Producenci zbóż chcą zmian. Chodzi m.in. o ceny skupu

Podniesienia ceny referencyjnej dla interwencyjnego skupu ziarna czy wzmocnienia systemu certyfikacji europejskich produktów – domagają się tego na poziomie unijnym polscy producenci zbóż i innych płodów rolnych. Na naszym rynku konieczne są instrumenty stabilizacji finansów rolników. Resort rolnictwa zapowiada wdrożenie dofinansowania funduszy wzajemnościowych.

Znaczna część polskich rolników to producenci zbóż. Ta gałąź produkcji od dawna cierpi z uwagi na balansowanie na granicy opłacalności lub wręcz jej utratę. Dlatego ze środowiska płyną bezustannie apele do rządzących o wprowadzenie istotnych zmian.

I tak np. niedawno taki głos pojawił się na posiedzeniu Komisji Petycji i Wniosków Obywateli UE Parlamentu Europejskiego (PETI). Wystąpiła tam w imieniu Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych (FBZPR) Justyna Jasińska, prezes Polskiego Związku Producentów Roślin Zbożowych (PZPRZ). Członkowie komisji rozpatrywali na tym spotkaniu petycję złożoną przez polskie organizacje rolnicze zrzeszone w Copa-Cogeca. Chodzi o wprowadzenie sankcji handlowych wobec państw, które importują paliwa i nawozy z Federacji Rosyjskiej.

Producenci zbóż chcą zmiany unijnej stawki referencyjnej skupu

Jasińska zwracała uwagę na szeroką reprezentację, jaką jest FZBPR, zrzeszająca blisko 30 organizacji branżowych. To nie tylko producenci zbóż, kukurydzy czy rzepaku, ale także: chmielu, tytoniu, buraka cukrowego oraz hodowcy trzody chlewnej, bydła mięsnego, mlecznego i drobiu. Te organizacje są za wprowadzeniem polityki „zero tolerancji” dla naruszeń norm unijnych oraz systemu warunkowości handlowej opartej o klauzule lustrzane w umowach handlowych.

Dodatkowo domagają się także zmiany unijnej stawki referencyjnej skupu (interwencyjnego) zbóż ze 101,37 euro na minimum 230 euro. „Przypomnę, że ostatnia aktualizacja tej stawki miała miejsce w 2013 roku” – wskazywała Justyna Jasińska, której wystąpienie opublikowano na portalu PZPRZ.

Jak dodawała, kolejny polski postulat dotyczy wzmocnienia systemu certyfikacji europejskich produktów: zbóż, cukru, mięsa. Bowiem są one przecież wytwarzane w wysokim reżimie europejskich standardów.

Dopłaty do eksportu unijnych płodów rolnych na odległe rynki?

Ponadto polscy producenci zbóż i innych płodów rolnych wskazują na konieczność wprowadzenia subwencji eksportowych. Chodzi o sytuację eksportu towarów na odległe rynki. Bo unijni rolnicy spełniający wysokie standardy jakości produkcji muszą mieć warunki, by skutecznie konkurować na globalnym rynku żywności.

W wystąpieniu Justyny Jasińskiej nie zbrakło także odniesienia do umów handlowych, jakie zawiera UE. Będą one mieć istotny wpływ na branże rolną. Dlatego farmerzy oczekują wzmocnienia mechanizmów obronnych w handlu. Priorytetem powinna być ochrona i wsparcie unijnej produkcji. Natomiast należy ograniczyć dostęp do rynku UE państwom współfinansującym agresję rosyjską na Ukrainę.

„Bezpieczeństwo żywnościowe to jeden z filarów bezpieczeństwa Europy. Jeżeli je osłabimy, na nic zdadzą się inwestycje w obronność czy energetyka. Nie ma bezpiecznej Europy bez silnego europejskiego rolnictwa. Dlatego wzywamy do przyjęcia przedstawionych przez nas postulatów” – apelowała szefowa związku producentów zbóż.

Plany dofinansowywania funduszy wzajemnościowych

Od wielu miesięcy rolnicy w całej Polsce sygnalizują narastające problemy związane z brakiem opłacalności produkcji. O to, jak Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) ocenia aktualny poziom opłacalności w podstawowych sektorach (np. zbóż), zapytał niedawno poseł Wiesław Krajewski (PiS).

W odpowiedzi na jego interpelację resort zaznaczył, iż opłacalność w rolnictwie zależy od ponoszonych kosztów i cen rynkowych płodów rolnych. Koszty kształtują wysokość nakładów. Zaś wpływają na nie przede wszystkim ceny środków produkcji (m.in. nawozy, paliwo, pasze, środki ochrony roślin). Ponadto istotną rolę odgrywają warunki pogodowe, które mogą wymuszać dodatkowe nakłady lub obniżać plony.

Natomiast jeśli chodzi o poziom cen rynkowych, obecnie ceny zbóż czy rzepaku w Polsce odzwierciedlają tendencje światowe. Ich producenci muszą się liczyć z tym, że spadki mają charakter globalny. „Niskie ceny są wynikiem m.in. wysokiej podaży z uwagi na wysokie plony. W związku z tym pogorszyły się relacje pomiędzy cenami zbóż a środkami produkcji. Ogromne wyzwania stawia także przed rolnictwem obecna sytuacja geopolityczna i gospodarcza” – oceniło MRiRW.

Odniosło się też do innego pytania z interpelacji: czy rząd planuje wdrożenie nowych instrumentów ochrony dochodów rolników w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, w tym mechanizmów ubezpieczeniowych lub funduszy stabilizacyjnych? Jak przekazał resort w swojej obszernej odpowiedzi, w 2026 roku w ramach Planu Strategicznego dla WPR na lata 2023-2027 planowane jest uruchomienie interwencji I.12.2 Dofinansowanie funduszy wzajemnościowych. Co więcej, pierwszy nabór wniosków ma według planu odbyć się w IV kwartale br. Natomiast obecnie trwają prace nad projektem szczegółowych wytycznych w tym zakresie.

Producenci zbóż nadal „dobijani” cenami skupu

W podsumowaniu warto zobrazować problemy, z jakimi muszą mierzyć się producenci zbóż. Chodzi o ceny na polskim rynku. Wystarczy w tym celu zajrzeć do najnowszego biuletynu w ramach Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej (ZSRIR). Wynika z niego, że nadal brak jest większych ruchów cenowych, biorąc po uwagę ostatni czas. Natomiast wciąż ceny są dalece niższe od tych z adekwatnego okresu zeszłego roku. Przykładem może tu być owies konsumpcyjny. Jego cena na przestrzeni tygodniowej wzrosła o 5,8 proc. do średnio 567 zł/t. Natomiast w porównaniu do 2025 r. była ona niższa aż o 30 proc. Bowiem w tym czasie ub.r. cena wynosiła 810 zł/t.

Ceny zakupu ziarna zbóż w przedsiębiorstwach w Polsce kształtują się według ZSRIR tak:

Przeczytaj również: Światowy rynek zbóż – rekordowe zbiory i rosnące zapasy.

Źródło: PZPRZ, MRiRW, ZSRIR