prof. dr hab. Marek Korbas, mgr inż. Jakub Danielewicz IOR-PIB w Poznaniu | redakcja@agropolska.pl
Co decyduje o skutecznym działaniu fungicydów jesienią?
Jesienią największe zagrożenie stanowią: mączniak prawdziwy, septorioza paskowana liści, rynchosporioza zbóż oraz fuzariozy liści Fot_Alicja Siuda
zboze._fot_alicja_siuda
Jesienią największe zagrożenie stanowią: mączniak prawdziwy, septorioza paskowana liści, rynchosporioza zbóż oraz fuzariozy liści Fot_Alicja Siuda
W czasie jesiennej wegetacji zbóż, często zachodzi potrzeba wykonania zabiegu przy użyciu środka grzybobójczego, ale z uwagi na panujące niekorzystne warunki, zwłaszcza temperaturowe, producenci pomijają go. Czy słusznie?
W okresie jesiennym najczęściej na blaszkach liściowych zbóż występują: mączniak prawdziwy, rdze i plamistość siatkowa, a największe zagrożenie stanowią: mączniak prawdziwy, septorioza paskowana liści, rynchosporioza zbóż i fuzariozy liści.
Prawidłowe rozpoznanie ww. sprawców chorób gwarantuje odpowiedni wybór substancji czynnej, która w skuteczny sposób ograniczy ich rozwój. Największe zagrożenie występowania chorób występuje na jęczmieniu, pszenicy i życie.
Zabieg jesienny zazwyczaj wykonywany jest w okresie długich, ciepłych i wilgotnych jesieni, a nawet w okresie łagodnej zimy (początek zimy). Warto zwrócić uwagę, że zabiegi jesienne nie zawsze wymagają użycia pełnej dawki fungicydu w celu osiągnięcia zadowalającej skuteczności.
Jest to spowodowane miedzy innymi tym, że rośliny w tym czasie mają mniejszą powierzchnię liści, którą trzeba ochronić przed porażeniem przez grzyby powodujące choroby. Poza tym, zalecane fungicydy w niektórych etykietach mają podaną rejestrację „od-do”. W takim przypadku jesienią do zabiegu należy wybrać niższą zarejestrowaną dawkę.
Gdy nasilenie chorób jest na „granicy” wielkości progu szkodliwości, a środek grzybobójczy składa się z dwóch substancji czynnych, można na własną odpowiedzialność użyć niższej dawki środka. Zaletą tej wczesnej ochrony na pewno jest fakt, że w przypadku wykonania zabiegu jesienią, najczęściej nie ma już potrzeby wykonywania zabiegu wiosennego w celu ochrony liści przed chorobami. Uzależnione jest to jednak od przebiegu warunków pogodowych (temperatura, wilgotność) przez okres co najmniej dwóch tygodni po wykonaniu oprysku.
Skuteczność zależy od temperatury
Substancje czynne, które stosuje się do walki z grzybami powodującymi choroby zbóż, należą do różnych grup chemicznych (anilinopirymidyny, ketoaminy, benzimidazole, imidazole, morfoliny, strobiluryny, triazole, karboksyamidy, chinazoliny, pochodne ketonu difenylowego, chloronitryle, fenoksychinony, pochodne arylofenylu ketonu).
Są w tych grupach chemicznych substancje, które można stosować w niższych temperaturach (od 5-10°C), ponieważ działają wgłębnie. Należą do nich m.in.: cyprodynil (grupa chemiczna anilinopirimidyny), prochloraz (grupa imidazole) oraz wiele substancji z grupy strobiluryn.
Do substancji czynnych o działaniu układowym i mniejszych wymaganiach temperaturowych (od 5-10°C) zaliczają się: fenpropimorf, fenpropidyna (grupa chemiczna morfoliny), metrafenon (pochodne ketonu difenylowego), spiroksamina (grupa chemiczna ketoaminy), tiofanat metylowy (grupa benzimidazole).
W najmniejszym stopniu od temperatury zewnętrznej zależy działanie substancji o działaniu powierzchniowym, np. proquinazid (grupa chemiczna chinazoliny), które można już stosować w temperaturach kilku stopni powyżej 0°C (5-8°C), ponieważ chodzi o to, aby pokryć cieczą roboczą chronioną powierzchnię.
Z kolei substancje z grupy triazoli do swego pełnego działania wymagają wyższych temperatur (najlepiej, aby w przebiegu dobowym wynosiła 12°C lub była wyższa), podobnie sytuacja przedstawia się w odniesieniu do substancji z grupy karboksyamidów.
Na własną odpowiedzialność
Odpowiednie połączenie kilku substancji o różnych wymaganiach związanych z temperaturą otoczenia, w której stosuje się środek lub mieszaninę środków grzybobójczych, może łagodzić te wymagania w niewielkim stopniu i często w praktyce jest to wykorzystywane.
Przykładowo połączenie s.cz. z grupy triazoli i morfolin lub ketoamin może być takim rozwiązaniem, ale uwaga, wykonanym wyłącznie na własną odpowiedzialność (jeśli brak na ten temat informacji w etykiecie produktu)!
Tabela 1. Przydatność fungicydów w zwalczaniu chorób w terminie T0
Choroba / Grzyb
Przykłady substancji aktywnych i grup chemicznych o wysokiej skuteczności
