicznej ds Produkcji i Rynku Mleka PFHBiPM, prawdziwe źródło problemów leży gdzie indziej. Jego zdaniem największym wyzwaniem pozostaje rosnąca przewaga sieci handlowych nad krajowym mleczarstwem.

Mleczarstwo jest w kryzysie. Susza uderza, ale nie wszystkich jednakowo

Mleczarstwo jest w kryzysie, a susza budzi dziś ogromne emocje, ponieważ wielu hodowców już obserwuje pierwsze skutki niedoboru opadów. Sytuacja nie wygląda jednak tak samo w każdym gospodarstwie.

Największe problemy mogą mieć mniejsze gospodarstwa. Zwykle dysponują one mniejszymi zapasami kiszonek, ponieważ często opierają żywienie na wypasie. Tymczasem pastwiska w wielu regionach już teraz wyglądają słabo.

„Dla części gospodarstw susza może oznaczać poważny problem z bazą paszową. Natomiast dla innych będzie to trudność, z którą poradzą sobie dzięki zgromadzonym zapasom” ocenia Martin Ziaja.

Co więcej, mniejsze gospodarstwa często otrzymują niższe ceny za mleko. Dlatego właśnie kumulacja problemów stawia je w szczególnie trudnej sytuacji.

Droższe paliwo i nawozy podnoszą koszty

Mleczarstwo jest w kryzysie, ponieważ na hodowcach odbił się także wzrost cen oleju napędowego po napięciach geopolitycznych. Jednak wpływ tego czynnika na końcowy koszt produkcji mleka pozostaje ograniczony.

Szacunki pokazują, że wzrost cen paliwa zwiększa koszt produkcji o około 4–6 groszy na 1 litrze mleka. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku nawozów.

„To zauważalne podwyżki, jednak nie one odpowiadają za obecny kryzys całej branży” podkreśla ekspert.

Dlatego, choć producenci odczuwają wzrost kosztów, problem ma znacznie głębsze podłoże.

Mercosur budzi emocje, ale nie generuje realnych strat

W ostatnich tygodniach wiele mówi się o perturbacjach związanych z eksportem do krajów Mercosuru. Dane pokazują jednak, że skala tego zjawiska pozostaje ograniczona.

Cały eksport rolno-spożywczy do Ameryki Południowej osiągnął w 2025 roku wartość 83,9 mln euro. To zaledwie 0,14% całego polskiego eksportu rolnego. W dodatku produkty mleczarskie stanowiły jedynie niewielką część tego wolumenu.

Dlatego medialny szum wokół tego tematu może być większy niż jego rzeczywisty wpływ na mleczarstwo, które jest w kryzysie

Mleczarstwo jest w kryzysie. To sieci handlowe rozdają dziś karty

Zdaniem Martina Ziai to właśnie relacje pomiędzy mleczarniami a marketami stanowią dziś największy problem całej branży, wskutek czego mleczarstwo jest w kryzysie.

Skala dysproporcji robi ogromne wrażenie. Polska branża mleczarska generuje rocznie około 58 mld zł. Tymczasem jedna duża sieć handlowa osiągnęła w 2025 roku obrót na poziomie 105 mld zł.

To właśnie ta różnica pokazuje, kto posiada silniejszą pozycję negocjacyjną.

„Sieci handlowe doskonale znają słabości branży i wykorzystują nadpodaż mleka w Europie do agresywnej walki cenowej” zaznacza przewodniczący.

Według niego skutki tej presji cenowej są dla producentów wyjątkowo dotkliwe. Spadki cen skupu sięgają bowiem od 30 do nawet 80 groszy na litrze mleka.

Branża potrzebuje konsolidacji

Ekspert nie ma wątpliwości, że mleczarstwo jest w kryzysie i bez wspólnego działania sytuacja nie ulegnie poprawie.

Jego zdaniem konieczna pozostaje realna konsolidacja całego sektora. Chodzi nie tylko o współpracę mleczarni, lecz również organizacji reprezentujących hodowców, producentów i przetwórców.

„Problem nie leży za oceanem. On znajduje się na naszym podwórku. Bez autentycznej współpracy całej branży nadal będziemy więcej tracić, niż wynika to ze wzrostu kosztów produkcji” podsumowuje Martin Ziaja, przewodniczący Rady Ekonomicznej ds. Produkcji i Rynku Mleka.

Podsumowując, choć susza, drogie paliwo, nawozy i Mercosur budzą niepokój, to nie one dziś najmocniej uderzają w producentów mleka. Mleczarstwo jest w kryzysie, a największym wyzwaniem pozostaje przewaga sieci handlowych oraz brak silnej konsolidacji.

Przeczytaj również: Zwiększył stado krów, ograniczył koszty i czas obsługi zwierząt