Potrzeba uregulowania wyborów sołeckich

Zobacz galerię (1)

Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają skargi dotyczące procedur wybierania sołtysa i rady sołeckiej. Stąd wystąpienie o korektę uregulowań prawnych w tym zakresie do przewodniczącego sejmowej Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej.

RPO przypomina, że sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.

Ustawa pomija jednak wszelkie inne kwestie dotyczące procedur wyboru sołtysa i rady sołeckiej. Mogą one być bowiem dowolnie regulowane w statutach jednostek pomocniczych. W tym zakresie ustawodawca przewidział więc przekazanie organom gminy dużej swobody.

"Tymczasem wiele kontrowersji budzi wśród obywateli kwestia standardów kontroli przebiegu wyboru i możliwości składania oraz rozpatrywania protestów wyborczych" – czytamy w wystąpieniu rzecznika.

Podaje on przykład jednej ze skarg, które do niego wpłynęły. Otóż obywatelka opisała sytuację, kiedy to jej "protest wyborczy" w sprawie wyborów sołtysa został odrzucony przez radę gminy. Rada uznała bowiem, iż nie jest organem uprawnionym do badania prawidłowości przebiegu tych wyborów.

Obywatelka wykazała dużą determinację i przesłała materiał zawierający zastrzeżenia odnośnie do wyborów do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Po zbadaniu sprawy wskazał on, że kompetencje do rozpatrzenia tej
sprawy i protestu ma właśnie… rada gminy.

To może być nieodosobniony przypadek, bo z analiz przeprowadzonych przez Biuro RPO wynika, że tylko część gmin zamieszcza regulacje dotyczące procedury składania protestów wyborczych w wyborach sołtysa w swoich statutach.

Inne problematyczne kwestie podnoszone w skargach dotyczą m.in. czasu głosowania (to np. tylko pół godziny), braku możliwości dowozu do lokalu wyborczego osób niepełnosprawnych i starszych oraz niedostosowania lokalu do potrzeb osób niepełnosprawnych.

Rzecznik podkreśla, że na terenach wiejskich tradycje powoływania sołtysów są bardzo długie. Obecnie liczbę sołectw szacuje się na ok. 40 tysięcy.