„Czyste Powietrze” – duże zmiany i pomoc dla poszkodowanych

Wzmocnienie skuteczności programu i zwiększenie liczby beneficjentów, którzy będą mogli z niego realnie skorzystać – takie są cele projektowanych zmian w popularnym programie „Czyste Powietrze”. Teraz można zgłaszać do nich uwagi. Jednocześnie powstał projekt ustawy o pomocy poszkodowanym w związku z realizacją programu.

Do tej pory z programu „Czyste Powietrze” – w poprzedniej i obecnej odsłonie – skorzystało wielu mieszkańców m.in. obszarów wiejskich. Chodzi o wsparcie przy wymianie źródła ciepła czy termomodernizacji budynku. 

„Czyste Powietrze” – program ma być bardziej dostępny

Program ma jednak ponownie ulec modyfikacjom. Co istotne, koncepcja zmian – jak zapewnia Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) – powstała podczas spotkań z przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego w całej Polsce oraz w wyniku analizy opinii zgłaszanych przez uczestników programu. Przede wszystkim chodzi o zwiększenie jego dostępności . Ponadto wymagania mają być bardziej elastyczne, a samo wsparcie – lepiej dopasowane do realnych możliwości beneficjentów. Dlatego wśród kluczowych propozycji dla programu „Czyste Powietrze” znajdują się:

• wprowadzenie odstępstw od wymogu 3‑letniej własności budynku, co pozwoli większej grupie osób ubiegać się o dofinansowanie;
• dopuszczenie termomodernizacji o mniejszym zakresie przy jednoczesnej wymianie źródła ciepła;
• dofinansowanie audytów energetycznych przed złożeniem wniosku, bez konieczności angażowania środków własnych przez wnioskodawców;
• wyższa dotacja na pompy ciepła i kotły na biomasę za lepsze parametry środowiskowe.

„Część zmian może zostać wdrożona w krótkim horyzoncie czasowym. Inne wymagają dodatkowych uzgodnień, m.in. z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, w związku z wykorzystaniem środków z Funduszu Modernizacyjnego. Z tego powodu zmiany w programie będą wdrażane etapami” – wskazuje w komunikacie NFOŚIGW.

„Czyste Powietrze” – ruszyły konsultacje społeczne

Jednocześnie zachęca wszystkie zainteresowane strony do udziału w konsultacjach społecznych i zgłaszania uwag do zmian w programie „Czyste Powietrze”. Zaproszeni do nich są mieszkańcy, organizacje pozarządowe, samorządy oraz przedstawiciele branży. Uwagi/sugestie należy przesyłać na adres: konsultacjePPCP@nfosigw.gov.pl na formularzu dostępnym m.in. na portalu NFOŚiGW. Co więcej, w tytule wiadomości należy napisać „Konsultacje społeczne Czyste Powietrze”. Konsultacje potrwają do 16 marca. 

Ale trzeba podkreślić, że cel całego programu pozostaje niezmienny. Ma dalej służyć poprawie jakości powietrza oraz redukcji emisji gazów cieplarnianych.  

„Jego celem jest wymiana nieefektywnych źródeł ciepła oraz poprawa efektywności energetycznej 2,5 mln budynków mieszkalnych do 2032 r.” – podkreśla Fundusz.

Ustawowa pomoc dla poszkodowanych beneficjentów programu

Natomiast Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) ogłosiło przygotowanie projektu ustawy o pomocy poszkodowanym w związku z realizacją programu „Czyste Powietrze”. Projekt ten trafił do konsultacji publicznych.

Przede wszystkim wprowadza on możliwość zawieszenia dochodzenia nierozliczonych zaliczek. Chodzi o tych beneficjentów, którzy zostali poszkodowani przez nieuczciwe firmy. Ma to to być odpowiedź na problemy najuboższych beneficjentów oszukanych przez nieuczciwych wykonawców.

Bo niektórzy beneficjenci udzielili w dobrej wierze pełnomocnictw firmom, które pobrały zaliczkę, ale nie zrealizowały inwestycji lub jej nie rozliczyły. Następnie to oni stanęli w obliczu konieczności zwrotu tej zaliczki. Co istotne, problem jest duży. Według MKiŚ, kwota nierozliczonych zaliczek, w tym tych nienależnie pobranych przez wykonawców, wynosi obecnie około 285 mln zł. Szacuje się, że takie sytuacje mogą dotyczyć ponad 8 000 rodzin.

Warunkiem skorzystania z nowych przepisów będzie złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa lub wszczęcie postępowania karnego z urzędu. „Rząd pomoże dochodzić roszczeń od firm, wobec których toczy się postępowanie związane z nadużyciem finansowym” – zapewnia MKiŚ.

Resort planuje przedłożenie projektu ustawy Radzie Ministrów na marzec br. Jednocześnie przekonuje, że uruchomiona w marcu 2025 r. nowa edycja programu „Czyste Powietrze” ogranicza możliwości nadużyć i jest bezpieczna dla beneficjentów.

Przeczytaj również: „Energia dla Wsi” – wnioski o wsparcie na 1,7 mld zł.