Wirus ASF najgroźniejszy dla małych stad. Analiza choroby w latach 2014–2025

Zobacz galerię (1)

Niewielkie gospodarstwa utrzymujące trzodę chlewną znajdują się na pierwszej linii ryzyka zakażenia zwierząt wirusem ASF i wymagają poprawy w zakresie bioasekuracji.

Od momentu pojawienia się ASF w Polsce w lutym 2014 do 17 sierpnia br. potwierdzono 585 ognisk choroby w stadach świń.

Wirus ASF najczęściej występował w gospodarstwach utrzymujących do 50 sztuk. Łącznie to ponad 62% przypadków (364 ognisk).

W stadach do 10 sztuk to niemal 24% odnotowanych ognisk, a w stadach o wielkości od 11 do 50 świń to prawie 39% wszystkich.

Największe fermy, powyżej 5000 świń, odnotowały jedynie 9 ognisk choroby tj. 1,5% wszystkich.

Choć były to pojedyncze ogniska, to właśnie one przynosiły najbardziej dotkliwe straty finansowe.

Dane nie pozostawiają złudzeń. ASF najczęściej występuje w małych stadach, które bardzo często albo są źle zabezpieczone, albo w ogóle.

Nie bez znaczenia jest także bardzo niska świadomość rolników posiadających tak małe stada.

– W mniejszych hodowlach trzoda chlewna jest często jednym z kilku kierunków produkcji i stanowi niewielki udział w krajowym pogłowiu świń. Niestety, w kontekście występowania wirusa, nawet pojedyncze ogniska w takich gospodarstwach mogą stanowić zagrożenie dla sąsiednich, dużych producentów – mówi Karolina Krasicka, prezes K2Agro, organizator Kongresu Produkcji Świń, dodając:

– Większe fermy dysponują zazwyczaj bardziej rozbudowanym zapleczem technicznym i większym doświadczeniem w zakresie bioasekuracji, co pozwala im skuteczniej minimalizować ryzyko pojawienia się choroby

ZOBACZ strukturę ognisk ASF według wielkości stad świń

ZOBACZ procentowy udział ognisk ASF w poszczególnych województwach

Gdzie najczęściej atakował ASF?

Afrykański pomór świń nie rozprzestrzenia się równomiernie. Uderza z największą siłą w wybrane regiony kraju.

Z analizy danych o ogniskach ASF u świń w latach 2014–2025 wynika, że województwo lubelskie pozostaje najbardziej dotkniętym obszarem w Polsce. Odnotowano tam aż 242 ogniska choroby, czyli ponad 40% wszystkich w kraju.

Na kolejnych miejscach jest województwo podkarpackie z 81 ogniskami ASF u świń oraz warmińsko-mazurskie z 72 ogniskami.

Województwo wielkopolskie, czyli zagłębie produkcji trzody w naszym kraju, znalazło się na 4. miejscu z 56 ogniskami ASF wśród świń.

Mimo że niektóre rejony pozostają relatywnie wolne od ASF, wirus systematycznie przesuwa się na zachód. Pojawianie się ognisk w Wielkopolsce czy na Mazowszu, strategicznych regionach dla produkcji trzody chlewnej, to sygnał alarmowy dla całej branży.

ZOBACZ liczbę ognisk ASF w stadach świń według województw (22.07.2014 – 17.08.2025)

Czy szczyt ASF mamy za sobą?

Najwięcej ognisk ASF u świń (nawet ponad 100 rocznie) odnotowano w latach 2017–2021. Po 2022 roku obserwuje się spadek ich liczby, ale wirus nadal jest obecny i aktywny, na co wskazują dane z ostatnich lat.

W 2023 roku odnotowano 30 ognisk ASF w stadach świń, w zeszłym roku już 44.

Pojedyncze ogniska w stadach nadal pojawiają się w różnych częściach kraju, także w dużych fermach przemysłowych, które, choć lepiej zabezpieczone, są również narażone na ogromne straty, zwłaszcza przez brak konsekwencji w przestrzeganiu zasad bioasekuracji.

– ASF nie zniknął. W przypadku świń występuje on sezonowo, zazwyczaj od czerwca do października. Wirus nadal stanowi poważne zagrożenie dla polskich hodowców, a także przynosi wymierne straty dla całego sektora produkcji świń – mówi Karolina Krasicka, dodając:

– Chcąc wyeliminować, a przynajmniej ograniczyć występowanie wirusa i jego skutków, niezbędne są przede wszystkim konsekwentne, wspólne działania rolników, myśliwych, Inspekcji Weterynaryjnej, organów samorządowych i krajowych.

Ekspertka dodaje, że ASF to wirus bardzo odporny, potrafiący w sprzyjających warunkach przetrwać długie miesiące, a nawet lata.

Tym bardziej, bez zaangażowania wielu środowisk i decydentów, a także systemowych rozwiązań, likwidacja wirusa ASF wydaje się być niemożliwa.

Temat profesjonalnego zabezpieczenia gospodarstwa będzie poruszany w trakcie pierwszego Kongresu Producentów Świń, który w dniach 9-10 października 2025 r. odbędzie się w Cukrowni Żnin.

Informacje na temat 1. Kongresu Producentów Świń znajdziesz TUTAJ

Nasz magazyn „Hoduj z Głową Świnie” objął 1. Kongres Producentów Świń swoim patronatem medialnym.

Więcej informacji na temat hodowli i produkcji trzody chlewnej znajdziesz w magazynie "Hoduj z Głową Świnie".

Nasz magazyn można zaprenumerować w tradycyjnej formie TUTAJ oraz w e-prenumeracie TUTAJ