Duża moc, duża opona i innowacyjna technologia

VF PFO, 90 cm szerokości, 46-calowa obręcz i konstrukcja ProgressiveTraction. Trelleborg TM1000 z oznaczeniem 900/65R46 to ogumienie projektowane dla ciągników o najwyższych mocach. O jego możliwościach decydują jednak nie tylko wymiary, ale przede wszystkim konstrukcja karkasu, bieżnik oraz zależność nośności od ciśnienia i prędkości jazdy.

W ciągnikach o mocy przekraczającej 500 KM opony są jednym z najważniejszych elementów układu transferu napędu. Przez protektor moment obrotowy silnika trafia na podłoże, a duża powierzchnia kontaktu pozwala przenosić wysokie obciążenia. W pracującym w Ośrodku Hodowli Zwierząt Zarodowych Chodeczek traktorze Fendt 1050 Vario zastosowanie opon Trelleborg serii TM1000 ProgressiveTraction pokazuje znaczenie nośności, przyczepności i możliwości funkcjonowania przy obniżonym ciśnieniu. Ogumienie musi jednocześnie skutecznie przenosić moment napędowy i ograniczać ugniatanie gleby.

Symbol 900/65R46 zawiera podstawowe informacje o wymiarach i konstrukcji opony. Liczba 900 oznacza nominalną szerokość przekroju w mm, 65 – wysokość boku jako 65% szerokości, R – konstrukcję radialną, a 46 – średnicę osadzenia na feldze w calach. Według danych technicznych Trelleborga dla VF 900/65R46 szerokość przekroju wynosi 890, średnica zewnętrzna 2330, promień statyczny obciążonego koła 1010, a obwód toczenia 6910 mm. Opona jest przeznaczona do felgi DW30B i ma konstrukcję bezdętkową. Yokohama TWS, producent ogumienia marki Trelleborg podaje, że SRI (Speed Radius Index), czyli wskaźnik promienia tocznego opony wynosi 1100. Duża średnica i szerokość zwiększają możliwości pracy z ciągnikami o wysokiej mocy oraz powierzchnię styku z podłożem.

VF – więcej nośności bez wzrostu ciśnienia

Jedną z najważniejszych cech TM1000 ProgressiveTraction w wersji VF jest technologia Very High Flexion. Pozwala ona przenosić większe obciążenie przy tym samym ciśnieniu albo zachować tę samą nośność przy niższym sprężu. Yokohama TWS podaje, że w porównaniu ze standardową budową opona VF TM1000 ProgressiveTraction może wziąć na siebie do 40% większy nacisk bez dopompowywania. Alternatywnie możemy pracować przy ciśnieniu niższym nawet o 40% dla tego samego obciążenia. Ma to znaczenie w ciągnikach o dużej masie, podczas pracy z ciężkimi maszynami i narzędziami oraz w transporcie. Oznaczenie VF nie wskazuje jednak na możliwość dowolnego obniżania ciśnienia. Parametr należy dobierać do rzeczywistego obciążenia osi, prędkości jazdy i warunków pracy. Tabele producenta pokazują bezpośrednią zależność nośności od ciśnienia oraz szybkości poruszania się.

Dla VF 900/65R46 193D (190E) producent podaje szeroki zakres obciążeń. Przy 20 km/h maksymalna nośność jednej opony wynosi od 6100 kG przy 0,4 bara do 11960 kG przy 1,8 bara.

Przy 20 km/h wzrost z 0,4 do 1,6 bara zwiększa podaną przez producenta nośność o ponad 5 t na jedną oponę. Pokazuje to, dlaczego ciśnienie nie może być stałą wartością niezależną od wykonywanej pracy. Przy wyższych prędkościach znaczenie właściwego ciśnienia jest jeszcze większe. Dla zakresu 40-65 km/h producent podaje 7705 kG przy 1 barze i 11500 kG przy 2 barach.

Przy 1 barze różnica w stosunku do 2 barów wynosi 3795 kG na jedną oponę. Nie oznacza to jednak dopuszczalnej masy ciągnika. Ostateczne ograniczenia wynikają z homologacji, konstrukcji osi, felg, maszyny i rzeczywistego rozkładu ciężaru.

PFO – niższe ciśnienie podczas pracy polowej

Kolejnym krokiem jest technologia PFO (Pressure Field Operation), która rozszerza możliwości opon VF podczas pracy w polu. Wskaźnik ten określa możliwość zastosowania niższego ciśnienia przy określonych prędkościach roboczych – 5, 10 i 15 km/h. Znaczenie PFO najlepiej pokazuje przykład producenta dla opony 650/65R42 174D. Przy obciążeniu 6375 kG i prędkości 10 km/h standardowa wersja VF wymaga ciśnienia 1,5 bara, natomiast w konfiguracji VF PFO to samo obciążenie może być przenoszone przy 1,25 bara. Różnica wynosi 0,25 bara, przy zachowaniu tej samej nośności i określonej prędkości pracy. Niższe ciśnienie pozwala zwiększyć powierzchnię styku opony z podłożem, a tym samym ograniczyć nacisk jednostkowy. Yokohama TWS wskazuje wśród głównych korzyści PFO ochronę gleby, oszczędność czasu pracy oraz poprawę efektywności, w tym zużycia paliwa. W przypadku ciężkiego ciągnika jest to istotne połączenie. Opona może wykorzystać możliwości konstrukcji VF, a jednocześnie lepiej dopasować sposób pracy do warunków polowych.

ProgressiveTraction – podwójne zakotwiczenie

Kolejnym elementem jest technologia ProgressiveTraction. Trelleborg określa jej podstawową cechę jako dual anchor, czyli podwójne zakotwiczenie. Konstrukcja części roboczej bieżnika została opracowana tak, aby zwiększać efektywność transferu siły uciągu. Klocek musi zagłębić się w podłoże, aby przenieść moment napędowy. ProgressiveTraction ma wspomagać ten proces. Niewystarczające przeniesienie momentu zwiększa poślizg, zużycie paliwa i oddziaływanie kół na glebę.

Opona rolnicza musi pracować w zmiennych warunkach. Na wilgotnej glebie istotne jest usuwanie ziemi z przestrzeni pomiędzy klockami bieżnika. Yokohama TWS wskazuje ulepszone samooczyszczanie jako jedną z cech TM1000 ProgressiveTraction. Zalegająca ziemia może ograniczać zagłębianie bieżnika, dlatego skuteczne jej odprowadzanie pomaga utrzymywać przyczepność. Wysoki bieżnik i odpowiednio ukształtowane elementy robocze muszą współpracować z karkasem. W ciągniku Fendt 1050 Vario ważne jest więc nie tylko przeniesienie siły, ale również stabilność całego układu.

Duża powierzchnia styku i ochrona gleby

Technologia VF PFO pozwala pracować przy niższym ciśnieniu, zwiększając powierzchnię kontaktu opony z podłożem i zmniejszając nacisk jednostkowy. W praktyce oznacza to możliwość lepszego rozłożenia obciążenia na glebie, co ma szczególne znaczenie w ciężkich ciągnikach i podczas pracy z maszynami i narzędziami wymagającymi dużej siły uciągu.

Nie oznacza to całkowitego wyeliminowania ugniatania. Efekt zależy również od masy zestawu, liczby osi, obciążenia kół, wilgotności gleby i wykonywanej pracy. VF PFO daje jednak operatorowi większe możliwości dopasowania parametrów opony do warunków polowych.

W przypadku dużych ciągników nie należy traktować ciśnienia jako stałej wartości przez cały sezon. W pracy polowej można wykorzystać możliwości VF i PFO, natomiast podczas transportu konieczne jest uwzględnienie wyższej prędkości i odpowiedniej nośności. Tabele producenta pokazują, że przy tej samej wartości ciśnienia zdolność do przenoszenia obciążeń zmienia się wraz z szybkością jazdy.

CTIS – ciśnienie zmieniane podczas pracy

Wykorzystanie możliwości VF i PFO jest łatwiejsze, gdy ciągnik wyposażono w CTIS (Central Tyre Inflation System), czyli centralny system regulacji ciśnienia. Pozwala on zmieniać ten parametr z kabiny bez ręcznego podłączania przewodów do każdego koła. W pracy polowej operator może obniżyć wartość sprężu, wykorzystując możliwości PFO i zwiększając powierzchnię styku oraz ograniczając nacisk jednostkowy. Przed wyjazdem na drogę można natomiast zwiększyć ciśnienie, dostosowując nośność ogumienia do większej prędkości. CTIS pozwala więc praktycznie wykorzystać różne zakresy pracy opony.

TM1000 ProgressiveTraction VF 900/65R46 ma konstrukcję radialną i jest bezdętkowa. W ogumieniu takim osnowa umożliwia bardziej niezależną pracę ścian bocznych i bieżnika. Ma to znaczenie w oponie o dużym przekroju. Konstrukcja bezdętkowa eliminuje dętkę jako element pośredni między obręczą a oponą.

Montaż tak dużej opony wymaga odpowiedniej felgi i przestrzegania zaleceń producenta. Dla rozmiaru 900/65R46 Trelleborg wskazuje obręcz DW30B. Szeroka opona musi pracować na feldze o właściwych parametrach geometrycznych.

Opona musi pracować razem z ciągnikiem

W Fendt 1050 Vario opona jest elementem całego układu roboczego. Przy takiej mocy znaczenie ma wykorzystanie układu napędowego i balastowania. Ogumienie musi być do nich odpowiednio dopasowane.

Należy sprawdzić naciski na poszczególne osie przy konkretnym zestawie. Inne obciążenie wystąpi podczas pracy z maszyną lub narzędziem zawieszanym, inne z agregatem ciągniętym, a jeszcze inne w trakcie transportu. Operator powinien znać rzeczywisty nacisk na osie i dobrać ciśnienie zgodnie z tabelą producenta dla zakładanej prędkości.

Yokohama TWS wskazuje, że konstrukcja TM1000 ProgressiveTraction została opracowana z myślą o efektywnym przenoszeniu siły uciągu oraz ograniczaniu strat energii podczas pracy. Ma to znaczenie w ciągnikach wykorzystywanych zarówno w polu, jak i w transporcie, gdzie warunki pracy opony są zupełnie inne. Podczas jazdy po drodze opona pracuje na twardej nawierzchni, dlatego istotne są jej stabilność, właściwe ciśnienie i nośność dostosowana do prędkości. W polu liczą się przyczepność, przenoszenie momentu i możliwość zwiększenia powierzchni styku. Technologia VF pozwala dopasować ciśnienie do obciążenia i prędkości.

5000 h deklarowanej żywotności bieżnika

Yokohama TWS podaje dla opon ProgressiveTraction stosowanych na tylnej osi gwarantowany przebieg na poziomie 5000 h. Producent odnosi tę wartość do certyfikowanej szybkości zużycia bieżnika. Ostateczna trwałość zależy jednak od rodzaju gleby, udziału pracy transportowej, poślizgu, obciążenia, ciśnienia, prędkości jazdy, sposobu wykorzystania mocy i serwisowania. W ciężkim ciągniku zużycie warto rozpatrywać nie tylko w godzinach, ale również w odniesieniu do liczby wykonanych hektarów.

Przeczytaj również: Niskociśnieniowe międzyrzędówki Trelleborga

Źródło: miesięcznik „Rolniczy Przegląd Techniczny” – wydanie październik 2026 r..