Uporczywe gryzonie na polu. Jak sobie z nimi poradzić?

Ostatnio dosyć głośno było o pladze mysz, które poczyniły znaczące szkody na wielu plantacjach zbóż i innych roślin rolniczych w woj. opolskim, zwłaszcza w jego południowej części. Szkody są na tyle duże, że rolnicy rozważali likwidację plantacji.  

 

19 czerwca zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych wystąpił w imieniu opolskiego samorządu, do ministra rolnictwa, o podjęcie działań wspomagających rolników w walce z gryzoniami. „Wnioskujemy o wskazanie skutecznych środków do zwalczania tego problemu. Wnioskujemy również o ujęcie w ustawie o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich ryzyka zniszczenia plonów przez plagę gryzoni” – czytamy w piśmie wystosowanym przez KRIR. 

 

Na odpowiedź nie trzeba było długo czekać, bo już 24 czerwca na stronie Instytutu Ochrony Roślin – PIB w Poznaniu ukazał się komunikat dotyczący metod regulacji występowania gryzoni, który poniżej przedstawiamy. 

 

Pod pojęciem masowego pojawu rozumie się przekroczenia liczebności danego gatunku zwierzęcia ponad normę i wszelkie związane z tym następstwa w postaci szkód, wyrządzanych głównie w uprawach rolnych i leśnych. Przy ustalaniu terminów zabiegów przeciwko gryzoniom, ważna jest znajomość migracji sezonowych. Wiosną gryzonie najliczniej występują na miedzach, łąkach, na brzegach lasów i zarośli, a częściowo także na oziminach. Gdy oziminy podrastają, gryzonie przenoszą się masowo na zboża. Tam pozostają aż do żniw. 

 

Terminy zabiegów chemicznych

 

Walkę z gryzoniami prowadzi się w kilku terminach: wiosną przez wykładanie zatrutego ziarna, wczesną jesienią przez gazowanie nor świecami dymnymi oraz późną jesienią za pomocą opryskiwania preparatami chemicznymi i rozkładania zatrutego ziarna. W związku z tym, należy trzy razy w roku przeprowadzić obserwacje na polach uprawnych i nieużytkach, w celu stwierdzenia liczebności gryzoni. 

 

Od wyniku obserwacji zależy podjęcie decyzji o konieczności stosowania zabiegów chemicznych i przygotowania odpowiedniej ilości preparatów. Obserwacje przeprowadza się w marcu lub kwietniu, po żniwach (sierpień), po zakończeniu orek jesiennych (jeśli występują).

 

W Polsce gwałtowne pomory gryzoni miały miejsce w latach: 1946, 1948, 1949, 1952, 1955. Szerzyły się w różnych porach roku.

 

Metoda czynnych nor

 

Na polu wyznacza się 3 miejsca o powierzchni 100 m², na których oblicza się wszystkie nory gryzoni. Nory należy natychmiast zadeptywać. Po 1-2 dniach powtórnie liczy się nory otwarte, zamieszkałe przez gryzonie. Liczbę nor otwartych należy podzielić przez 3, w ten sposób otrzymujemy średnią liczbą nor na poletko. 

 

Przy liczbie 3 nor zamieszkałych na 100 m² zabiegi zwalczające są konieczne. Metoda czynnych nor jest najprostszą w wykonaniu i stosunkowo dokładną, godną polecenia dla wszystkich gospodarstw, z uwagi na jej małą inwazyjność i koszty. 

 

Oprócz metody czynnych nor można zastosować także metodę odłowu pułapkami. Przy zastosowaniu tej metody używa się pułapki z założonymi przynętami. Pułapki można rozkładać w dowolnych miejscach, zwracając uwagę, aby nie stwarzały zagrożenia dla innych zwierząt i ludzi. Należy rozłożyć 25 pułapek na 1 ha w odstępach 1- metrowych (najlepiej układać przy wylotach nor – większe prawdopodobieństwo wpadnięcia gryzonia do pułapki). 

 

Znana jest również metoda zbierania wypluwek sów i myszołowów, ale nie ma ona większego praktycznego znaczenia przy określeniu liczebności gryzoni dla rolnika. Istnieje jednak pewna zależność występowania drapieżników zmniejszających populacje gryzoni. Gromadząc dane o składzie pokarmowym płomykówki, stwierdzono że w ciągu miesiąca sowa zjada przeciętnie 85-128 gryzoni, a że teren łowiecki płomykówki wynosi około 100 ha, w ciągu roku z każdego hektara wyławia ona +/- 13 gryzoni. 

 

Obserwuje się, że pustułki, sowy i dzierzby, w latach obfitujących w gryzonie, zjadają jedynie ich głowy, a równocześnie znoszą do miejsca kryjówek zdobycz, której później nie zjadają. Znajdowano w gniazdach sowy błotnej i sowy uszatej (w ciągu dnia) 5-10 gryzoni przyniesionych ,,na zapas". 

 

Łatwo obliczyć, że rodzina sów w ciągu doby zjada 20-30 gryzoni. Jak wykazały wyniki badań składu pokarmu lisa w Polsce, gryzonie stanowiły 35,7% jego diety. 

 

Natomiast w warunkach Wielkopolski, w ciągu trzech lat badań, przeciętny udział gryzoni polnych w diecie lisa sięgał 65%, a roczne spożycie tych zwierząt przez jednego lisa wahało się od 73-111 kg. W przeliczeniu na przeciętną masę ciała nornika zwyczajnego, odpowiada to wyłowieniu przez jednego lisa od 3700 do 5500 osobników, przy czym nornik stanowił tam 93% biomasy badanych gryzoni.

 

Dostępne preparaty do zwalczania gryzoni (wyszukiwarka środków ochrony roślin ministerstwa rolnictwa)

 

Gryzonie: nornik, mysz.

Nazwa: Ziarno Zatrute Fosforkiem Cynkowym 01 AB.

Nr zezwolenia: R-138/2015.

Termin zezwolenia: 30-04-2022.

Termin sprzedaży: 31-10-2022.

Termin stosowania: 31-10-2023.

Rodzaj: rodentycyd. 

Substancja czynna: fosforek cynku – 1,3 %.

Uprawa: zboża jare, zboża ozime, drzewa pestkowe, drzewa ziarnkowe.

 

Termin i sposób stosowania: środek stosować poza okresem wegetacyjnym (przedwiośnie, późna jesień, bezśnieżna zima) wykładając w ilości 10-20 ziaren do otworów nor zamieszkałych przez gryzonie (nie zadeptując korytarzy) lub do dołków wykopanych w glebie mających około 20 cm głębokości, 20 cm długości i 15 cm szerokości, zamaskowanych matą słomianą, deską, cegłą, dachówką itp.

Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania: 20 g/100 m²

Zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 5 – 20 g/100 m²

Zastosowanie/użytkownik: amatorskie/profesjonalne.

 

Nornik: nornik polny, nornik bury.

Nazwa: Ratron GL.

Nr. zezwolenia: R-89/2019.

Termin zezwolenia: 30-04-2025.

Termin sprzedaży: 31-10-2025. 

Termin stosowania: 31-10-2026.

Rodzaj: rodentycyd, substancja czynna: fosforek cynku – 8 g.

Uprawa: uprawy rolnicze.

 

Dawka: 

a) umieszczenie przynęty w norze, maksymalna /zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 2 kg/ha

b) stacja deratyzacyjna, maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 2,5 kg/ha.

Nazwa grupy: rośliny rolnicze, małoobszarowe.

Zastosowanie/użytkownik: profesjonalne.

 

Agrotechniczne metody ograniczania gryzoni (pszenica ozima, kukurydza)

 

Poprawna agrotechnika, płodozmian, podorywki, talerzowanie, bronowanie, spulchnianie gleby, zwalczanie chwastów, wykaszanie traw, wokół plantacji, izolacja przestrzenna (od nieużytków, łąk, pastwisk i roślin zbożowych), głęboka orka jesienna, wczesny siew i zwiększenie normy wysiewu, zwiększanie efektywności wyłapywania gryzoni przez ptaki drapieżne przez ustawianie tyczek z poprzeczką (czatownie) na otwartych przestrzeniach.

 

•  Krok po kroku w zakresie doboru odmian, nawożenia i ochrony. Zamów prenumeratę miesięcznika "Nowoczesna Uprawa" już teraz