Ich krowy produkują więcej mleka. Wydajność wzrosła do 12,5 tys. kg

Ich krowy produkują więcej mleka, ponieważ hodowcy z gospodarstwa w Skoraczewie postawili na lepszą jakość kiszonek, dokładniejsze bilansowanie dawki i kontrolę żywienia. W ciągu dwóch lat średnia wydajność wzrosła z 9360 do około 12 500 kg mleka.

Jednak większa produkcja przyniosła również nowe wyzwania. Hodowcy muszą dziś zwracać szczególną uwagę na rozród, zasuszanie i ograniczanie stresu cieplnego.

Ich krowy produkują więcej mleka dzięki lepszym kiszonkom

Iwona i Piotr Serówka prowadzą gospodarstwo w Skoraczewie w woj. kujawsko-pomorskim. Utrzymują około 300 sztuk bydła, w tym 140 krów. Obecnie około 115 zwierząt znajduje się w doju. Hodowcy nie planują zwiększać stada, ponieważ ogranicza ich powierzchnia istniejących budynków.

Największą zmianę w ostatnich latach przyniosła wydajność. W 2024 r. krowy osiągnęły średnio 9360 kg mleka. Rok później wynik wzrósł do 10 912 kg, natomiast obecnie wynosi około 12 500 kg. Okresowo przekraczał nawet 13 tys. kg. Ich krowy produkują więcej mleka przede wszystkim dzięki zmianom w żywieniu oraz poprawie jakości podstawowych pasz.

Hodowcy zmienili przede wszystkim technologię zbioru traw. Wcześniej przechowywali je w belach, a następnie zwozili przyczepą samozbierającą. Obecnie korzystają z sieczkarni, dlatego uzyskują bardziej jednorodny materiał. W przypadku kukurydzy zwracają natomiast większą uwagę na termin zbioru i dokładność rozdrobnienia ziarniaków.

Jakość kiszonek decyduje o wydajności krów

Ich krowy produkują więcej mleka również dzięki dokładniejszej kontroli procesu zakiszania. Hodowcy stosują dodatki wspomagające fermentację już podczas zbioru. Ponadto regularnie analizują zawartość suchej masy w kukurydzy, aby wybrać odpowiedni termin koszenia.

Zbiór wykonuje firma usługowa, jednak jego koszt systematycznie rośnie.

Piotr Serówka, właściciel gospodarstwa

„W poprzednim roku usługa kosztowała około 1100 zł za godzinę, natomiast obecnie jest to już blisko 1400 zł. Nie dziwi mnie to jednak, z uwagi na rosnące w kosmicznym tempie ceny paliwa”.

Kiszonki trafiają do kilku pryzm. W ubiegłym sezonie gospodarstwo przygotowało cztery pryzmy kukurydzy. Podczas zakiszania dwa ciągniki równomiernie rozkładają zielonkę i dokładnie ją ugniatają. Dzięki temu hodowcy dbają o jakość paszy już na etapie jej przygotowania.

Jedna grupa laktacyjna i indywidualne dokarmianie

Ich krowy produkują więcej mleka, ale wymagają również precyzyjnego żywienia. Wszystkie zwierzęta w laktacji przebywają w jednej grupie i otrzymują bazowy TMR przygotowany na wydajność 31 kg mleka. Hodowcy wybrali taki system, aby ograniczyć przemieszczanie krów i związany z tym stres.

Piotr Serówka, właściciel gospodarstwa

„Przy wysokiej wydajności nawet krótkotrwałe zaburzenie rutyny może odbić się na pobraniu paszy i produkcji mleka”.

Podstawę dawki stanowią kiszonka z kukurydzy, traw i lucerny. Ponadto hodowcy wykorzystują wysłodki, śrutę rzepakową i sojową oraz zboża. Uzupełnienie stanowią dodatki mineralno-witaminowe, drożdże i preparat wiążący mikotoksyny. Krowa pobiera około 21,7 kg suchej masy dziennie.

Najbardziej wydajne sztuki otrzymują dodatkową mieszankę treściwą ze stacji paszowej. Jej ilość wynosi maksymalnie 3–4 kg dziennie. W samym TMR-ze znajduje się natomiast około 6 kg pasz treściwych. W efekcie najbardziej wydajne krowy pobierają łącznie nawet 10 kg takich pasz na dobę.

Duże znaczenie ma również współpraca z doradcą żywieniowym. Gospodarstwo regularnie bada kiszonki w laboratorium, a następnie dostosowuje skład dawki do uzyskanych wyników.

Maciej Serówka, syn hodowców

„Takie podejście jest szczególnie istotne przy stadzie o wysokiej wydajności. Im większa produkcja, tym mniej miejsca pozostaje na zmiany jakości podstawowych pasz”.

Ich krowy produkują więcej mleka, ale rozród stanowi wyzwanie

Wysoka wydajność przyniosła również problemy z rozrodem. Przy produkcji na poziomie 9–9,5 tys. kg mleka hodowcy nie obserwowali większych trudności. Sytuacja zmieniła się jednak po przekroczeniu 11–12 tys. kg.

Iwona i Piotr Serówka, hodowcy bydła mlecznego

„Kiedy wydajność przekroczyła 11-12 tys. kg, ruje stały się trudniejsze do obserwacji”.

Dlatego gospodarstwo korzysta z programu synchronizacji rui. Lekarz bada krowy około 14. dnia po wycieleniu. Pierwsze inseminacje rozpoczynają się zwykle około 45. dnia, zależnie od kondycji i zdrowia zwierzęcia. Hodowcy wykorzystują również testy PAG, które pozwalają kontrolować cielność na podstawie próbki mleka.

Pierwsze badanie wykonuje lekarz weterynarii około 30. dnia po inseminacji. Kolejne testy hodowcy przeprowadzają samodzielnie, pobierając mleko około 60. i 90.–100. dnia. W razie niepewnego wyniku ponownie korzystają z pomocy lekarza. W 2025 r. wykonali około 182 testów PAG.

Testy wykrywają glikoproteiny ciążowe produkowane przez łożysko. Ich obecność można sprawdzić w mleku lub krwi. Badanie nie wymaga ingerencji w organizm zwierzęcia, jednak nie zastępuje pełnej oceny stanu układu rozrodczego. Wynik wymaga również uwzględnienia terminu pobrania próbki, ponieważ PAG mogą utrzymywać się po obumarciu zarodka.

Stres cieplny wpływa na rozród i produkcję mleka

Ich krowy produkują więcej mleka także dzięki poprawie warunków utrzymania. W gospodarstwie zamontowano duże wentylatory skrzyniowe, które ograniczają skutki wysokich temperatur. Podczas upałów sięgających około 40°C hodowcy nie odnotowali gwałtownego spadku produkcji. Ucierpiał jednak rozród.

Iwona Serówka, hodowczyni bydła mlecznego

„Przy wysokiej temperaturze krowy trudniej się zacielają. Program synchronizacji pozostał bez zmian, jednak pogorszyła się skuteczność zacieleń, w efekcie czego część zwierząt wymagała większej liczby prób inseminacji”.

Ważnym elementem zarządzania stadem pozostaje również zasuszanie. Hodowcy stosują jeden okres, który trwa około sześciu tygodni. W tym czasie ograniczają pasze treściwe i podają słomę, siano oraz niewielką ilość kiszonki z kukurydzy. Z kolei po wycieleniu każde cielę otrzymuje 3–4 l siary przez wiadro ze smoczkiem. Część nadwyżek hodowcy zamrażają, a pozostałą sprzedają lokalnej firmie kosmetycznej.

Liczebność stada ogranicza możliwości dalszego wzrostu

Ich krowy produkują więcej mleka, dlatego hodowcy muszą również pilnować obsady budynków. Nie stosują sztywnego poziomu brakowania. Eliminują przede wszystkim sztuki z problemami zdrowotnymi, rozrodczymi lub niską wydajnością. Większa liczba odchowanych jałówek pozwala im natomiast prowadzić dokładniejszą selekcję.

Piotr Serówka, właściciel gospodarstwa

„Przy zbyt dużej obsadzie krowy zaczynają konkurować przy stole paszowym, co może ograniczać pobranie paszy i powodować kolejne problemy”.

Obecnie hodowcy utrzymują stado na poziomie dostosowanym do możliwości obory. Dalszy wzrost wymagałby budowy nowego obiektu. Dlatego zamiast zwiększać liczbę zwierząt, koncentrują się na wydajności, zdrowiu i efektywnym zarządzaniu obecnym stadem.

Podsumowując, ich krowy produkują więcej mleka dzięki lepszym kiszonkom, precyzyjnemu żywieniu i kontroli warunków utrzymania. Jednak wzrost wydajności wymaga większej uwagi w zakresie rozrodu, zasuszania i profilaktyki stresu cieplnego. Przykład gospodarstwa w Skoraczewie pokazuje, że wysoka produkcja mleka wymaga kompleksowego podejścia do zarządzania stadem.

Przeczytaj również: Wysokowydajne stado krów mlecznych i dój batch milking