Dlaczego plony jęczmienia ozimego w praktyce są takie niskie? Cz. 1

Zobacz galerię (1)

Średnie plony jęczmienia ozimego uzyskiwane przez naszych rolników są bardzo niskie w stosunku do możliwości jakie dają nowe odmiany. Co jest ich przyczyną?

W latach 2016-2019 średnie plony jęczmienia ozimego w doświadczeniach PDO na przeciętnym poziomie agrotechniki (a₁) wynosiły od 74,9 do 82,1 dt/ha, a na wysokim poziomie agrotechniki (a₂) od 86,6 do 97,6 dt/ha, a w produkcji 37,8-47,1 dt/ha (tabela). Porównując je można stwierdzić, że plony uzyskiwane w tym okresie przez rolników stanowiły tylko 50-59 proc. plonów z przeciętnego poziomu agrotechniki i poniżej 50 proc. z wysokiego poziomu agrotechniki. Wyjątkiem był rok 2016.

Wyniki te dzieli przepaść. Można wskazać kilka podstawowych przyczyn, które sprawiają, że jest aż tak źle. Pierwsza z nich jest odczyn gleby.

Jęczmień ozimy, podobnie jak jary, jest bardzo wrażliwy na zakwaszenie gleby. Obok lucerny jest najbardziej wrażliwym gatunkiem na zwiększone stężenie jonów toksycznego glinu Al³⁺ oraz manganu Mn⁺. Przy niskim pH system korzeniowy jest słabo rozwinięty, co uniemożliwia roślinom sprawne pobieranie wody i składników pokarmowych. To zaś pociąga za sobą falę niekorzystnych następstw w postaci ograniczonego wzrostu części nadziemnej i związanej z nim wydajności fotosyntezy. Efektem końcowym jest mały plon drobnego, słabo wykształconego ziarna.   

Optymalne pH gleby pod jęczmień wynosi 6,2-7,2 i trzeba dołożyć starań, aby taki zakres uzyskać w stanowisku pod tę roślinę. Trudno jednak oczekiwać efektów wapnowania przeprowadzonego bezpośrednio pod jęczmień. Trzeba to zrobić rok, a najlepiej 2-3 lata wcześniej. Bez usunięcia zakwaszenia gleby rolnik może zapomnieć o uprawie jęczmienia ozimego.

Zakwaszeniu gleby najczęściej towarzyszy niska lub niska zasobność w magnez przyswajalny. W takiej sytuacji wskazane jest zastosowania w części nawozów wapniowych zawierających magnez; odpowiednio  1/3 lub ½ rekomendowanej dawki CaO.

Tabela. Porównanie plonowania jęczmienia ozimego w doświadczeniach PDO i w produkcji w latach 2016-2019, dt/ha

*plon wzorca w danym roku; a₁ – przeciętny poziom agrotechniki; a₂ – wysoki poziom agrotechniki

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS i COBORU.

• Krok po kroku w zakresie doboru odmian, nawożenia i ochrony. Zamów prenumeratę miesięcznika "Nowoczesna Uprawa" już teraz