Tylko trzy rejestracje

Zobacz galerię (1)

Do Krajowego rejestru wpisano trzy nowe odmiany pszenżyta ozimego. Dwie polskie – Panaso i Stelvio oraz jedną zagraniczną SU Atletus. W ostatnim czasie sześć odmian skreślono (Subito, Todan, Torino, Tornado, Wiarus i Witon). Nadal dominują odmiany krajowej hodowli.

Obecnie w Krajowym rejestrze (KR) zarejestrowanych jest 46 odmian pszenżyta ozimego, w tym 36 polskich oraz 10 zagranicznych. Odmiany krajowe stanowią zatem ok. 80 proc. odmian w KR.

Pszenżyto jest uprawiane na terenie całego kraju, głównie z przeznaczeniem na paszę. Wynika to z cennego składu aminokwasowego oraz korzystnego współczynnika strawności. Obecnie jego areał wynosi ponad 1,1 mln ha. Można je uprawiać na słabszych stanowiskach. Najczęściej wybieranymi do uprawy są odmiany rejestrowane w ostatnich latach. Powierzchnia plantacji nasiennych w 2020 r. w porównaniu z latami 2018-2019 była nieznacznie wyższa i wynosiła 14,4 tys. ha. W tabeli nr 1 przedstawiono odmiany, które mają największy udział w powierzchni zakwalifikowanych plantacji nasiennych.

Coraz wyżej plonują

Nowo wyselekcjonowane odmiany wnoszą postęp przede wszystkim w wielkości plonu. Większość nowości ostatnich lat znalazło się w czołówce najlepiej plonujących odmian w trzyleciu 2018-2020 (rys.). Najwyżej plonowała odmiana SU Atletus, która w ostatnim sezonie uzyskała 108 proc. wzorca. Pozostałe niewiele jej ustępowały, Stelvio plonowało na poziomie 105 proc. wzorca, Panaso osiągnęło 103 proc.

Wszystkie nowo zarejestrowane odmiany są niższe od odmian wzorcowych i zachowują odporność na patogeny na poziomie dotychczas zarejestrowanych. Wzrost zdrowotności łanu to jeden z wiodących kierunków hodowli nowych odmian. W ostatnich latach w doświadczeniach na pszenżycie najczęściej obserwowano objawy: mączniaka prawdziwego, rdzy żółtej, rdzy brunatnej, septoriozy liści i fuzariozy kłosów. Infekcja i aktywność patogenów indukuje stres roślin, co ogranicza ich efektywność metaboliczną. Oceny odporności na choroby prowadzone są w skali 9°. Wyższy stopień oznacza większą odporność na chorobę.

Średnia wysokość odmian wzorcowych w trzyleciu 2018-2020 wyniosła 106 cm. Nowo rejestrowane odmiany pomimo zbliżonej lub mniejszej wysokości nie ujawniły podwyższonej odporności na wyleganie. Jest to cecha odmian, która jest istotna przede wszystkim w latach o niesprzyjających warunkach pogodowych lub agrotechnicznych. W porównaniu ze średnią masą 1000 ziaren wzorcowych kreacji, wszystkie nowe odmiany charakteryzują się większą masą.

W tabeli 2 przedstawiono ważniejsze cechy rolniczo-użytkowe nowych odmian pszenżyta ozimego na tle odmian wzorcowych.

Tab. 1. Procentowy udział odmian w powierzchni zakwalifikowanych plantacji nasiennych w 2020 r.

Tab. 2. Ważniejsze cechy rolniczo-użytkowe nowych odmian pszenżyta ozimego na tle odmian wzorcowych, wg COBORU (2018-2020)