Fundusz składkowy rolników zagrożony? MRiRW odpowiada

Resort rolnictwa odniósł się do wystąpienia ws. ochrony samodzielności Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników (FSUSR) oraz w ogóle zagrożenia dla odrębności rolniczego systemu ubezpieczenia społecznego. Czy rolnicy mają się czego obawiać?

Misją FSUSR – jak zaznaczono na jego portalu – jest efektywne zarządzanie składkami rolników i posiadanymi nieruchomościami. Ponadto zajmuje się on „bezpiecznym pomnażaniem powierzonych środków finansowych”. Z interpelacją dotyczącą funduszu zwrócił się jakiś czas temu poseł Jarosław Sachajko (koło Demokracja). Jak podkreślił, wystąpienie ma związek z poważnymi obawami przedstawicieli ubezpieczonych rolników. Chodzi o status prawny, samodzielność finansową oraz przyszłość FSUSR.

Fundusz składkowy rolników – składki mają jasne przeznaczenie

Poseł zastrzegł, że sprawa ta nie dotyczy wyłącznie technicznego sposobu ujmowania planu finansowego funduszu w ustawie budżetowej. Zaś jej rzeczywistym przedmiotem jest możliwość:

• ograniczenia samodzielności instytucji finansowanej ze składek rolników;
• podporządkowania jej decyzji organom administracji centralnej;
• stworzenia warunków do stopniowego osłabiania odrębności rolniczego systemu ubezpieczenia społecznego.

Bo choć fundusz jest osobą prawną, jednocześnie ustawodawca wyłączył go z kategorii państwowych osób prawnych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych. Przy tym nie jest on też państwowym funduszem celowym. Jego działalność opiera się przede wszystkim na składkach płaconych przez ubezpieczonych rolników. A ich przeznaczeniem jest finansowanie określonych ustawowo świadczeń oraz innych zadań rolniczego systemu ubezpieczeniowego. Środki te – co zaznaczył parlamentarzysta – mają służyć m.in. finansowaniu:

• świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego;
• świadczeń chorobowych;
• świadczeń macierzyńskich;
• rehabilitacji leczniczej;
• działań zapobiegających wypadkom przy pracy rolniczej;
• pozostałych zadań określonych w ustawie.

Poseł: rolnicy mogą obawiać się podporządkowania funduszu

Sachajko przywołał uchwałę Rady Ubezpieczenia Społecznego Rolników z 6 marca 2025 r. Bo podtrzymała ona w niej stanowisko, że fundusz składkowy rolników posiada osobowość prawną, działa według samodzielnego modelu finansowania i nie jest państwową osobą prawną. Dodatkowo Rada zwróciła się do ministra rolnictwa o podjęcie działań prowadzących do jednoznacznego ustalenia statusu funduszu.

„Stanowisko przedstawicieli ubezpieczonych rolników powinno zostać potraktowane z pełną powagą” – podkreślił poseł.

Jak dodał, rolnicy mają uzasadnione prawo obawiać się, że pod pozorem zwiększenia kontroli finansowej może dojść do ograniczenia samodzielności funduszu. Zaś następnie – do podporządkowania jego majątku i decyzji administracji rządowej.

Autor interpelacji przyznał, że skoro składki mają charakter publicznoprawny, powinny podlegać kontroli legalności, gospodarności oraz celowości. Jednak nie oznacza to, że rząd może przejąć polityczną kontrolę nad środkami funduszu i wykorzystywać je do celów niezwiązanych z ubezpieczeniem rolników.

Fundusz składkowy rolników – zagrożony cały odrębny system?

Ponadto poseł zwrócił uwagę, że od wielu lat pojawiają się koncepcje likwidacji odrębnego systemu ubezpieczenia społecznego rolników. A w konsekwencji – włączenia rolników do systemu powszechnego, podwyższenia składek oraz przejęcia aktywów instytucji rolniczych.

„Dlatego sporu o fundusz składkowy nie można rozpatrywać w oderwaniu od przyszłości całego systemu KRUS” – ocenił polityk.

Jego zdaniem, jeżeli rząd nie planuje likwidacji FSUSR, połączenia KRUS z ZUS ani przejęcia majątku instytucji rolniczego systemu ubezpieczeniowego, powinien jednoznacznie to zadeklarować i poprzeć tę deklarację gwarancjami ustawowymi. Między innymi takich ewentualnych planów dotyczyły zawarte w wystąpieniu liczne pytania.

MRiRW: nie ma takich prac, problem nie istnieje

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW), ustosunkowując się do interpelacji zapewnia, że nie pracuje nad żadnymi zmianami odnośnie statusu funduszu składkowego rolników. „Zatem odpowiedź na większość pytań jest bezcelowa – dotyczą one bowiem nieistniejącego obecnie problemu” – twierdzi resort w piśmie z 30 lipca 2026 r.

Jednocześnie uspokaja, że KRUS nadal odgrywa istotną rolę w systemie zabezpieczenia społecznego mieszkańców obszarów wiejskich. Bo system ten uwzględnia specyfikę działalności rolniczej, charakteryzującej się sezonowością produkcji i zmiennością dochodów. W związku z tym zapewnia rolnikom oraz ich rodzinom ochronę ubezpieczeniową dostosowaną do warunków prowadzenia ich gospodarstw.

Odnosząc się do wspomnianej uchwały Rady Ubezpieczenia Społecznego Rolników, MRiRW wskazuje, iż traktuje ją jako stanowisko tego gremium. W rezultacie stanowi ona materiał wykorzystywany przede wszystkim w pracach analitycznych i koncepcyjnych resortu.

Dodatkowo ministerstwo podkreśla, że wytykane ujęcie planu finansowego funduszu składkowego rolników w załączniku do ustawy budżetowej nie stanowi zagrożenia. Bo sposób prezentacji tego planu nie może być podstawą do zmiany statusu prawnego FSUSR.

Źródło: Sejm.gov.pl

Przeczytaj również: Emerytura i renta z KRUS – „nie warto zwlekać z wnioskiem”.