Umowy z rolnikami – UOKiK znowu karze za przerzucanie ryzyka

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wydał kolejną decyzję dotyczącą praktyk przerzucania w umowach z rolnikami całego ryzyka „pogodowego” właśnie na nich. Przedsiębiorca poddał się karze finansowej w wysokości ponad miliona złotych.

„Rolnik nie może być obciążany za niewykonanie umowy z przyczyn niezależnych od niego, np. z powodu suszy, przymrozków lub gradobicia” – podkreśla w komunikacie z 9 wrzesnia 2026 r. UOKiK.

Umowy z rolnikami – mieli dostarczyć całość mimo strat

Tymczasem – jak z niego wynika – spółka Procam wykorzystywała swoją przewagę kontraktową wobec rolników, którzy dostarczali jej swoje produkty. Chodzi m.in. o rzepak, jęczmień, owies, pszenicę i żyto. 

Według ustaleń Urzędu, przedsiębiorca wymagał, aby gospodarze dostarczali całość zakontraktowanych produktów, nawet jeśli z powodu suszy, gradobicia lub innych niezależnych od nich okoliczności nie byli w stanie zebrać wystarczających plonów. Ponadto termin, w którym musieli powiadomić firmę o zaistnieniu siły wyższej, był w ocenie kontrolerów zbyt krótki.

Reklama

Reklama

Tylko dwa dni na zawiadomienie o wystąpieniu siły wyższej

Jak podaje UOKiK, we wzorcu umowy z rolnikami spółka określała, jakie zdarzenia uznaje za siłę wyższą. Były to m.in. wojna, huragan czy strajk. Natomiast nie uwzględniała takich zdarzeń pogodowych, jak susza, ulewne deszcze czy wiosenne przymrozki. A przecież to zjawiska w polskich warunkach występujące nader często. Mimo wynikających z nich strat, rolnik nadal był zobowiązany do dostarczenia wszystkich produktów rolnych. I to pod groźbą wysokich kar umownych.

Dodatkowo dostawcy mieli zaledwie dwa dni na powiadomienie spółki Procam o wystąpieniu zdarzenia określonego jako siła wyższa. Tymczasem w pierwszej kolejności – co podkreśla UOKiK – rolnicy powinni mieć czas na podjęcie działań ograniczających szkody. A także na zadbanie o bezpieczeństwo swoje, rodziny oraz upraw. Zatem terminy na poinformowanie o wystąpieniu siły wyższej powinny to uwzględniać.

Umowy z rolnikami – całe ryzyko nie może być na ich barkach

Prezes UOKiK Tomasz Chróstny podkreśla, że rolnictwo jest ważną gałęzią gospodarki, szczególnie zależną od pogody. Zaś susza czy grad mogą zniszczyć plony mimo starań rolnika.

„Dlatego nie może być na niego przerzucane całe ryzyko takich zdarzeń. Niedopuszczalne są też terminy na zgłoszenie szkody, które stawiają dostawcę przed wyborem: ratować gospodarstwo czy pilnować formalności” – zaznacza, cytowany w komunikacie, Chróstny.

Firma współpracowała, zapłaci ponad milion złotych kary

Co istotne, w trakcie postępowania – już od początkowego etapu działań – Procam aktywnie współpracował z UOKiK. Ponadto zmienił również kwestionowane praktyki i od czerwca 2026 r. stosuje nowe umowy z rolnikami.

Urząd informuje, że spółka dobrowolnie poddała się karze, co oznacza, że nie złoży odwołania do sądu. Pozwala to na szybsze zakończenie sprawy. Zaś nałożona kara ostatecznie wyniosła ponad milion złotych (dokładnie 1 006 258,78 zł). Decyzja uprawomocni się 28 września 2026 r.

Prezes UOKiK: słuszność naszych decyzji potwierdzają sądy

UOKiK zwraca uwagę, że to jego kolejna decyzja uznająca opisane praktyki za nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej wobec farmerów. Poprzednie dotyczyły m.in. spółek Polish Agri i Cefetra. Ponadto w sierpniu opisywaliśmy takie postępowanie dotyczące spółki Bunge Polska.

„Słuszność naszych decyzji potwierdzają również sądy” – zauważa Tomasz Chróstny, przywołując sierpniowy wyrok sądu apelacyjnego w jednej z takich spraw.

Ma on potwierdzać, że zwolnienie rolnika z odpowiedzialności za niedostarczenie zakontraktowanych produktów nie wymaga ogłoszenia stanu klęski żywiołowej. I że jeżeli susza lub gradobicie zniszczą plony i uniemożliwią wykonanie umowy, rolnik powinien mieć możliwość zwolnienia się z odpowiedzialności.

Umowy z rolnikami – Urząd zachęca do składania zawiadomień

Dodatkowo Urząd zapewnia też o współpracy z samorządem rolniczym przy monitorowaniu skutków niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Właśnie za pośrednictwem niektórych izb rolniczych zbiera informacje dotyczące problemów rolników w relacjach z kontrahentami. Chodzi o m.in. te związane z niewykonaniem dostaw czy naliczaniem kar umownych.

Jednocześnie UOKiK zwraca się do rolników z apelem. By zawiadomili go, jeżeli w ich ocenie duży kontrahent wykorzystuje swoją przewagę, narzucając im niekorzystne warunki współpracy. W tym celu został uruchomiony specjalny formularz, który ma ułatwiać zgłoszenie nieprawidłowości.

Ponadto urzędnicy zachęcają również do składania zawiadomień o zbadanie wzorców umów z rolnikami stosowanych przez firmy zajmujące się obrotem zbożem. Co więcej, jeśli rolnik jest w sporze sądowym z przedsiębiorcami odbierającymi od niego produkty, wówczas prezes UOKiK może go wspomóc. Jak? Poprzez wydanie tzw. istotnego poglądu w sprawie.

Źródło: UOKiK

Przeczytaj również: Susza w kukurydzy – gdzie jest największe zagrożenie?