WPR po 2027 r. – Copa-Cogeca: ustalili zasady, nie znając budżetu

„Wóz przed koniem” – tak Copa-Cogeca komentuje porozumienie ministrów rolnictwa unijnych krajów w sprawie Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) po 2027 r. Bo – jak podkreśla – uzgodnili jej zasady, jednocześnie nie znając jej budżetu.

Przyszłość WPR – o czym pisaliśmy – była w centrum rozmów podczas posiedzenia Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH) w dniach 26-27 października. Ministrowie przyjęli częściowe podejście ogólne do projektu rozporządzenia, które określa zasady realizacji unijnego wsparcia dla rolnictwa w latach 2028-2034.

Organizacje europejskich rolników i spółdzielni rolniczych Copa i Cogeca w komentarzu do tego porozumienia dostrzegają postępy w kwestiach technicznych, które były przedmiotem sporów. Jednak ostrzegają, że najważniejsze pytania dotyczące przyszłości rolnictwa UE pozostają bez odpowiedzi.

WPR po 2027 r. – są postępy, ale i niedociągnięcia

W swoim stanowisku doceniają wysiłki irlandzkiej prezydencji oraz usprawnienia wprowadzone w stosunku do pierwotnych propozycji Komisji Europejskiej (KE). Bo za pozytywne ich zdaniem należy uznać w szczególności:

• postępy w definiowaniu hektarów kwalifikowalnych i „aktywnych rolników”;
• zróżnicowanie wsparcia dochodów opartego na powierzchni gruntów;
• zapisy dotyczące rolników przechodzących na emeryturę.

„Niemniej jednak nadal istnieją istotne niedociągnięcia” – twierdzą europejskie organizacje.

Ich poważne zastrzeżenia budzą:

• przepisy dotyczące weryfikacji gruntów będących w dyspozycji rolników;
• wymogi w zakresie zarządzania gospodarstwem, w tym stosowanie zasady „nieczynienia znaczącej szkody”, a także powiązany z nimi system kontroli i kar.

W ocenie Copa-Cogeca, należy również rozwiązać kwestie braku wyraźnego uwzględnienia spółdzielni rolniczych w ramach wsparcia inwestycyjnego. Do tego dochodzą niedostatki w obszarze zarządzania ryzykiem.

Zasady polityki ustalone, choć budżet nieznany

Natomiast abstrahując od powyższych kwestii, zdaniem organizacji ustalenia unijnych ministrów odnośnie WPR po 2027 r. pominęły najbardziej fundamentalne kwestie. Bowiem brakuje trzech kluczowych gwarancji:

• utrzymania prawdziwie wspólnej WPR;
• zapewnienia odpowiedniego, dedykowanego budżetu, którego realna wartość – po uwzględnieniu inflacji – pozostałaby na obecnym poziomie;
• zagwarantowania środków, które zostały obiecane w dwóch pismach przewodniczącego KE (m.in.  chodzi o przeznaczenie 10 proc. środków na obszary wiejskie).

„W każdym innym miejscu niż Bruksela taka sytuacja zostałaby uznana za całkowicie absurdalną. A jednak ministrowie rolnictwa uzgodnili zasady polityki, nie wiedząc, jakie środki finansowe będą dostępne na jej wdrożenie” – wytyka Copa-Cogeca.

Jak dodaje, ta niepewność obrazuje skutki decyzji KE o włączeniu WPR do szerszych ram finansowych, co osłabia jej przejrzystość i przewidywalność. Zaś jednocześnie obecne założenia budżetowe wskazują na cięcia przekraczające 20 proc. w większości państw członkowskich UE.

WPR po 2027 r. – rolnicy potrzebują przewidywalności

Zrzeszenia europejskich rolników przekonują, że stoimy w obliczu potencjalnie przełomowego momentu dla europejskiego rolnictwa. Ponadto zwracają uwagę na sytuację geopolityczną na świecie. W związku z tymi kontekstami – według nich – UE nie może pozwolić sobie na obciążanie sektora rolnego dodatkowym, ogromnym ryzykiem regulacyjnym i politycznym.

Copa-Cogeca zaznacza, że wraz z tym, iż teraz Parlament Europejski wypracowuje własne stanowisko, na europosłach spoczywa kluczowa odpowiedzialność. Chodzi o naprawienie niedociągnięć zawartych w propozycjach KE. Do istotnych korekt powinny doprowadzić trójstronne negocjacje (tzw. trilogi).

„Rolnicy i spółdzielnie rolnicze potrzebują czegoś więcej niż tylko ram regulacyjnych. Potrzebują zasobów, przewidywalności oraz pewności, które pozwolą im kontynuować produkcję, inwestować i zachować konkurencyjność” – brzmi stanowisko zrzeszeń.

Jednocześnie podały one swoje obliczenia, ile rolnicy z poszczególnych krajów straciliby w wyniku propozycji KE odnośnie budżetu na WPR po 2027 r. Polska miałaby o 6,8 mld euro mniej.

Źródło: Copa-Cogeca, własne

Przeczytaj również: Budżet rolny UE na skraju przepaści? „Premierze walcz”.