Ochronę należy rozpocząć jesienią
osadkowski_brzoza_pruss_10
Misją spółki Osadkowski S.A. jest "Kompleksowa obsługa rolnictwa na najwyższym poziomie jakości". Foto Jarosław Pruss
Rzepak ozimy w okresie wegetacji porażany jest przez wiele patogenów, ale jesienią największe zagrożenie stanowi sucha zgnilizna kapustnych. Ze względu na szkody, jakie wyrządza, plantacje należy chronić już od samego początku. Zabieg jesienny pozwala niekiedy pominąć ochronę rzepaku wiosną, po ruszeniu wegetacji.
Sucha zgnilizna kapustnych to choroba, która może występować na wszystkich nadziemnych częściach rzepaku. Wywołują ją dwa gatunki grzybów – Leptosphaeria maculans i nieco mniej szkodliwy L. biglobosa. Sprawcy mają wspólne stadium konidialne – Phoma lingam.
Z liści do szyjki
Sucha zgnilizna może porażać rzepak już w czasie wschodów, ale na tym etapie rozwoju roślin, czyli w stadium liścieni i pierwszej pary liści, trudno ją zauważyć. W tym czasie dobrze widoczne są zgorzele siewek powodowane przez grzyby rodzaju Fusarium oraz mączniak rzekomy rozwijający się na liścieniach. Suchą zgniliznę można obserwować od momentu, gdy rośliny mają wykształcone 4-6 liści właściwych. Wówczas pojawiają się na nich pojedyncze, czasami liczne plamy, których barwa jest różna, młodsze są beżowo-szare, starsze brązowe. Mają one kilka wspólnych cech. Pierwszą jest obecność na powierzchni małych, czarnych, kulistych owocników stadium bezpłciowego – piknidiów. Drugą jest ich lokalizacja w bezpośredniej bliskości nerwów liści. Często jest to nerw główny, ale występowanie obok nerwów bocznych nie jest rzadkością. Taka lokalizacja pozwala grzybni patogena wrosnąć do nerwu i z tego miejsca przerosnąć do szyjki korzeniowej rzepaku.
Zależy od odmiany i pogody
Rozwój grzybni sprawcy suchej zgnilizny kapustnych odbywa się w różnym tempie, które zależy przede wszystkim od odmiany. Liczne plamy z owocnikami na liściach pojawiają się na odmianach wrażliwych. Liście odmian odpornych mają pojedyncze palmy lub nie mają ich wcale. Gdy liście są dobrze rozwinięte, duże, to droga wnikania grzybni patogena do tkanek szyjki wydłuża się. Tempo wzrostu grzyba zależy również od dobowej temperatury jaka panuje podczas jesiennej wegetacji – wyższe temperatury przyspieszają przerastanie grzybni przez tkanki. Rozwój grzyba w przyziemnej części szyjki korzeniowej objawia się pociemnieniem powierzchni szyjki w miejscu blizny po ogonku liściowym. Najczęściej taki obraz objawów widoczny jest po wiosennym ruszeniu wegetacji. W tym czasie rozwija się mokra zgnilizna, grzyb niszczy głębiej położone tkanki łodygi.
Jak ograniczyć porażenie?
Pierwsze i najważniejsze działanie producentów rzepaku to wybór odmiany. Warto wybierać te, których odporność na suchą zgnilizną jest determinowana genetycznie. Hodowcy wprowadzają do uprawy odmiany mieszańcowe rzepaku zawierające specyficzne geny (np. Rlm3, Rlm7, Rlm9 i Apr37), charakteryzujące się stosunkowo wysoką odpornością na porażenie przez sprawców suchej zgnilizny kapustnych. Aktualnie do Krajowego rejestru (KR) wpisanych jest wiele odmian rzepaku ozimego zawierających przede wszystkim gen Rlm7 (niekiedy też inne). Są to między innymi: Absolut, Acapulco, Advocat, Aganos, Akilah, Alvaro KWS, Amazon, Ambasador, Anderson, Angelico, Anniston, Arkansas, Artemis, Augusta, Aurelia, Condor, Desperado, DK Exalte, DK Expiro, DK Exporter, DK Exotter, DK Expansion, DK Expression, DK Exstorm, DK Exssence, DK Extract, Dominator, Duke, Dynamic, ES Barroco, ES Cesario, ES Imperio, INV1188, Kicker, LG Areti, LG Arnold, LG Aviron, Luciano KWS, Riccardo KWS, Roberto KWS, Sergio KWS, Stefano KWS, SY Florida i SY Iowa. W KR znajdują się również odmiany odznaczające się dobrą polową odpornością na porażenie przez sprawcę suchej zgnilizny kapustnych. Są to między innymi: Atora, Bonanza, Garou, Popular i, SY Cassidy.
Innym, ważnym działaniem w walce z grzybami powodującymi suchą zgniliznę kapustnych jest użycie do ochrony roślin odpowiedniego środka grzybobójczego. Możliwości jest wiele, ale ilość dostępnych substancji czynnych jest czynnikiem ograniczającym. Wśród fungicydów dominują środki zawierające: tebukonazol, metkonazol i difenokonazol. Tylko nieliczne fungicydy zawierają dodatkowo: azoksystrobinę, protiokonazol, boskalid, chlorek mepikwatu i paklobutrazol. Większość substancji czynnych, np. tebukonazol, metkonazol, protiokonazol zwalcza sprawców suchej zgnilizny kapustnych i wykazuje (tak jak paklobutrazol, czy chlorek mepikwatu) działanie o charakterze regulatora wzrostu. Jest to ważna cecha, ponieważ rośliny chronione fungicydami zawierającymi te substancje czynne nie wynoszą ponad powierzchnię gleby stożka wzrostu, dzięki czemu zmniejsza się niebezpieczeństwo ich wymarzania.
Jest możliwość ochrony rzepaku przed suchą zgnilizną kapustnych metodą biologiczną. Jeden z zarejestrowanych środków jest biofungicydem, jego substancją czynną są oospory organizmu grzybopodobnego Pythium oligandrum. Trzeba jednak pamiętać, że skuteczność ochrony biologicznej jest niższa w porównaniu do ochrony chemicznej.
W tabeli podano przykłady fungicydów zarejestrowanych do zwalczania chorób rzepaku w okresie jesiennym, gdy rośliny osiągną fazę 4-8 liści właściwych (BBCH 14-18).
Przykłady fungicydów zarejestrowanych do zwalczania chorób rzepaku w okresie jesiennym
|
Środki ochrony roślin |
Substancja czynna/zawartość** |
Dawka (kg, l/ha) |
Sucha zgnilizna kapustnych |
Czerń krzyżowych |
Szara pleśń |
Cylindrosporioza |
Mączniak rzekomy |
|
Albion 240 EC |
protiokonazol (80 g/l), tebukonazol (160 g/l) |
0,75 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Amistar Gold Max |
azoksystrobina (125 g/l), difenokonazol (125 g/l) |
1,0 |
+ |
– |
– |
– |
– |
|
Artemid |
protiokonazol (80 g/l), tebukonazol (160 g/l) |
0,75 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Bajlando 500 SC* |
tiofanat metylowy (500 g/l) |
1,2 |
+ |
+ |
+ |
– |
– |
|
Basior 300 EC |
protiokonazol (300 g/l) |
0,6 |
+ |
– |
– |
– |
– |
|
Bogota 240 EC |
protiokonazol (80 g/l), tebukonazol (160 g/l) |
0,75 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Bounty 430 SC |
tebukonazol (430 g/l) |
0,45 |
+ |
+ |
+ |
– |
– |
|
Cambio |
metkonazol (60 g/l) |
0,7-1,0 |
+ |
+ |
+ |
+ |
– |
|
Cantus |
boskalid (500 g/kg) |
0,2-0,5 |
+ |
– |
– |
– |
– |
|
Caramba 60 SL |
metkonazol (60 g/l) |
0,7-1,0 |
+ |
+ |
+ |
+ |
– |
|
Cersus |
boskalid (500 g/kg) |
0,2-0,5 |
+ |
– |
– |
– |
– |
|
Caryx 240 SL |
chlorek mepikwatu (210 g/l), metkonazol (30 g/l) |
1,0 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Clayton Tebucon 250 EW |
tebukonazol (250 g/l) |
0,5 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Conatra 60 EC |
metkonazol (60 g/l) |
0,7-1,0 |
+ |
+ |
+ |
+ |
– |
|
Corinth 240 EC |
protiokonazol (80 g/l), tebukonazol (160 g/l) |
0,75 |
+ |
+ |
– |
– |
+ |
|
Darcos 250 EW |
tebukonazol (250 g/l) |
0,75 |
+ |
+ |
+ |
– |
– |
|
Denver 240 EC |
protiokonazol (80 g/l), tebukonazol (160 g/l) |
0,75 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Erasmus 250 EW |
tebukonazol (250 g/l) |
0,75 |
+ |
+ |
+ |
– |
– |
|
Fezan |
tebukonazol (250 g/l) |
0,5 |
– |
– |
– |
+ |
– |
|
Fieldstar 60 SL |
metkonazol (60 g/l) |
0,7-1,0 |
+ |
+ |
+ |
+ |
– |
|
Furtado 250 EW |
tebukonazol (250 g/l) |
0,5-0,75 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Horizon 250 EW |
tebukonazol (250 g/l) |
0,5 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Magnello 350 EC |
difenokonazol (100 g/l), tebukonazol (250 g/l) |
0,8 |
+ |
– |
– |
– |
– |
|
Maxior |
difenokonazol (100 g/l), tebukonazol (250 g/l) |
0,8 |
+ |
– |
– |
– |
– |
|
MetcoGuard |
metkonazol (60 g/l) |
0,7-1,0 |
+ |
+ |
+ |
+ |
– |
|
Metfin |
metkonazol (60 g/l) |
0,7-1,0 |
+ |
+ |
+ |
+ |
– |
|
Metkon 100 SL |
metkonazol (100 g/l) |
0,4 |
+ |
– |
– |
– |
– |
|
Mezzuri 100 SL |
metkonazol (100 g/l) |
0,4 |
+ |
– |
– |
– |
– |
|
Micosar 60 SL |
metkonazol (60 g/l) |
0,7-1,0 |
+ |
+ |
+ |
+ |
– |
|
Mystic 250 EC |
tebukonazol (250 g/l) |
0,75 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Orius Extra 250 EW |
tebukonazol (250 g/l) |
1,0 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Plexeo 60 EC |
metkonazol (60 g/l) |
0,7-1,0 |
+ |
+ |
+ |
+ |
– |
|
Polygreen Fungicyde WP |
oospory Pythium oligandrum |
0,1 |
+ |
– |
– |
– |
– |
|
Promino 300 EC |
protiokonazol (300 g/l) |
0,6 |
+ |
– |
– |
– |
– |
|
Protebul 240 EC |
protiokonazol (80 g/l), tebukonazol (160 g/l) |
0,75 |
+ |
+ |
– |
– |
+ |
|
Sendo 60 EC |
metkonazol (60 g/l) |
0,7-1,0 |
+ |
+ |
+ |
+ |
– |
|
Sintop 500 SC* |
tiofanat metylowy (500 g/l) |
1,2 |
+ |
+ |
+ |
– |
– |
|
Starpro 430 SC |
tebukonazol (430 g/l) |
0,45 |
+ |
+ |
+ |
– |
– |
|
Suprax |
difenokonazol (250 g/l), paklobutrazol (125 g/l) |
0,3 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Syrius 250 EW |
tebukonazol (250 g/l) |
1,0 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Tarcza Łan Extra 250 EW |
tebukonazol (250 g/l) |
0,5-0,75 |
– |
+ |
– |
– |
– |
|
Tarcza Plus 250 EW |
tebukonazol (250 g/l) |
0,5-0,75 l/ha |
– |
+ |
– |
– |
– |
|
Tartaros 300 EC |
protiokonazol (300 g/l) |
0,6 l/ha |
+ |
– |
– |
– |
– |
|
Tauron 240 EW |
protiokonazol (80 g/l), tebukonazol (160 g/l) |
0,75 |
+ |
+ |
– |
– |
+ |
|
Taxon 375 SC |
difenokonazol (250 g/l), paklobutrazol (125 g/l) |
0,3 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
TebuGuard Plus |
tebukonazol (430 g/l) |
0,45a |
+ |
+ |
+ |
– |
– |
|
Tebuprotin 240 EC |
protiokonazol (80 g/l), tebukonazol (160 g/l) |
0,75 |
+ |
+ |
– |
– |
+ |
|
Tilmor 240 EC |
protiokonazol (80 g/l), tebukonazol (160 g/l) |
0,75 |
+ |
+ |
– |
– |
+ |
|
Tiptop 500 SC* |
tiofanat metylowy (500 g/l) |
1,2 |
+ |
+ |
+ |
– |
– |
|
Tiofanat Metylowy 500 SC |
tiofanat metylowy (500 g/l) |
1,2 |
+ |
+ |
+ |
– |
– |
|
Topen 375 SC |
difenokonazol (250 g/l), paklobutrazol (125 g/l) |
0,3 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Toprex 375 SC |
difenokonazol (250 g/l), paklobutrazol (125 g/l) |
0,3 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Topsano 500 SC* |
tiofanat metylowy (500 g/l) |
1,2 |
+ |
+ |
+ |
– |
– |
|
Topsin M 500 SC* |
tiofanat metylowy (500 g/l) |
1,2 |
+ |
+ |
+ |
– |
– |
|
Trion 250 EW |
tebukonazol (250 g/l) |
0,5-0,75 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Trident 375 SC |
difenokonazol (250 g/l), paklobutrazol (125 g/l) |
0,3 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Toprek 375 SC |
difenokonazol (250 g/l), paklobutrazol (125 g/l) |
0,3 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Quadris Gold |
protiokonazol (80 g/l), tebukonazol (160 g/l) |
0,75 |
+ |
+ |
– |
– |
– |
|
Ventoux 430 SC |
tebukonazol (430 g/l) |
0,45 |
+ |
+ |
+ |
– |
– |
|
Victosar 250 EW |
tebukonazol (250 g/l) |
0,5-0,75 |
– |
+ |
– |
– |
– |
|
X-Met 100 SL |
metkonazol (100 g/l) |
0,4 |
+ |
– |
– |
– |
– |
*środki zarejestrowane również do ograniczania kiły kapusty
**środki zawierające tiofanat metylowy można stosować do 19.10.2021 r
Artykuł ukazał się w wydaniu 08/2021 miesięcznika "Przedsiębiorca Rolny". ZAPRENUMERUJ
Poleć
