Dezynfekcja racic u bydła. Kąpiel, piana czy natrysk?

Regularna dezynfekcja racic pomaga ograniczać rozwój drobnoustrojów odpowiedzialnych za choroby skóry i rogu racicowego. Hodowca może wykorzystać klasyczne kąpiele, automatyczne maty, pianowanie lub systemy natryskowe, jednak skuteczność każdej z tych metod zależy od właściwej organizacji zabiegów i czystości racic.

Jednym z najczęściej stosowanych rozwiązań są kąpiele racic. Mają szczególne znaczenie w profilaktyce chorób bakteryjnych, w tym dermatitis digitalis (DD), nazywanego również chorobą Mortellaro.

Regularne zabiegi ograniczają rozprzestrzenianie się patogenów w stadzie i mogą zmniejszać ryzyko przechodzenia zmian przewlekłych w bolesne stany ostre.

Częstotliwość kąpieli warto dostosować do warunków w oborze i czystości kończyn. Jeżeli mniej niż 25% krów ma mocno zabrudzone nogi, zabieg można wykonywać raz w tygodniu. Przy 25–50% takich zwierząt częstotliwość zwiększa się do co najmniej dwóch zabiegów.

Jeżeli odsetek przekracza 50%, kąpiele wykonuje się znacznie częściej, a przy bardzo dużym zabrudzeniu nawet codziennie. Ważna jest również sytuacja zdrowotna stada. Przy wysokiej częstości chorób bakteryjnych zabiegi mogą być prowadzone codziennie przez kilka kolejnych dni.

Wanna musi mieć odpowiednie wymiary

Sama obecność basenu nie gwarantuje skutecznej dezynfekcji. Wanna powinna mieć około 3,5–3,7 m długości, aby podczas przejścia każda racica została dwukrotnie zanurzona. Zalecana szerokość wynosi około 0,5–0,6 m, a głębokość co najmniej 25 cm.

Roztwór powinien przykrywać racice wraz z przyraciczkami. Trzeba również pilnować stężenia preparatu. Zbyt silny roztwór może podrażniać skórę i tkanki miękkie.

Z kolei pH roztworu nie powinno spadać poniżej około 4. Preparaty należy przygotowywać zgodnie z zaleceniami producenta, zwracając uwagę również na temperaturę wody i dokładne rozpuszczenie środka.

Brud szybko obniża skuteczność kąpieli

Dużym problemem jest zanieczyszczenie roztworu kałem i moczem. Przyjmuje się orientacyjnie około 1 l roztworu na krowę, ale rzeczywista liczba zwierząt, które mogą przejść przez jedną kąpiel, zależy od stopnia jej zabrudzenia.

W praktyce jeden roztwór wykorzystuje się najczęściej dla około 100–300 krów. Jeżeli płyn jest mocno zanieczyszczony, trzeba wymienić go wcześniej. Zużyta kąpiel może bowiem nie tylko stracić skuteczność, ale również sprzyjać przenoszeniu patogenów pomiędzy zwierzętami.

Dobrym miejscem na wannę jest korytarz wyjściowy z hali udojowej lub robota. Dzięki temu krowy przechodzą przez nią w ramach codziennego ruchu i nie trzeba dodatkowo przepędzać całego stada. Zabudowane wygrodzenia po bokach ograniczają zawracanie i omijanie basenu.

Nie tylko klasyczna wanna

W gospodarstwach coraz częściej wykorzystuje się również automatyczne maty do pielęgnacji racic. Po nadepnięciu przez krowę mata uwalnia świeżą porcję płynu. Roztwór obmywa racicę, natomiast zużyty preparat odpływa na boki. System może współpracować z automatyczną pompą dozującą, dzięki czemu ogranicza ręczną obsługę.

Jeszcze bardziej rozbudowanym rozwiązaniem są automatyczne wanny. Instalacja sama przygotowuje roztwór, napełnia zbiornik, a po przejściu określonej liczby krów opróżnia go i rozpoczyna kolejny cykl.

Pozwala to utrzymać powtarzalne stężenie preparatu i ograniczyć błędy wynikające z ręcznego dozowania.

Piana i natrysk zamiast kąpieli

Dezynfekcja racic u bydła może odbywać się przez pianowanie. Preparat mieszany jest z wodą i powietrzem, a następnie nanoszony w postaci gęstej piany. Dobrze przylega ona do skóry i utrzymuje środek na racicy przez dłuższy czas.

Zaletą jest mniejsze zużycie wody i preparatu niż w tradycyjnej wannie. Innym rozwiązaniem jest system natryskowy. Czujnik wykrywa przechodzącą krowę i uruchamia dysze.

Najpierw racice mogą zostać oczyszczone, a następnie pokryte roztworem pielęgnacyjnym. Natrysk trwa zwykle od 1 do 4 sekund, zależnie od ustawień instalacji. Dysze można montować w posadzce, panelach bocznych lub bramkach segregacyjnych.

Wybór metody powinien zależeć od wielkości stada, organizacji ruchu krów i możliwości technicznych obory. Niezależnie od rozwiązania najważniejsze pozostają regularność zabiegów, właściwe stężenie środka oraz utrzymanie czystości racic i samego systemu.

Przeczytaj również: Żywienie krów zasuszonych. Jak przygotować stado do kolejnej laktacji?