Chwasty zimujące w oziminach

Zobacz galerię (3)

Określenie "chwasty zimujące" nie jest w pełni jednoznaczne. To gatunki jare, odporne na niskie, także ujemne temperatury. Jeżeli wzejdą jesienią, mogą przetrwać zimę i stanowić zagrożenie już od początku wegetacji wiosennej. Dlatego najlepiej zwalczyć je przed nastaniem zimy.

Są konkurencją głównie dla zbóż ozimych i rzepaku ozimego. Jeżeli wzejdą późną jesienią to ich siewki zniszczą pierwsze mrozy. Jednak rzepak i część zbóż sieje się stosunkowo wcześnie. Ostatnio, nawet najpóźniej sianą pszenicę dzieli długi okres do wejścia w okres spoczynku wegetacyjnego. Można więc powiedzieć, że wszystkie oziminy są zagrożone konkurencją chwastów zimujących.

4 książki w cenie 3!
Skorzystaj z oferty!

Ozime i zimujące

Rośliny ozime, żeby zakwitnąć i wydać nasiona muszą przejść okres jarowizacji. Formy zimujące chwastów nie wymagają tego procesu. Osobniki ze wschodów jesiennych zimują w różnych fazach rozwojowych, najczęściej w formie krępych rozet, które z nastaniem wiosny i lata wytwarzają pęd główny, a na nim organy generatywne. Zdecydowana większość chwastów nie potrzebuje jarowizacji (tylko niektóre gatunki przetaczników). Natomiast przejścia przez ten proces wymagają pojawiające się w zbożach samosiewy rzepaku, a w rzepaku samosiewy zbóż. Z punktu widzenia ochrony nie ma różnicy jaki proces biologiczny reprezentują poszczególne gatunki (odmiany) roślin zachwaszczające uprawę. Należy zwalczać zarówno chwasty fakultatywne (samosiewy roślin ozimych), jak i gatunki zimujące. Do chwastów zimujących należą głównie gatunki dwuliścienne spośród których najliczniej i najczęściej występują: bodziszek drobny, chaber bławatek, fiołek polny, gwiazdnica pospolita, mak polny, maruna nadmorska bezwonna, przetaczniki, przytulia czepna, rumian polny, tasznik pospolity i tobołki polne. Gatunki jednoliścienne chwastów zimujących to przede wszystkim miotła zbożowa i wyczyniec polny.

Chwasty niskiego piętra

Do gatunków niskiego piętra należą: fiołek polny, gwiazdnica pospolita i przetaczniki. Są to gatunki szczególnie niebezpieczne, jeżeli wschodzą równocześnie z rośliną uprawną. Charakteryzują się masowym występowaniem, nawet do kilkuset (200-300) roślin/m². Często prowadzi to do całkowitego zagłuszenia plantacji.

Chwasty kapustowate

Najgroźniejszym chwastem kapustowatym w zbożach są samosiewy rzepaku. Do gatunków zimujących należą tobołki polne i tasznik pospolity częściej występujące w rzepaku. Ich wrażliwość na herbicydy jest zbliżona.

Popularny bodziszek drobny

Najczęściej występującym gatunkiem z rodzaju bodziszków jest bodziszek drobny. Podobną wrażliwość wykazują rzadziej występujące bodziszek kosmaty i porozcinany. Bodziszki należą do efemeryd, czyli gatunków potrafiących wydać kilka pokoleń. Nie zwalczane jesienią kontynuują rozwój wiosną, dając początek nowym pokoleniom.

Te same, a nazwy różne

Gatunki z rodziny astrowatych jeszcze ciągle klasyfikowane są jako złożone. Maruna bezwonna, kiedyś nazywana rumiankiem bezwonnym obecnie jest określana jako maruna nadmorska, chociaż jej pełna nazwa brzmi maruna nadmorska bezwonna. Popularnie łącznie z rumiankiem pospolitym (rzadko zimuje) i rumianem polnym są nazywane „chwastami rumianowatymi”. Nie jest to nazwa botaniczna, ale przyjęła się ze względu na podobieństwo nazw (rumiany, rumianki) i budowy morfologicznej (wyglądu). Z rodziny astrowatych zimujących koniecznie należy wymienić też chabra bławatka. Wszystkie masowo występują w zbożach i rzepaku.

Polny, piaskowy i wątpliwy

Maki mają stosunkowo słabo rozgałęzioną łodygę, z miękkimi liśćmi. Nie robią wrażenia konkurencyjnych. Jednak występują licznie (jedna roślina wydaje średnio 15 000 nasion), co uwidacznia się zwłaszcza podczas kwitnienia. Zachwaszczają zboża i rzepaki. Głównym ich przedstawicielem jest mak polny. Znacznie rzadziej występujące mak piaskowy i wątpliwy wykazują podobną wrażliwość na herbicydy, chociaż tej informacji często brakuje w etykietach.

Królowa konkurencji

Przytulia czepna jest jednym z najgroźniejszych chwastów dwuliściennych. Typowo azotolubna, dzięki „haczykom” wspina się po roślinach uprawnych i szybko wyrasta ponad łan. Uzyskując dużo światła rozrasta się, zacieniając i „dusząc” roślinę uprawną. Powoduje wyleganie zbóż i rzepaku, utrudnia ich zbiór. Zanieczyszcza materiał siewny. Jest konkurencyjna pod każdym względem.

Chwasty jednoliścienne

Do gatunków jednoliściennych należy zaliczyć chwasty fakultatywne, czyli samosiewy zbóż w rzepaku. W zbożach to przede wszystkim miotła zbożowa i w niektórych stanowiskach wyczyniec polny. Wybierając preparaty koniecznie należy uwzględnić zjawisko uodparniania się chwastów.

Spojrzeć kompleksowo

Analizując skuteczność chwastobójczą poszczególnych substancji czynnych łatwo spostrzec, że wiele z nich efektywnie zwalcza nawet kilka gatunków zimujących. W przypadku zabiegów nalistnych, warto to wykorzystać po analizie składu botanicznego zachwaszczenia. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na stosowanie mieszanin, które w wielu przypadkach wykazują synergizm i działają kompleksowo. Nawet, jeżeli zabiegi nie okażą się w pełni skuteczne, to spowodują osłabienie rozwoju poszczególnych gatunków. Ułatwi to ich całkowite zniszczenie podczas korekcyjnych zabiegów wiosennych.

Artykuł ukazał się w wydaniu 10/2021 miesięcznika "Przedsiębiorca Rolny". ZAPRENUMERUJ