dr inż. Przemysław Strążyński, prof. dr hab. Marek Mrówczyński, IOR-PIB w Poznaniu | redakcja@agropolska.pl
Copy LinkXFacebookShare

Czym zwalczyć stonkę ziemniaczaną?

bakterioza pierścieniowa ziemniaka, Program dla polskiego ziemniaka, ministerstwo rolnictwa, sadzeniaki, PIORiN
Program dla polskiego ziemniaka" będzie realizowany przez 4 lata. Foto_Alicja Siuda
Optymalny termin zwalczania stonki ziemniaczanej to okres masowego wylęgu larw, który zazwyczaj przypada w czerwcu. W tym czasie większość z nich znajduje się w stadiach L2–L3. Zabieg należy wykonać po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości. 
 
Stonka ziemniaczana od lat ma status głównego szkodnika upraw ziemniaka. Straty wynikające z żerowania chrząszczy i larw mogą być dotkliwe, tym bardziej, że stonce sprzyja sucha i ciepła pogoda. Narasta także problem odporności na niektóre substancje czynne insektycydów, co dodatkowo utrudnia walkę z tym szkodnikiem.
 
Pojaw chrząszczy jest rozciągnięty w czasie
 
Chrząszcze stonki po przezimowaniu zwykle stają się aktywne, gdy temperatura gleby wzrasta do około 15°C. Jednak trudno jest ustalić dokładnie termin, kiedy wszystkie opuszczają już miejsca zimowania, ponieważ okres ich pojawu może być mocno rozciągnięty w czasie, podobnie jak okres składania jaj. 
 
Samice składa jaja w złożach, po spodniej stronie blaszki liściowej. Jedna samica może złożyć średnio od 600 do 800 jaj. Larwy od razu po wylęgu zaczynają żerować i przechodzą cztery stadia rozwojowe od L1 do L4 do czasu przepoczwarczenia w glebie. Stonka rozwija jedno pokolenie w ciągu roku, ale w cieplejsze lata może pojawiać się kolejna generacja szkodnika.
 
Najbardziej żarłoczne są larwy
 
Największe straty w plonie powodują larwy stonki, szczególnie w przypadku odmian wczesnych i średnio wczesnych. Są one odpowiedzialne za ponad 70% szkód. Szczególnie żarłoczne są ostatnie stadia larwalne, jednocześnie najmniej podatne na działanie insektycydów. Szkodliwe są także dorosłe chrząszcze. 
 
Na plantacjach niedostatecznie chronionych plon bulw może być mniejszy o 20-30%, w skrajnych przypadkach nawet powyżej 80%. Szacuje się, że zniszczenie powyżej 15% powierzchni asymilacyjnej roślin generuje straty plonu przekraczające 7 t/ha. 
 
Ograniczona asymilacja, której powodem są gołożery, nie pozwala roślinom wykształcić dobrych jakościowo bulw w odpowiedniej liczbie. Zarówno chrząszcze, jak i larwy stonki potrafią wyrządzać szkody na bulwach ziemniaka.
 
Zwalczać nie indukując odporności
 
Głównym terminem zwalczania stonki ziemniaczanej jest okres, gdy na plantacji większość larw znajduje się w stadiach L2–L3, co przypadka zwykle w czerwcu. Zabieg opryskiwania insektycydami należy wykonać po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości, który wynosi 10 złóż jaj na 10 roślinach lub 15 larw na 1 roślinie. 
 
Wyższe z zalecanych dawek insektycydu należy stosować w przypadku bujnej naci oraz do zwalczania chrząszczy i starszych stadiów larwalnych, gdy występują w większym nasileniu. Od kilkunastu lat obserwuje się lokalnie populacje stonki ziemniaczanej odporne na wybrane substancje czynne insektycydów. To wynik wieloletniego stosowania do ochrony plantacji insektycydów z tej samej grupy chemicznej – szczególnie fosforoorganicznych i pyretroidów. 
 
Aby zapobiegać powstawaniu odporności stonki i podnieść efektywności zwalczania konieczne jest przemienne stosowanie insektycydów z różnych grup chemicznych o odmiennych mechanizmach działania. 
 
Do ochrony ziemniaka można także wykorzystać biopreparat zawierający bakterie Bacillus thuringiensis, var. tenebrionis, choć w porównaniu z ochroną konwencjonalną jest to dość kosztowne. Produkty biologiczne należy zastosować wcześniej, ponieważ nie zwalczają chrząszczy, tylko larwy stonki w stadium L1 i L2. 
 
Dopłaty do zakupu biopreparatów wprowadzone w niektórych krajach Europy spowodowały wzrost zainteresowania tą metodą ograniczania liczebności stonki, co jest korzystne z punktu widzenia integrowanej ochrony roślin.
 

Tabela. Przykłady insektycydów zarejestrowanych do zwalczania stonki ziemniaczanej w uprawie ziemniaka.

Substancja czynna

Insektycyd

Dawka na ha lub m2

Maksymalna liczba zabiegów w sezonie wegetacyjnym

Optymalna temperatura działania

Antranilowe diamidy (IRAC 28)

chlorantraniliprol

Coragen 200 SC

50-62,5 ml

2

szeroki zakres

Klortranil

50-62,5 ml

2

Kobalt 200 SC

50-62,5 ml

2

cyjanotraniliprol

Benevia 100 OD

125 ml

2

Biologiczne (IRAC 11A)

Bacillus thuringensis var. tenebrionis

Novodor SC

3-5 l

4

szeroki zakres

Fosforoorganiczne (IRAC 1B

fosmet

Boravi 50 WG

1 kg

1

powyżej 15°C

Neonikotynoidy (IRAC 4A)

acetamipryd

Acelan 20 SP

0,8 g/m2

1

szeroki zakres

Aceplan 20 SP

0,08 kg

1

Acetamoc

0,8 kg

1

Aceptir 200 SE

0,15 l

1

Apis 200 SE

0,1-0,15 l

1

Carnadine 200 SL

0,12-0,18 l

2

Ceta 20 SP

0,08 kg

1

Kestrel 200 SL

0,12-0,18 l

1

Kobe 20 SP

0,08 kg

1

Lanmos 20 SP

0,08 kg

1

Los Ovados 200 SE

0,1-0,15 l

1

Miros 20 SP

0,08 kg

1

Mospilan 20 SP

0,08 kg

1

Sekil 20 SP

0,08 kg

1

tiachlopryd

Calypso 480 SC

0,05-0,1 l

2

Makrocykliczne laktony (IRAC 5)

spinosad

SpinTor 240 SC

0,1-0,15 l

3

8-25°C

Pyretroidy (IRAC 3A)

beta-cyflutryna

Alfazot 025 EC

0,2-0,3 l

2

poniżej 20°C

Bulldock 025 EC

0,2-0,3 l

2

Pitbul 025 EC

0,2-0,3 l

2

Tekapo 025 EC

0,2-0,3 l

2

cypermetryna

AfiMax 500 EC

0,06 l

2

Cimetryna 500 EC

0,06 l

2

Cimex Forte 500 EC

0,06 l

2

Cimex Max 500 EC

0,06 l

2

Cymetra 500 EC

0,06 l

2

Cypermoc

0,06 l

2

Cyperkill Max 500 EC

0,06 l

2

Cythrin 500 EC

0,06 l

2

Insektus 500 EC

0,06 l

2

Sorcerer 500 EC

0,06 l

2

Super Cyper 500 EC

0,06 l

2

Superkill 500 EC

0,06 l

2

Superkill Max 500 EC

0,06 l

2

Supersect 500 EC

0,06 l

2

deltametryna

Decis 2,5 EC

0,2-0,3 l

2

Decis Mega 50 EW

0,1-0,15 l

2

Delmetros 100 SC

0,05 l

1

Delta 50 EW

0,1-0,15 l

2

Delta-Glob 25 EC

0,1-0,15 l

2

Deltam

4-5 ml/100 m2

1

Deltakill

0,3 l

1

Demetrina 25 EC

0,3 l

1

Khoisan 25 EC

0,2-0,3 l

2

Koron 100 SC

0,05 l

1

Pilgro 100 SC

0,05 l

1

 

Scatto

0,3 l

1

lambda-cyhalotryna

Arkan 050 CS

0,12–0,16 l

2

Judo 050 CS

0,12–0,16 l

2

Karate Zeon 050 CS

0,12–0,16 l

2

Karate Zeon 100 CS

0,075 l

2

Kidrate

0,075 l

1

Kusti 050 CS

0,12–0,16 l

2

LambdaCe 050 CS

0,12-0,16 l

2

Lamdex Extra 2,5 WG

0,3 kg

2

Ninja 050 CS

0,12–0,16 l

2

Sparrow

0,075 l

1

Sparviero

0,075 l

1

Wojownik 050 CS

0,12-0,16 l

2

zeta-cypermetryna

Alstar 100 EW

0,1-0,125 l

1

Ammo Super 100 EW

0,1-0,125 l

1

Fury 100 EW

0,1-0,125 l

1

Minuet 100 EW

0,1-0,125 l

1

Titan 100 EW

0,1-0,125 l

1

Pyretroidy + neonikotynoidy (IRAC 3A + 4A)

deltametryna + tiachlopryd

 

Portos 110 OD

0,3-0,4 l

2

szeroki zakres

Proteus 110 OD

0,3-0,4 l

2

Ptolemeusz 110 OD

0,3-0,4 l

2

Pyretryny + substancje naturalne

pyretryny + olej rzepakowy

Spruzit Koncentrat na szkodniki EC

8 l

2

szeroki zakres

Artykuł ukazał się w miesięczniku "Przedsiębiorca Rolny" nr 5-2020 – ZAPRENUMERUJ

 

 

Zobacz nas w Google News

Tagi

Więcej z tej kategorii

uprawa tytoniu w Polsce
Uprawa

Produkcja tytoniu w Polsce spada

okrywa śnieżna oziminy
Uprawa

Okrywa śnieżna chroni oziminy

zastoiska wodne
Uprawa

Zastoiska wodne na polach – skąd się biorą i dlaczego są groźne?

system korzeniowy
Uprawa

Mikoryza w rolnictwie – naturalny sposób na lepsze plony

Najczęściej czytane

Aktualności

Policjanci odzyskali skradziony ciągnik. Dwie osoby staną przed sądem

Hodowla

Choroba niebieskiego języka. Aż 28 nowych ognisk!