Mulczowanie ścierniska po zbiorze kukurydzy

Prawidłowe zagospodarowanie ścierniska po zbiorze kukurydzy to najważniejszy i kluczowy zabieg fitosanitarny, który każdy producent powinien wziąć pod uwagę. Sprawdzamy jak należy przeprowadzić mulczowanie ścierniska po zbiorze kukurydzy.

Aby w kolejnym sezonie agrotechnicznym maksymalnie ograniczyć populację szkodników, resztki pożniwne po zbiorach kukurydzy muszą zostać dokładnie rozdrobnione. Staranne wykonanie zabiegu przyspiesza też ich rozkład oraz zapobiega przezimowaniu m.in. gąsienic omacnicy prosowianki.

Metody mechaniczne zyskują na znaczeniu

W uprawie kukurydzy coraz większego znaczenia nabierają niechemiczne strategie zwalczania omacnicy prosowianki czy ograniczania występowania innych agrofagów. Latem do biologicznego zwalczania szkodnika wykorzystuje się kruszynka (Trichogramma). Po jesiennych zbiorach kukurydzy są stosowane różnego rodzaju mechaniczne środki techniczne. Chodzi o proste narzędzia bierne oraz rozdrabniacze napędzane od WOM. Są one wykorzystywane do rozdrabniania ścierniska po zbiorze kukurydzy kiszonkowej oraz resztek pożniwnych po zbiorze kukurydzy ziarnowej. To skuteczna i powszechna praktyka stosowana w gospodarstwach uprawiających kukurydzę w różnych systemach uprawy roli. Taka strategia postępowania znacznie zmniejsza presję szkodników w następnym roku i może pomóc w ograniczeniu stosowania pestycydów. Wykonanie dokładnego rozdrabniania resztek roślinnych ma też na celu zminimalizowanie porażenia roślin grzybami rodzaju Fusarium w kolejnym sezonie agrotechnicznym oraz poprawy jakości ich plonu.

Kontrola pola po zbiorze

Po zbiorze kukurydzy, ale jeszcze przed wykonaniem zabiegu mulczowania i uprawy pożniwnej powierzchnię pola warto dokładnie sprawdzić i ocenić skuteczność zastosowanych herbicydów. Zauważone zachwaszczenie czy występujące chwasty wieloletnie należy zanotować w karcie pola i uwzględnić podczas planowania ochrony herbicydowej w kolejnym sezonie agrotechnicznym.

Mulczować regularnie

W regionach stałego występowania omacnicy prosowianki, niezależnie od tego, czy uprawiana jest kukurydza na kiszonkę, czy ziarno, mulczowanie pola po zbiorze powinno się wykonywać w każdym roku. Jest to skuteczny sposób na zniszczenie przynajmniej 70 proc. gąsienic tego szkodnika, znajdujących się w dolnej części łodyg kukurydzy. Nawet jeśli nie zostaną one całkowicie zniszczone podczas mulczowania, to ich siedlisko – łodygi kukurydzy, zostają uszkodzone do tego stopnia, że woda wnika w nie w okresie zimowym, co praktycznie uniemożliwia gąsienicom omacnicy prosowianki przeżycie. Rozdrabnianie resztek pożniwnych jest nie tylko potrzebne na obszarach występowania tego szkodnika. Zabieg cięcia ścierniska i resztek pożniwnych ułatwia również wykonanie uprawy pożniwnej. Dokładne rozdrobnienie resztek po zbiorze, przyspiesza rozkład słomy kukurydzianej. A to z kolei zmniejsza ryzyko zakażenia grzybami rodzaju Fusarium w przypadku uprawy pszenicy w kolejnym sezonie agrotechnicznym. Zmniejsza się również ryzyko chorób liści kukurydzy w przypadku ponownej uprawy kukurydzy w roku następnym.

Termin wykonania zabiegu

O ile pozwala na to pogoda, to mulczowanie ścierniska kukurydzy należy wykonać jak najszybciej po zbiorze. Niezwłoczne wykonanie zabiegu daje też większą szansę na „złapanie” larw w nadziemnej części łodygi. Ponadto łodygi bezpośrednio po zbiorze są zazwyczaj jeszcze nadal wystarczająco sztywne, aby mogły być skutecznie rozdrobnione, a nie tylko zgniecione przez stosowane maszyny.

W praktyce najkorzystniej jest, aby mulczer pracował bezpośrednio za sieczkarnią lub kombajnem zbożowym. Wówczas nie dochodzi do niepotrzebnego rozjeżdżania łodyg ścierniska i dociskania ich do powierzchni pola przez zestawy transportowe. Wtedy jest też możliwość dokładnego rozdrobnienia znacznie większej ilości materiału. Jeśli taka organizacja pracy nie jest możliwa, to warto poinstruować operatorów ciągników, żeby poruszali się pomiędzy rzędami ścierniska lub po tym samym śladzie. Po to aby do rozdrabniania była dostępna jak największa powierzchnia stojącego rżyska. Po przeprowadzeniu zabiegu mulczowania należy wykonać uprawę pożniwną, aby wymieszać pocięte ściernisko z wierzchnią warstwą roli i tym samym przyspieszyć jego rozkład.

Jak zimuje omacnica prosowianka

Brak płodozmianu i coraz częstsze stosowanie uproszczeń w uprawie roli sprzyjają rozwojowi omacnicy prosowianki. Aby w jak największym stopniu ograniczyć liczebność i rozwój szkodnika, należy bardzo dużą wagę przyłożyć do prawidłowej agrotechniki. Zimują gąsienice w piątym stadium rozwojowym. Zasiedlają one resztki pożniwne kukurydzy – najczęściej nasady łodyg i chwasty grubołodygowe, a zwłaszcza łodygi bylicy.

Większość gąsienic omacnicy prosowianki przygotowując się do przezimowania w pierwszym etapie pozostaje w dwóch najniższych międzywęźlach łodyg, czyli w ściernisku, skąd przemieszczają się do niższych części rośliny. Część gąsienic może znajdować się w podziemnych częściach łodyg w strefie wokół szyjki korzeniowej, gdzie są już przygotowane do przezimowania. Przygotowując zatem maszynę do rozdrabniania ścierniska, warto ją tak wyregulować, aby możliwe było ścinanie go niemal równo z powierzchnią pola. Wtedy oprócz pocięcia grubych łodyg na krótsze odcinki można zniszczyć ukryte w nich gąsienice omacnicy. Coroczne wykonanie tego zabiegu jest obecnie jak najbardziej uzasadnione. Gdyż szkodnik ten powoduje coraz większe straty na plantacjach kukurydzy, szczególnie ziarnowej.

Maszyny i narzędzia do rozdrabniania

Do rozdrabniania, tzw. mulczowania ścierniska po zbiorze kukurydzy kiszonkowej oraz resztek pożniwnych po zbiorze kukurydzy ziarnowej można wykorzystać: rozdrabniacze bijakowe, wały nożowe oraz brony talerzowe. Szeroka oferta dostępnych maszyn i narzędzi utrudnia wybór najbardziej odpowiedniego urządzenia. Najlepszą jakość pracy pozwalają uzyskać rozdrabniacze bijakowe lub nożowe. Zapewniają one dokładne rozdrobnienie łodyg zarówno wzdłuż, jak i w poprzek włókien. Pocięta wcześniej słoma podczas zbioru ziarna kombajnem zostanie wtedy dodatkowo rozdrobniona wzdłużnie. To sprzyjało szybszemu jej rozkładowi. Trzeba też pamiętać, że część z tych urządzeń nie będzie w stanie rozdrobnić leżącego lub dociśniętego kołami ciągników lub kombajnów ścierniska do powierzchni pola. W ofercie rynkowej są tego typu narzędzia i maszyny zarówno producentów krajowych, jak i zagranicznych. Oferta dotyczy narzędzi biernych oraz maszyn napędzanych od WOM ciągnika.

Brona talerzowa, wał nożowy czy rozdrabniacz?

Wybór urządzenia do tego aby przeprowadzić mulczowanie ścierniska po zbiorze kukurydzy zależy od indywidualnych wymagań gospodarstwa. W zależności od warunków panujących na polu i systemu uprawy roli różne maszyny czy narzędzia mogą być efektywnie zastosowane. Podczas rozdrabniania dużych ilości resztek pożniwnych zazwyczaj kładzie się nacisk na krótkie cięcie. Przyspiesza to ich rozkład oraz ułatwia wykonanie uprawy pożniwnej przez agregaty uprawowe. Dokładne rozdrobnienie łodyg kukurydzy odgrywa też kluczową rolę przy zwalczaniu omacnicy prosowianki.

Brona talerzowa

Do rozdrobnienia mniejszych ilości suchej słomy kukurydzianej z równoczesnym jej wymieszaniem można z powodzeniem, ale nieco z gorszym skutkiem wykorzystać ciężkie brony talerzowe, którymi należy pracować w dwa ślady i ukośnie do kierunku rzędów. Stopień rozdrobnienia słomy będzie zależał w dużej mierze od ilości i stanu słomy. W przypadku dojrzałej, kruchej słomy efekty będą lepsze, a brona talerzowa będzie też rozdrabniać łodygi wzdłużnie.

Wały nożowe

To narzędzia specjalnie zaprojektowane do rozdrabniania resztek pożniwnych, takich jak ścierniska kukurydzy czy rośliny okrywowe. Na wyposażeniu gospodarstw najczęściej są wały z ostrymi nożami. Podczas jazdy po polu wał z nożami obraca się, co powoduje cięcie resztek pożniwnych na mniejsze kawałki. Ważną zaletą wałów nożowych jest przede wszystkim znacznie niższe zużycie paliwa przez współpracujący ciągnik w porównaniu z rozdrabniaczami napędzanymi od WOM. Poprawie ulegają również struktura gleby i jej napowietrzenie, co sprzyja lepszej przepuszczalności wody. Narzędzia te osiągają też znaczną wydajność powierzchniową dzięki dużej prędkości roboczej wynoszącej ok. 20 km/h. Wybór odpowiedniego wału nożowego zależy od różnych czynników, w tym rodzaju gleby, płodozmianu czy dokładności rozdrabniania. Wały nożowe mogą być montowane bezpośrednio na ciągnikach. Albo w razie potrzeby mogą one wchodzić w skład agregatów uprawowych.

Mulczowanie ścierniska po zbiorze kukurydzy. Rozdrabniacze

Rozdrabniacze napędzane od WOM ciągnika służą do intensywnego rozdrabniania resztek pożniwnych i roślinności na ugorach oraz upraw okrywowych. Najlepszą jakość pracy pozwalają uzyskać rozdrabniacze bijakowe. Mulczery bijakowe mogą być wyposażone w noże typu „Y”, zalecane do traw oraz w bijaki, które są przeznaczone do pracy w trudnych warunkach. Maszyny te wyposażone są w szybko obracający się poziomy bęben, wokół którego umieszczone są elementy robocze. Mulczery wirnikowe, wyposażone w obracające się poziomo wirniki z wyprofilowanymi nożami tną i rozdrabniają materiał w jednym przejeździe. Wybór maszyny zależy od konkretnego zastosowania i oczekiwanego efektu pracy.

Rozdrabniacze z bijakami mają efekt ssania, więc zapewniają zazwyczaj lepsze rozdrabnianie leżących na powierzchni pola resztek pożniwnych. Wadą jest natomiast większe zapotrzebowanie na moc w porównaniu z mulczerem wyposażonym w noże typu „Y”. Zaletą noży Y jest ich wydajne cięcie, co może być korzystne podczas mulczowania wysokiego ścierniska. Jednak ze względu na swoją konstrukcję noże typu „Y” są bardziej podatne na zużycie w porównaniu z bijakami. W tym przypadku należy też brać pod uwagę specyficzną konstrukcję elementu roboczego. Chodzi o grubość i jakość materiału, z którego został on wykonany. Maszyny wyposażone w bijaki są też mniej wrażliwe na kontakt z powierzchnią pola niż mulczery z nożami typu „Y”. Dlatego też lepiej nadają się one do rozdrabniania twardego ścierniska po kukurydzy.

Z kolei rozdrabniacze wirnikowe charakteryzują się dużą szerokością roboczą w porównaniu z mulczerami bijakowymi. Jednak stopień rozdrabniania materiału roślinnego jest zazwyczaj mniejszy w porównaniu z maszynami wyposażonych w bijaki. Mulczery napędzane od WOM zapewniają też stosunkowo równomierne rozłożenie rozdrobnionego materiału na całej szerokości roboczej. Mogą być one stosowane na różnych rodzajach gleby i w zróżnicowanych warunkach polowych.

Przeczytaj również: Magnez w uprawie kukurydzy

Źródło: miesięcznik „Przedsiębiorca Rolny” – wydanie wrzesień-październik 2026