Rolnicy chcą inwestować w OZE. Będzie zmiana modelu rozliczeń?

Rolnicy rozważają inwestycje w odnawialne źródła energii (OZE), w szczególności w fotowaltaikę. Ale zwracają uwagę, że obecny model rozliczeń jest mniej korzystny ekonomicznie w porównaniu z poprzednim. Czy odpowiedzialne za tę materię Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) będzie go zmieniać?

Nowelizacji przepisów dotyczących rozliczania energii elektrycznej wprowadzanej do sieci przez prosumentów dotyczyło wystąpienie Krajowej Rady Izb Rolniczych (KRIR) z 10 marca 2026 r. Chodziło – jak wskazywali autorzy – o ważną zmianę z 2022 r. Czyli o modyfikację modelu rozliczeń energii elektrycznej wytwarzanej w mikroinstalacjach OZE przez prosumentów, w tym rolników.

Izby o przywróceniu bardziej przejrzystego modelu rozliczeń

Mowa tu o tym, że wcześniej funkcjonujący system rozliczeń oparty na tzw. opustach (net-metering), polegający na ilościowym rozliczaniu energii oddanej i pobranej z sieci, został zastąpiony systemem rozliczeń wartościowych (tzw. net-billing).

„Z sygnałów napływających do samorządu rolniczego wynika, że obecny model rozliczeń jest postrzegany przez wielu potencjalnych prosumentów jako mniej przejrzysty i mniej korzystny ekonomicznie w porównaniu z poprzednim systemem” – zaznaczała KRIR.

Szczególnie – co podkreślała – dotyczy to rolników, które rozważają inwestycje w OZE. Przede wszystkim właściciele gospodarstw biorą po uwagę instalacje fotowoltaiczne – w celu obniżenia kosztów energii elektrycznej zużywanej w produkcji rolnej.

Według samorządu rolniczego, obecne rozwiązania mogą stanowić jedną z przyczyn ograniczonego zainteresowania niektórymi programami wsparcia dla prosumentów oraz inwestycjami w mikroinstalacje OZE. Tymczasem rozwój energetyki prosumenckiej na obszarach wiejskich ma ogromne znaczenie. Chodzi m.in. o poprawę bezpieczeństwa energetycznego gospodarstw rolnych. Dlatego izby rolnicze zwróciły się o analizę funkcjonowania obecnego systemu rozliczeń. W szczególności pod kątem jego wpływu na opłacalność inwestycji w mikroinstalacje OZE w gospodarstwach rolników. Jednocześnie wniosły o zmiany w celu przywrócenia bardziej przejrzystego i stabilnego modelu rozliczeń. Ponadto prosiły o uwzględnienie specyfiki gospodarstw rolników przy projektowaniu przyszłych mechanizmów wsparcia dotyczących OZE.

MKiŚ o opłacalności modelu rozliczeń OZE m.in. dla rolników

W odpowiedzi z 17 kwietnia 2026 r. MKiŚ tłumaczy, że wraz z rozwojem energetyki prosumenckiej, rosną także wyzwania dla systemu elektroenergetycznego. Przede wszystkim to konieczność większej integracji rosnącej liczby mikroinstalacji. Oznacza to – według resortu – że do zapewnienia dalszego rozwoju energetyki prosumenckiej potrzebny jest elastyczny system elektroenergetyczny. Taki, w którym istnieją zachęty do częściowego przesunięcia zapotrzebowania na energię na godziny pozaszczytowe. Zaś system net-billing zachęca prosumentów do większej autokonsumpcji energii. I do pobierania energii wtedy, kiedy jest tańsza, a więc wtedy, gdy nie ma problemów z pokryciem zapotrzebowania na moc.

Dodatkowo MKiŚ przekonuje, że model rozliczeń pn. net-billing był niezbędny, aby dostosować regulacje prosumenckie do prawa Unii Europejskiej.

W kwestii opłacalności instalacji OZE (m.in. u rolników) w modelu rozliczeń net-billing resort ma jasny przekaz. Mianowicie że dla jego uczestników nie jest kluczowa ilość wyprodukowanej energii, tylko jej wartość. Zaś ta zmienia się w zależności od godziny w ciągu dnia. Gdy energii jest dużo, np. w słoneczne południe, jej rynkowa cena jest niska. Natomiast gdy jest jej mniej (np. wieczorem), cena energii rośnie.

„Należy podkreślić, że system rozliczeń net-billing jest korzystnym systemem rozliczania prosumenta energii odnawialnej, pod warunkiem dążenia do jak najwyższej autokonsumpcji wyprodukowanej energii” – przekonuje ministerstwo.

Ważne magazynowanie nadwyżek energii – ruszy nowy program

Do tego wyjaśnia, że w celu zwiększenia opłacalności inwestycji w mikroinstalację fotowoltaiczną prosument może podjąć decyzję o gromadzeniu wyprodukowanych nadwyżek energii w magazynie energii elektrycznej. Tak, aby uniknąć wprowadzania tej energii do sieci elektroenergetycznej w okresach szczytowej podaży, gdy jej cena jest najniższa. Zgromadzoną w magazynie energię prosument może wykorzystać w czasie, gdy instalacja nie produkuje energii. Takie postępowanie, w ocenie resortu, istotnie podniesie opłacalność systemu rozliczeń net-billing.

Jednocześnie MKiŚ nadmienia, że w II kwartale 2026 r. ma zostać uruchomiony nowy program „Dofinansowanie przydomowych magazynów energii”. Z tego wsparcia OZE będą mogli skorzystać również rolnicy będący prosumentami. Zaś priorytetem ma być w jego ramach właśnie wsparcie magazynów energii oraz rozwiązań zwiększających autokonsumpcję. Obecnie program jest już po fazie konsultacji społecznych.

Rolnicy a OZE – kwestia opłacalności bardzo indywidualna

Ponadto – na co zwraca uwagę MKiŚ – w ostatnim czasie zasady rozliczeń w systemie net-billing uległy modyfikacji. Między innymi:

• wprowadzono tzw. „współczynnik korekcyjny 1,23”, który podnosi wartość energii oddanej do sieci (dzięki temu na koncie prosumenckim pojawia się więcej środków);
• aktywni prosumenci mogą rozliczać się godzinowo i dostawać większy zwrot (nawet 30 proc.) za niewykorzystaną energię.

„W efekcie tych zmian wzrosła opłacalność rozliczeń w systemie net-billing, poprzez zmniejszenie różnicy między rynkową ceną energii dla prosumenta energii odnawialnej a oferowaną stawką z taryfy operatora” – twierdzi MKiŚ.

Przy tym – podsumowując – wyraźnie zaznacza, że każdorazowo kwestia opłacalności instalacji OZE (również u rolników) jest bardzo indywidualna. I zależy w głównej mierze od zużycia własnego energii w ciągu doby, jak i magazynowania energii (elektrycznej lub cieplnej).

Zatem trzeba bardzo rozważnie podchodzić do instalacji OZE, biorąc pod uwagę warunki prosumenckie czyinformacje od doradców energetycznych. Bo – co wynika z pisma MKiŚ – nie wygląda na to, by miało nastąpić odejście od obecnego modelu rozliczeń energii z OZE.

Przeczytaj również: Rozwój OZE u rolników blokowany. Dostają odmowy ws. przyłączeń do sieci.