Nowa WPR szansą. Kluczowe dobre wykorzystanie pieniędzy

Po 2027 roku zmienią się zasady finansowania rolnictwa w UE. Polska może zwiększyć pulę środków na WPR, gospodarstwa rolne i rozwój obszarów wiejskich, ale przesądzi o tym krajowy plan. Jakie zmiany przyniesie nowa WPR?

Rok 2027 będzie ostatnim rokiem obecnej Wspólnej Polityki Rolnej. Znikną dopłaty bezpośrednie, drugi filar, osobne instrumenty na modernizację gospodarstw i rozwój obszarów wiejskich. Jaka będzie nowa WPR?

Ostatni rok dopłat bezpośrednich

Budżet UE na lata 2028–2034 ma być oparty na centralnych priorytetach (zamiast dotychczasowych polityk wspólnotowych). Podzielony zostanie na 27 Planów Partnerstwa Krajowego i Regionalnego. Z wyjątkiem kluczowych w ocenie Komisji Europejskiej działań, o przeznaczeniu i kwocie pieniędzy z PPKR będą decydować głównie rządy państw członkowskich.

Dla rolników kluczowe będzie to, jak w polskim Planie Krajowym zostaną określone potrzeby sektora rolno–spożywczego, gospodarstw rolnych i obszarów wiejskich.

Nowa WPR. Obowiązkowe 24,6 mld euro

Na lata 2028–2034 Komisja Europejska przewidziała dla Polski 123,3 mld euro. Z tej kwoty 24,6 mld euro ma zostać przeznaczone na obowiązkowe instrumenty Wspólnej Polityki Rolnej. Jednak według wyliczeń przedstawianych przez rząd, maksymalna pula środków dla polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich mogłaby sięgnąć 48,3 mld euro.

Zdaniem ministra rolnictwa Stefana Krajewskiego, zaproponowany przez Komisję 24,6 mld euro jest niewystarczający. Aby go zwiększyć proponuje zachować dotychczasową proporcję podziału środków z perspektywy 2021–2027 – wówczas na WPR przypadłoby ok. 32,8 mld euro. Do tego mogłyby dojść pieniądze z mechanizmu Rural Target, przeznaczone na interwencje i inwestycje wspierające rozwój obszarów wiejskich.

Programowanie PPKR

Nowa WPR i konieczność określenia priorytetów rządu w obszarze rolnictwa była przedmiotem dyskusji Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Sejmu RP. Opracowany został i przedstawiony Prezesowi Rady Ministrów dezyderat. Komisja postuluje w nim wydzielenie rozdziału sektorowego dotyczącego bezpieczeństwa żywnościowego, z budżetem co najmniej 35 mld euro. Osobno wskazano też 8,968 mld euro w mechanizmie Rural Target na inwestycje i interwencje bezpośrednio wspierające rozwój obszarów wiejskich.

Jacek Zarzecki, wiceprzewodniczący Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny zaproponował podczas posiedzenia Komisji Rolnictwa podjęcie działań monitorujących programowanie polskiego Planu Krajowego pod kątem rolnictwa. Na jego wniosek przewodniczący komisji rolnictwa Mirosław Maliszewski powierzył zadanie podkomisji ds. monitoringu WPR (w obecnej perspektywie), kierowanej przez posła Jarosława Rzepę.

Nowa WPR, czyli inne myślenie o rolnictwie

Dla rolników oznacza to zmianę sposobu myślenia o WPR. Z dotychczasowych instrumentów wsparcia zagwarantowane są bowiem tylko obecne płatności bezpośrednie. Zostaną przekształcone jednak we „wsparcie dochodów” i uzależnione od realizacji celów środowiskowych UE.

Reszta zależeć będzie więc od aktywności organizacji rolniczych, podjętej już na etapie tworzenia Planu Krajowego. Już teraz jest czas na propozycje konkretnych rozwiązań: projektów, analizy, dokumentów strategicznych. Im lepiej przygotowane będą postulaty rolnictwa, tym trudniej będzie pominąć je przy podziale środków.

Podsumowując, biorąc pod uwagę potencjalną wysokość środków na rolnictwo i obszary wiejskiej nowa WPR może być dla Polski szansą. Ale kluczowe będzie to, czy państwo potraktuje rolnictwo jako jeden z głównych obszarów bezpieczeństwa i rozwoju. A nie jako dodatek do innych polityk.

Przeczytaj również: Globalny rynek nawozów pod wpływem konfliktu w Iranie