Bezprawnie użytkują grunty i biorą dopłaty

dopłaty bezpośrednie, arimr, rpo, adam bodnar — Rolnicy skarżą się, że dopłaty pobierają osoby bezprawnie użytkujące grunty. Foto_Dariusz Kucman

Adam Bodnar, rzecznik praw obywatelskich pyta ministra rolnictwa, czy zasadna jest zmiana prawa, by umożliwić Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa weryfikowanie "charakteru posiadania gruntów rolnych przez podmioty składające wnioski o przyznanie dopłat".

Wystąpienie RPO do Krzysztofa Jurgiela jest następstwem skarg, jakie kierują do niego rolnicy w sprawie pobierania dopłat przez osoby bezprawnie użytkujące grunty. Rzecznik wystąpił już też do prezesa ARiMR z prośbą o przedstawienie wyjaśnień, "czy Agencja kontroluje charakter posiadania gruntów na etapie rozpatrywania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich".

W odpowiedzi podkreślono, że przepisy prawa Unii Europejskiej i krajowego nie uzależniają przyznania płatności do gruntów rolnych od prawa własności, ale wiążą je z faktycznym użytkowaniem ziemi. Czyli unijna kasa do hektara należy się – przynajmniej w teorii – temu, kto faktycznie uprawia dany kawałek gruntów.

Szef ARiMR miał ponadto zaznaczyć, że jego instytucja nie ma obowiązku, a nawet podstaw prawnych, do żądania od wnioskodawców ubiegających się o przyznanie funduszy dokumentów potwierdzających posiadanie gruntów w dobrej wierze.

"Pragnę podkreślić, że mam świadomość tego, że celem przyznawania płatności bezpośrednich jest wspieranie działalności rolniczej i dlatego ich przyznanie jest na gruncie obowiązujących przepisów uzależnione od faktycznego użytkowania gruntów rolnych, a nie od prawa własności do tych gruntów. Należy jednak zwrócić uwagę, że problem pobierania dopłat przez osoby posiadające grunt w złej wierze ma istotne znaczenie społeczne. Świadczą o tym m.in. doniesienia medialne dotyczące wyłudzeń dopłat i skargi indywidualnych rolników wpływające do rzecznika praw obywatelskich" – czytamy w wystąpieniu rzecznika do ministra Jurgiela.

Adam Bodnar podkreślił też, że problem przez krajowe władze został dostrzeżony bowiem w ustawie z 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw wprowadzono już obowiązek wykazania tytułu prawnego przez rolników wnioskujących o przyznanie dopłat do działki rolnej, wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

"Rozwiązanie to może być jednak niewystarczające, gdyż nie uwzględnia sytuacji wnioskowania o dopłaty przez podmioty bezprawnie użytkujące grunty stanowiące przedmiot własności prywatnej – wskazuje rzecznik praw obywatelskich.

Według niego, należy stworzyć mechanizm zapobiegający takim naruszeniom interesów obywateli. Zwłaszcza, że Konstytucja RP każdemu gwarantuje ochronę prawa własności.