Producenci warzyw i owoców w obliczu wyzwań. Na co wskazują?

Kwestie związane z m.in. ubezpieczeniami upraw i koniecznością zatrzymywania wody zdominowały rozmowy dotyczące wyzwań, przed jakimi stają producenci warzyw i owoców. Chodzi o zarządzanie ryzykiem i odporność gospodarstw.

Rozmowy na te tematy odbyły się podczas październikowego posiedzenia grupy roboczej „Owoce i warzywa” zrzeszeń europejskich rolników Copa-Cogeca. Wzięli w nich udział eksperci Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych (FBZPR). Byli to Witold Boguta, prezes Krajowego Związku Grup Producentów Owoców i Warzyw, oraz Dominik Woźniak.

Dofinansowanie ubezpieczeń nie rozwiązuje wszystkich problemów

Jeśli chodzi o zarządzanie ryzykiem w rolnictwie – jak wynika z relacji FBZPR – wskazywano na powtarzające się susze, przymrozki, grad i nadmierne opady. Bo istotnie wpływają one na wielkość i jakość zbiorów, a powtarzające się straty osłabiają możliwości finansowe gospodarstw. Dlatego dyskutanci podnosili potrzebę łączenia działań zapobiegawczych z ubezpieczeniami oraz pomocą w sytuacjach nadzwyczajnych. Jednocześnie wymieniali, iż rozwój ochrony ubezpieczeniowej ograniczają m.in. wysokie składki i skomplikowane zasady wsparcia. Do tego dochodzi długi czas oczekiwania na wypłaty odszkodowań.

Jak podkreślali uczestnicy spotkania, samo dofinansowanie ubezpieczeń nie rozwiązuje więc wszystkich problemów związanych z ich dostępnością i skutecznością.

Przy dużych klęskach pomoc powinna płynąć sprawnie

Ponadto przedstawiciele producentów warzyw i owoców omówili kierunki zmian w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) po 2027 r. Wśród przedstawionych propozycji znalazły się rozwiązania pozwalające lepiej uwzględniać specyfikę upraw trwałych przy obliczaniu strat, w tym możliwość zastosowania nawet ośmioletniego okresu referencyjnego. Poruszano także tematy roli funduszy wzajemnych oraz łączenia różnych form ochrony dochodów gospodarstw.

Dyskutanci zwracali uwagę, by wyraźnie rozróżniać dwie kwestie. Mianowicie z jednej strony ryzyk, które można ograniczać w gospodarstwie lub objąć ubezpieczeniem. Zaś z drugiej – skutków katastrof przekraczających możliwości producentów i rynku ubezpieczeniowego. W ocenie Copa-Cogeca, pomoc w przypadku poważnych klęsk nie powinna zależeć od dodatkowych warunków. Takich, które istotnie utrudniają pozyskanie jej przez poszkodowanych.

Producenci warzyw i owoców o potrzebie zatrzymania wody

Na spotkaniu jego uczestnicy poruszyli również sprawę zatrzymywania wody jako elementu ochrony produkcji. Bowiem to kwestia odporności gospodarstw.

Mowa była o konieczności poprawy dostępności wody dla rolnictwa oraz prowadzenia inwestycji ograniczających skutki jej niedoborów. Ważne elementy w zapobieganiu stratom to retencja i odpowiednio zaplanowane nawadnianie. Ponadto mają one charakter uzupełniający dla instrumentów ubezpieczeniowych.

Na horyzoncie ograniczenia w sprawie opakowań

Dodatkowo istotną część obrad poświęcono wdrażaniu unijnego rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, czyli PPWR. Przy tym dla producentów warzyw i owoców szczególne znaczenie mają ograniczenia przewidziane w załączniku V. Dotyczą one stosowania jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych do świeżych owoców i warzyw w ilościach poniżej 1,5 kg. Takie ograniczenia mają być stosowane od stycznia 2030 r.

W ocenie dyskutantów, kluczową kwestią pozostaje określenie wyjątków dla produktów, w przypadku których opakowanie jest niezbędne do zapewnienia odpowiedniej ochrony.

Niższe zbiory u polskich producentów warzyw i owoców

Jak kształtują się tegoroczne zbiory u polskich producentów warzyw i owoców? Według podanych niedawno przez Główny Urząd Statystyczny (GUS) szacunków, łączna produkcja warzyw gruntowych (wczesnych i późnych) w 2026 r. wyniesie ok. 3,9 mln ton. Tym samym to o ok. 4 proc. mniej niż w roku ubiegłym.

Z kolei łączne zbiory owoców z drzew, krzewów owocowych oraz plantacji jagodowych w 2026 r. GUS szacuje też na niespełna 4,0 mln ton. Zatem to o 16 proc. mniej niż w roku poprzednim.

Źródło: FBZPR, GUS

Przeczytaj również: Rynek tytoniu i maku w liczbach. Ile hektarów i plantatorów?