Poronienia u krów. Wirusy BVD i IBR mogą powodować poważne straty w stadzie

Poronienia u krów stanowią poważny problem w hodowli bydła mlecznego i mięsnego. Przyczyny utraty ciąży nie zawsze udaje się ustalić, jednak istotną rolę odgrywają choroby zakaźne. Szczególne zagrożenie stanowią wirusy BVD-MD oraz IBR/IPV, które mogą prowadzić do obumierania zarodków, poronień i narodzin słabych cieląt.

Poronienia u bydła mogą mieć wiele przyczyn. Należą do nich zaburzenia metaboliczne i hormonalne, niedobory żywieniowe, urazy oraz działanie toksyn. Jednak istotne znaczenie mają również zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze.

Rozpoznanie przyczyny utraty ciąży bywa trudne. Badania prowadzone w Stanach Zjednoczonych wykazały, że nawet w połowie analizowanych przypadków nie udało się ustalić, dlaczego doszło do poronienia.

Co więcej, u poronionych płodów często nie występują zmiany charakterystyczne dla konkretnej choroby. Dlatego samo badanie zwierzęcia nie zawsze wystarcza do postawienia diagnozy.

Wśród wirusowych przyczyn zaburzeń rozrodu szczególne znaczenie mają zakaźne zapalenie nosa i tchawicy bydła (IBR/IPV) oraz wirusowa biegunka bydła i choroba błon śluzowych (BVD-MD).

Wirus IBR u bydła. Kiedy dochodzi do poronień?

IBR/IPV wywołuje herpeswirus bydła typu 1 (BHV-1). Zakażenie może obejmować układ oddechowy oraz narządy rozrodcze.

U krów postać płciowa choroby powoduje między innymi zapalenie błony śluzowej pochwy i sromu. Mogą pojawić się obrzęki, zaczerwienienia oraz wypływ śluzowy. Z kolei u buhajów zmiany dotyczą napletka i prącia.

Jednak szczególnie poważnym skutkiem zakażenia są poronienia. Najczęściej występują one między czwartym a ósmym miesiącem ciąży. Do utraty płodu może dojść po kilkunastu lub kilkudziesięciu dniach od kontaktu z wirusem.

Co istotne, BHV-1 może pozostawać w organizmie zakażonego bydła przez całe życie. Wirus przechodzi w stan utajenia, a następnie może uaktywnić się pod wpływem stresu.

W rezultacie zwierzę, które nie wykazuje objawów choroby, może okresowo wydalać wirusa i zakażać kolejne sztuki.

BVD u bydła. Zagrożenie dla cielnych krów i jałówek

Wirusowa biegunka bydła (BVD-MD) jest kolejną chorobą, która może powodować straty w rozrodzie.

Zakażenie często przebiega łagodnie lub bez wyraźnych objawów. Jednak u części zwierząt występują gorączka, osowiałość, brak apetytu i biegunka. U krów mlecznych może również dojść do spadku wydajności.

Ponadto wirus BVD osłabia odporność i może sprzyjać rozwojowi innych zakażeń. Największe zagrożenie dotyczy jednak cielnych samic. Wirus może przenikać przez łożysko i zakażać rozwijający się płód.

W zależności od okresu ciąży zakażenie może prowadzić do obumarcia zarodka, poronienia, wad rozwojowych lub narodzin trwale zakażonego cielęcia.

Dlatego obecność BVD w stadzie może powodować problemy z rozrodem, nawet jeśli hodowca nie obserwuje typowych objawów choroby.

Cielęta trwale zakażone BVD mogą rozsiewać wirusa

Szczególnie ważnym problemem są zwierzęta trwale zakażone wirusem BVD, określane jako PI. Mogą one urodzić się wtedy, gdy do zakażenia płodu dojdzie we wczesnym okresie ciąży. Ich układ odpornościowy nie rozpoznaje wirusa jako zagrożenia, dlatego nie eliminuje go z organizmu.

Takie cielęta przez całe życie wydalają wirusa do środowiska. Co istotne, nie zawsze wykazują widoczne objawy choroby. W rezultacie mogą stanowić źródło zakażenia dla pozostałych zwierząt, w tym krów i jałówek cielnych.

Z tego powodu wykrywanie sztuk PI oraz ich usuwanie ze stada stanowi podstawowy element programów ograniczania BVD.

Diagnostyka poronień u bydła. Jak wykryć przyczynę?

Ustalenie przyczyny poronienia wymaga połączenia obserwacji stada z badaniami laboratoryjnymi. Lekarz weterynarii powinien uwzględnić między innymi etap ciąży, liczbę poronień oraz wcześniejsze problemy zdrowotne zwierząt.

W diagnostyce zakażeń wirusowych wykorzystuje się badania PCR i RT-PCR. Pozwalają one wykrywać materiał genetyczny wirusów w odpowiednio pobranych próbkach.

Ważne jest również badanie materiału pochodzącego od poronionego płodu i łożyska. Jednak wynik laboratoryjny należy interpretować razem z objawami oraz historią stada.

Dzięki temu można dokładniej ocenić, czy wykryty wirus rzeczywiście przyczynił się do utraty ciąży.

Jak ograniczyć poronienia u krów wywołane BVD i IBR?

Podstawą profilaktyki jest kontrolowanie sytuacji zdrowotnej stada oraz szybkie wykrywanie zakażeń.

W przypadku BVD szczególne znaczenie ma identyfikacja i eliminacja zwierząt trwale zakażonych. Jednocześnie hodowcy powinni kontrolować pochodzenie kupowanego bydła i ograniczać ryzyko wprowadzania wirusa do gospodarstwa.

Ważną rolę odgrywają również szczepienia ochronne. Ich zakres i terminy należy ustalić z lekarzem weterynarii, uwzględniając status zdrowotny stada i obowiązujące zasady zwalczania chorób.

Ponadto warto regularnie analizować wyniki rozrodu. Należy zwracać uwagę na powtarzające się poronienia, obniżoną skuteczność zacieleń oraz narodziny słabych cieląt.

Wczesne rozpoznanie zakażeń BVD i IBR pozwala szybciej wdrożyć odpowiednie działania w gospodarstwie. Dlatego diagnostyka, bioasekuracja i właściwie zaplanowana profilaktyka mają istotne znaczenie dla zdrowia bydła oraz ograniczania strat ekonomicznych w produkcji mleka i żywca wołowego.

Przeczytaj również: Ketoza u krów mlecznych to kosztowna choroba