Groch w polskich gospodarstwach – czy się opłaca?

Groch od lat pozostaje jedną z najważniejszych roślin strączkowych w Polsce. Jego wysoka wartość białkowa, szerokie zastosowanie i korzystny wpływ na glebę sprawiają, że coraz więcej gospodarstw ponownie włącza go do zmianowania. Aby jednak uprawa grochu była opłacalna, konieczne jest właściwe przygotowanie stanowiska i staranna agrotechnika.

W ostatnich latach rolnicy coraz częściej zwracają uwagę na rośliny, które nie tylko dają plon, ale również poprawiają żyzność gleby. Groch idealnie wpisuje się w ten trend. Jako roślina bobowata wzbogaca glebę w azot, poprawia jej strukturę i zwiększa aktywność biologiczną. Jednocześnie jest gatunkiem wrażliwym na warunki siedliskowe, dlatego wymaga odpowiedniego podejścia już od momentu wyboru pola.

Wymagania siedliskowe i rola grochu w zmianowaniu

Groch przeznaczony do celów konsumpcyjnych najlepiej rośnie na glebach bardzo dobrych, zasobnych w próchnicę i należących do wyższych klas bonitacyjnych. Odmiany o mniejszych wymaganiach, potocznie określane jako peluszki, mogą być uprawiane na stanowiskach słabszych, typowych dla kompleksów żytnich. Niezależnie od typu odmiany, kluczowe jest, aby gleba była przewiewna, o uregulowanych stosunkach wodnych. Groch źle znosi zarówno nadmierne uwilgotnienie, jak i przesuszenie, a największe zapotrzebowanie na wodę wykazuje podczas kiełkowania oraz w okresie tworzenia pąków kwiatowych i na początku kwitnienia.

Wymagania termiczne grochu nie są wygórowane. Nasiona kiełkują już w temperaturze nieznacznie powyżej zera, a młode rośliny dobrze znoszą przymrozki. Optymalna temperatura wzrostu mieści się w zakresie od 13 do 18⁰C. W zmianowaniu groch nie powinien wracać na to samo pole częściej niż co 4 lata, aby ograniczyć ryzyko chorób. Najlepiej udaje się po zbożach uprawianych kilka lat po okopowych na oborniku. Jako przedplon jest wyjątkowo wartościowy, ponieważ pozostawia w glebie znaczne ilości azotu, poprawia jej strukturę i zwiększa aktywność biologiczną. Dzięki krótkiej wegetacji stanowi również doskonałe stanowisko dla pszenicy ozimej, jęczmienia oraz rzepaku.

Groch – wymagania pokarmowe

Optymalny odczyn gleby dla grochu mieści się w zakresie od 5,5 do 6,0 pH. W razie potrzeby wapnowanie wykonuje się po zbiorze przedplonu, a na glebach ubogich w magnez stosuje się wapno magnezowe. Groch nie jest rośliną szczególnie wymagającą pod względem nawożenia mineralnego, ale aby w pełni wykorzystać jego potencjał, gleba powinna być dobrze zaopatrzona w podstawowe składniki. Przyjmuje się, że roślina ta pobiera z hektara około 40-50 kg azotu, 20-30 kg fosforu i 60-80 kg potasu, a także znaczące ilości wapnia i magnezu. Ponieważ groch samodzielnie wiąże azot atmosferyczny, nawożenie tym składnikiem ogranicza się do niewielkiej dawki startowej, która wspiera początkowy rozwój roślin przed pełnym uruchomieniem brodawek korzeniowych.

Nawożenie fosforem i potasem najlepiej wykonać jesienią, zgodnie z zaleceniami stacji chemiczno-rolniczej. Fosfor odpowiada za rozwój systemu korzeniowego i prawidłowe kwitnienie, natomiast potas wpływa na gospodarkę wodną roślin i odporność na stres. Na glebach lekkich potas stosuje się wiosną, aby ograniczyć jego wymywanie. W praktyce dawki wynoszą najczęściej 70-80 kg P₂O₅ oraz 80-90 kg K₂O na hektar. Choć ostateczne wartości powinny wynikać z analizy gleby.

Groch jest również wrażliwy na niedobory mikroelementów, zwłaszcza boru i molibdenu. Bor wpływa na rozwój tkanek i prawidłowe zawiązywanie strąków, natomiast molibden jest niezbędny do funkcjonowania enzymów odpowiedzialnych za wiązanie azotu. W przypadku ich niedoboru rośliny reagują szybko. Dlatego warto monitorować stan plantacji i w razie potrzeby uzupełnić mikroelementy poprzez dokarmianie dolistne na początku pąkowania.

Siew – fundament udanej uprawy

Nasiona grochu zaprawia się przeciw chorobom i szkodnikom. Tuż przed siewem stosuje się szczepionkę bakteryjną, która wspiera rozwój brodawek korzeniowych i zwiększa efektywność wiązania azotu. Siew powinien być wykonany jak najwcześniej, nawet w drugiej połowie marca. Pozwala to roślinom wykorzystać zapas wody glebowej i zapewnia prawidłowy przebieg jarowizacji. Obsada wynosi od osiemdziesięciu do stu roślin na metr kwadratowy, w zależności od jakości gleby.

Nasiona wysiewa się na głębokość od 5 do 8 centymetrów, dbając o równomierne ich rozmieszczenie. Najlepsze efekty daje siewnik punktowy, choć w praktyce często stosuje się siewniki zbożowe przystosowane do nasion grubych. Rozstawa rzędów wynosi zazwyczaj od 15 do 20 centymetrów. W przypadku planowanej pielęgnacji mechanicznej międzyrzędzia można poszerzyć do 30 centymetrów.