Nowe odmiany rzepaku ozimego z potencjałem
plantacja_rzepaku_wrzesien
Największe znaczenie w ograniczaniu kiły kapusty ma przestrzeganie zasad agrotechnicznych oraz siew odmian o zwiększonej odporności. Foto_Arkadiusz Artyszak
W br. do krajowego rejestru wpisanych zostało 16 nowych odmian rzepaku ozimego – 13 mieszańcowych i 3 populacyjne. Odmiany pochodzą z siedmiu różnych firm hodowlanych – pięciu zagranicznych i dwóch krajowych.
W ocenie nowych odmian uwzględniano przede wszystkim plenność, cechę warunkowaną genetycznie, która stanowi także wypadkową wielu innych korzystnych właściwości odmiany.
Ważna jest również jakość nasion, w tym zawartość tłuszczu, glukozynolanów i białka. Bardzo istotna jest wytrzymałość na warunki stresowe, m.in. niedobór opadów, niskie temperatury oraz odporność na choroby. Warto zwrócić uwagę na odmiany cechujące się genetycznie uwarunkowaną odpornością na kiłę kapusty i wirusa żółtaczki rzepy (TuYV), które są bardzo przydatne do uprawy w warunkach dużej presji tych chorób.
Aktualnie w krajowym rejestrze (KR) wpisanych jest 161 odmian rzepaku ozimego. Większość stanowią odmiany mieszańcowe – 124 i takich odmian z roku na rok jest coraz więcej. Odmian populacyjnych jest obecnie 37, ich liczba od kilku lat utrzymuje się na podobnym poziomie. Blisko 90% odmian pochodzi z zagranicy. Ponad połowę zarejestrowanych odmian stanowią odmiany nowe, wpisane do rejestru w ostatnich pięciu latach.
Materiał siewny najnowszych 16. odmian rzepaku ozimego, wpisanych do KR w br. zapewne w niedługim czasie znajdzie się w ofercie firm dystrybucyjnych. Oprócz sprawdzonych już odmian, warto wybierać do uprawy także te nowe, które cechują się dużym potencjałem i korzystnym połączeniem cech użytkowych i odpornościowych.
Tegoroczne nowości mieszańcowe to: Akilah, Batis, Crotora, Daktari, DK Excited, DK Expat, ES Amaretto, Herakles, LE17346, LG Anarion, LG Areti, LG Avirron, Temptation, i populacyjne: Bono, Kwazar i Mars.
Zaczyna się od hodowli
Nowe odmiany cechują się przeważnie dużą plennością, a także bardzo dobrą jakością nasion. Są to stałe elementy ulepszania odmian w pracach hodowlanych. Cecha plenności jest warunkowana genetycznie, jednak duży wpływ mają na nią warunki siedliskowe, zwłaszcza gleba oraz czynniki agrotechniczne, w tym również intensywność uprawy. Wytworzony przez roślinę rzepaku plon stanowi także wypadkową wielu różnych cech odmiany, zwłaszcza jej wytrzymałości na warunki stresowe (m.in. niedobór opadów lub niskie temperatury) oraz odporności na choroby.
Przykładowo, odmiana podatna na jakiegoś patogena, w razie silnego porażenia będzie plonowała gorzej. Plonowanie w dużym stopniu zależy także od warunków pogodowych, które w ostatnich latach są bardzo zmienne, a ich przebieg w okresie wegetacji bywa często dla rzepaku niekorzystny.
Wszystko to powoduje dość dużą zmienność plonowania w latach i rejonach kraju, tymczasem stabilność plonowania jest ważną właściwością odmiany. Warto wskazać, że producent rzepaku w swoich decyzjach powinien uwzględnić wybór odpowiedniej odmiany, właściwego stanowiska oraz dochować staranności i terminowości wykonywanych zabiegów agrotechnicznych, w tym zwłaszcza dotyczących siewu i zbioru oraz nawożenia i ochrony roślin. Takie podejście w dużym stopniu eliminuje ryzyko nieudania się uprawy rzepaku spowodowane niekorzystnymi warunkami pogodowymi.
W przypadku jakości nasion odmian, istotna jest przede wszystkim duża zawartość tłuszczu. Jednakże, uwzględniając paszowe wykorzystanie rzepakowej śruty poekstrakcyjnej, ważna jest także wysoka zawartość białka oraz niska zawartość glukozynolanów i włókna.
Nowe odmiany rzepaku wpisywane do KR muszą również spełnić wartości progowe takich cech jak zawartość kwasu erukowego w s.m. nasion poniżej 1% i zawartość glukozynolanów w s.m. nasion mniejszą niż 15 µM/gram. W badaniach i ocenie nowych odmian, COBORU uwzględnia wszystkie ww. wymagania.
Największy postęp wnoszą mieszańce
Największy postęp obserwuje się w hodowli odmian mieszańcowych, które tworzone są w wyniku kontrolowanego krzyżowania odpowiednio dobranych linii wyjściowych. Odznaczają się one przede wszystkim większym potencjałem plonowania, ale wnoszą także postęp w hodowli odpornościowej, w której tworzy się linie syntetyczne dla wprowadzania genów determinujących odporność np. na kiłę kapusty, suchą zgniliznę kapustnych, czy wirusa żółtaczki rzepy. W ostatnich latach wyraźne zwiększył się także udział odmian mieszańcowych w KR, stąd dobór takich odmian jest liczniejszy i bardziej zróżnicowany, a nasiona są powszechnie dostępne w ofercie handlowej.
Mimo wielu zalet odmian mieszańcowych, wielu rolników nadal dobrze ocenia przydatność odmian populacyjnych do własnych warunków gospodarowania i często uprawia je na swoich polach. Takie odmiany również zostały w br. zarejestrowane. Niestety, dobór odmian populacyjnych będzie w najbliższych latach coraz mniej liczny i mniej konkurencyjny wobec odmian mieszańcowych.
Polepszać zdrowotność
Hodowcy w programach hodowlanych rzepaku ozimego dużą uwagę przywiązują też do poprawy zdrowotności odmian. W ostatnich latach prace hodowlane, oprócz zwiększania odporności na najczęściej występujące choroby, zostały w dużym zakresie rozszerzone o hodowlę odpornościową obejmującą w większym zakresie kiłę kapusty oraz wirusa żółtaczki rzepy.
Chorób tych nie można zwalczyć stosując ochronę preparatami chemicznymi, dlatego bardzo ważna jest dostępność odmian o podwyższonej odporności na te patogeny. Ich wysiew stanowi najbardziej efektywny sposób zapobiegania porażeniom i uniknięcia znaczących strat.
W ostatnich latach do KR zostało wpisanych kilka odmian rzepaku ozimego wykazujących dużą odporność na patotypy kiły kapusty Plasmodiophora brassicae najczęściej występujące w Polsce (SY Alister, Mentor, Archimedes, DK Platinium, Alasco, Augusta, SY Alibaba, Crocodile). W br. zarejestrowano dwie kolejne odmiany o zwiększonej odporności na kiłę kapusty – Crotora i LG Anarion. Ich odporność została potwierdzona w badaniach prowadzonych w Instytucie Ochrony Roślin – PIB w Poznaniu. Aktualnie w KR wpisanych jest dziesięć takich odmian. Ich potencjał plonowania jest przeważnie nieco mniejszy od odmian nieodpornych, jakkolwiek i w tym zakresie następuje wyraźny postęp i nowe odmiany są już plenniejsze niż pierwsze odmiany kiłoodporne.
W przypadku zainfekowania pól gospodarstwa zarodnikami sprawcy kiły kapusty, oprócz zaprzestania uprawy rzepaku, alternatywną możliwością jest uprawa odmian o dużej odporności. Trzeba wówczas przestrzegać co najmniej czteroletniej przerwy w uprawie rzepaku na tym samym polu, przede wszystkim po to, aby zapobiegać przełamaniu odporności.
Obserwowana w ostatnich latach, głównie w okresie jesiennej wegetacji, dość częsta infekcja roślin rzepaku wirusem żółtaczki rzepy (TuYV – Turnip Yellows Virus) stanowi dla producentów rzepaku również znaczący problem. Wektorem przenoszącym wirusa są mszyce, głównie mszyca brzoskwiniowa (Myzus persicae). Mniejszą rolę w infekowaniu wirusem roślin rzepaku ma mszyca kapuściana (Brevicoryne brassicae).
Wirus ten ma szeroki zakres żywicieli i najczęściej występuje w regionach zwiększonej uprawy rzepaku, buraków, ziemniaków i warzyw, zwłaszcza kapustowatych. Można przyjąć, że w przypadku pojawienia się mszycy na roślinach rzepaku i braku możliwości jej szybkiego i skutecznego zwalczenia, infekcja jest nieunikniona.
Symptomy porażenia roślin rzepaku można zaobserwować najczęściej na starszych liściach, które mają fioletowo-czerwone przebarwienia, początkowo na brzegach, a z czasem obejmujące całą powierzchnię blaszki liściowej. U młodych zainfekowanych roślin następuje także spowolnienie wzrostu i stopniowe karłowacenie.
Przy silnym porażeniu wirusem dochodzi do zakłócenia przebiegu procesów fizjologicznych rośliny. Wszystko to powoduje obniżenie plonowania oraz zmniejszenie zawartości tłuszczu w nasionach.
Natomiast odmiany posiadające genetycznie uwarunkowaną odporność na wirusa żółtaczki rzepy, w warunkach dużej presji mszycy i tym samym zagrożenia infekcją, wytwarzają plon nasion większy i bardziej stabilny niż odmiany nieodporne.
Dlatego aktualnie najbardziej efektywnym sposobem ograniczania skutków porażenia rzepaku przez wirusa żółtaczki rzepy jest hodowanie odmian odpornych/tolerancyjnych na TuYV. Takie prace prowadzone są w kilku zagranicznych ośrodkach hodowlanych. W ostatnich czterech latach do KR zostało wpisanych już blisko 30 takich odmian (w tym roku dziewięć: Akilah, Batis, Daktari, DK Excited, LE17346, LG Anarion, LG Areti, LG Aviron, Temptation).
Opisy odmian rzepaku ozimego wpisanych do KR w roku 2020
Akilah
Odmiana mieszańcowa. Plenność dobra do bardzo dobrej. Zawartość tłuszczu w nasionach duża, glukozynolanów średnia. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej średnia.
Rozwój roślin po wschodach dość szybki. Zimotrwałość roślin dość duża. Rośliny średniej wysokości. Termin kwitnienia i dojrzewania średni.
Odporność na zgniliznę twardzikową i choroby podstawy łodygi większa od średniej, na suchą zgniliznę kapustnych i czerń krzyżowych średnia. Według deklaracji hodowcy odmiana jest tolerancyjna na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).
(Reprezentant hodowcy: Saaten-Union Polska)
Batis
Odmiana mieszańcowa. Plenność dobra do bardzo dobrej. Zawartość tłuszczu w nasionach dość duża, glukozynolanów poniżej średniej. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej mniejsza od średniej.
Rozwój roślin po wschodach umiarkowanie szybki. Zimotrwałość średnia. Rośliny średniej wysokości. Termin kwitnienia i dojrzewania średni.
Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych, choroby podstawy łodygi i czerń krzyżowych średnia. Według deklaracji hodowcy odmiana jest tolerancyjna na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).
(DSV Polska sp. z o.o., RAPOOL)
Daktari
Odmiana mieszańcowa. Plenność bardzo dobra. Zawartość tłuszczu w nasionach dość duża, glukozynolanów dość mała. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej średnia.
Rozwój roślin po wschodach umiarkowanie szybki. Zimotrwałość roślin dość duża. Rośliny średniej wysokości. Termin kwitnienia i dojrzewania średni.
Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych, choroby podstawy łodygi i czerń krzyżowych średnia. Według deklaracji hodowcy odmiana jest tolerancyjna na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).
(DSV Polska sp. z o.o., RAPOOL)
DK Excited
Odmiana mieszańcowa. Plenność bardzo dobra. Zawartość tłuszczu w nasionach dość duża, glukozynolanów większa od średniej. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej mniejsza od średniej.
Rozwój roślin po wschodach szybki. Zimotrwałość dość duża. Rośliny średniej wysokości. Termin kwitnienia i dojrzewania średni.
Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych, choroby podstawy łodygi i czerń krzyżowych średnia. Według deklaracji hodowcy odmiana jest tolerancyjna na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).
(Monsanto Polska)
DK Expat
Odmiana mieszańcowa. Plenność dobra do bardzo dobrej. Zawartość tłuszczu w nasionach średnia, glukozynolanów większa od średniej. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej mniejsza od średniej.
Rozwój roślin po wschodach umiarkowanie szybki. Zimotrwałość roślin średnia. Rośliny dość wysokie. Termin kwitnienia i dojrzewania średni.
Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych, choroby podstawy łodygi i czerń krzyżowych średnia.
(Monsanto Polska)
ES Amaretto
Odmiana mieszańcowa. Plenność dobra do bardzo dobrej. Zawartość tłuszczu w nasionach mniejsza od średniej, glukozynolanów dość duża. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej duża.
Rozwój roślin po wschodach umiarkowanie szybki. Zimotrwałość roślin średnia. Rośliny wysokie. Termin kwitnienia i dojrzewania nieco późniejszy od średniego.
Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych, choroby podstawy łodygi i czerń krzyżowych średnia.
(Euralis Nasiona)
Herakles
Odmiana mieszańcowa. Plenność dobra do bardzo dobrej. Zawartość tłuszczu w nasionach dość duża, glukozynolanów mniejsza od średniej. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej średnia.
Rozwój roślin po wschodach umiarkowanie szybki. Zimotrwałość dość duża. Rośliny średniej wysokości. Termin kwitnienia i dojrzewania średni.
Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych i czerń krzyżowych średnia, na choroby podstawy łodygi większa od średniej.
(Saaten-Union Polska, NPZ)
LE17346
Odmiana mieszańcowa. Plenność bardzo dobra. Zawartość tłuszczu w nasionach mniejsza od średniej, glukozynolanów średnia. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej mniejsza od średniej.
Rozwój roślin po wschodach szybki. Zimotrwałość dość duża. Rośliny wysokie. Termin kwitnienia i dojrzewania średni.
Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych i choroby podstawy łodygi średnia, na czerń krzyżowych większa od średniej. Według deklaracji hodowcy odmiana jest tolerancyjna na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).
(Limagrain oddział w Polsce)
LG Areti
Odmiana mieszańcowa. Plenność bardzo dobra. Zawartość tłuszczu i glukozynolanów w nasionach średnia. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej dość duża.
Rozwój roślin po wschodach szybki. Zimotrwałość dość duża. Rośliny wysokie. Termin kwitnienia i dojrzewania średni.
Odporność na zgniliznę twardzikową mniejsza od średniej, na suchą zgniliznę kapustnych, choroby podstawy łodygi i czerń krzyżowych średnia. Według deklaracji hodowcy odmiana jest tolerancyjna na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).
(Limagrain oddział w Polsce)
LG Aviron
Odmiana mieszańcowa. Plenność bardzo dobra. Zawartość tłuszczu i glukozynolanów w nasionach średnia. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej mniejsza od średniej.
Rozwój roślin po wschodach szybki. Zimotrwałość dość duża. Rośliny średniej wysokości. Termin kwitnienia i dojrzewania nieco wcześniejszy od średniego.
Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych i czerń krzyżowych średnia, na choroby podstawy łodygi mniejsza od średniej. Według deklaracji hodowcy odmiana jest tolerancyjna na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).
(Limagrain oddział w Polsce)
Temptation
Odmiana mieszańcowa. Plenność dobra do bardzo dobrej. Zawartość tłuszczu w nasionach duża, glukozynolanów średnia. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej średnia.
Rozwój roślin po wschodach dość szybki. Zimotrwałość średnia. Rośliny średniej wysokości. Termin kwitnienia i dojrzewania średni.
Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych i choroby podstawy łodygi średnia, na czerń krzyżowych większa od średniej. Według deklaracji hodowcy odmiana jest tolerancyjna na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).
(DSV Polska sp. z o.o., RAPOOL)
Crotora
Odmiana mieszańcowa. Plenność dobra. Zawartość tłuszczu i glukozynolanów w nasionach średnia. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej średnia.
Rozwój roślin po wschodach dość szybki. Zimotrwałość roślin średnia. Rośliny średniej wysokości. Termin kwitnienia i dojrzewania średni.
Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych, choroby podstawy łodygi i czerń krzyżowych średnia. Odmiana o potwierdzonej odporności na kiłę kapusty, w zakresie patotypów Plasmodiophora brassicae najczęściej występujących w Polsce.
(Saaten-Union Polska, NPZ)
LG Anarion
Odmiana mieszańcowa. Plenność dobra do bardzo dobrej. Zawartość tłuszczu w nasionach mniejsza od średniej, glukozynolanów większa od średniej. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej dość duża.
Rozwój roślin po wschodach szybki. Zimotrwałość roślin średnia. Rośliny wysokie. Termin kwitnienia i dojrzewania średni.
Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych, choroby podstawy łodygi i czerń krzyżowych średnia. Odmiana o potwierdzonej odporności na kiłę kapusty, w zakresie patotypów Plasmodiophora brassicae najczęściej występujących w Polsce. Według deklaracji hodowcy jest także tolerancyjna na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).
(Limagrain oddział w Polsce)
Odmiany populacyjne
Bono
Odmiana populacyjna. Plenność dość dobra. Zawartość tłuszczu w nasionach mniejsza od średniej, glukozynolanów średnia. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej średnia.
Rozwój roślin po wschodach umiarkowanie szybki. Zimotrwałość średnia. Rośliny dość niskie. Termin kwitnienia i dojrzewania nieco wcześniejszy od średniego.
Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych i czerń krzyżowych średnia na choroby podstawy łodygi mniejsza od średniej.
(Hodowla Roślin Smolice)
Kwazar
Odmiana populacyjna. Plenność dość dobra. Zawartość tłuszczu w nasionach średnia, glukozynolanów mniejsza od średniej. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej średnia.
Rozwój roślin po wschodach umiarkowanie szybki. Zimotrwałość przeciętna. Rośliny średniej wysokości. Termin kwitnienia i dojrzewania nieco późniejszy od średniego.
Odporność na zgniliznę twardzikową większa od średniej, na suchą zgniliznę kapustnych i choroby podstawy łodygi średnia, na czerń krzyżowych mniejsza od średniej.
(Hodowla Roślin Strzelce)
Mars
Odmiana populacyjna. Plenność dość dobra. Zawartość tłuszczu i glukozynolanów w nasionach mniejsza od średniej. Zawartość białka w suchej masie beztłuszczowej większa od średniej.
Rozwój roślin po wschodach dość wolny. Zimotrwałość średnia. Rośliny dość niskie. Termin kwitnienia i dojrzewania średni.
Odporność na zgniliznę twardzikową, suchą zgniliznę kapustnych i choroby podstawy łodygi średnia, na czerń krzyżowych mniejsza od średniej.
(Hodowla Roślin Strzelce)
Tabela 1. Stan krajowego rejestru (KR) rzepaku ozimego w latach 2016-2020
|
Wyszczególnienie |
2020 |
2019 |
2018 |
2017 |
2016 |
|
|
|
|
|
|
|
|
Liczba odmian wpisanych do KR |
161 |
153 |
140 |
128 |
121 |
|
– mieszańcowe |
124 |
114 |
102 |
90 |
80 |
|
– populacyjne |
37 |
39 |
38 |
38 |
41 |
|
|
|
|
|
|
|
|
Liczba odmian rejestrowanych w roku |
16 |
17 |
18 |
14 |
20 |
|
– mieszańcowe |
13 |
15 |
15 |
14 |
12 |
|
– populacyjne |
3 |
2 |
3 |
0 |
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
Liczba firm hodowlanych z których odmiany wpisano do KR w roku |
7 |
9 |
7 |
9 |
10 |
Tabela 2. Plon nasion oraz wyniki niektórych cech nowych odmian rzepaku ozimego wpisanych do krajowego rejestru (KR) w 2020 r.
|
Nazwa odmiany |
Plon nasion |
Zawar-tośćtłuszczu |
Zawar-tośćbiałka |
Stan roślin |
Wysokość roślin |
Zgnilizna twardzik-owa |
Choroby podstawy łodygi |
Czerń krzyżo-wych |
|
dt z ha |
% wzorca |
% s.m. |
% s.m.b. |
skala 9o |
cm |
% roślinporażonych |
skala 9o |
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Średnia odmian |
43,3 |
112 |
47,1 |
37,4 |
7,7 |
151 |
15 |
16 |
7,1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Akilah F1 |
43,4 |
112 |
48,5 |
37,5 |
7,8 |
147 |
13 |
13 |
7,2 |
|
Batis F1 |
46,4 |
120 |
48,0 |
36,2 |
7,7 |
150 |
14 |
18 |
7,1 |
|
Daktari F1 |
44,5 |
115 |
48,0 |
37,0 |
7,9 |
148 |
14 |
15 |
7,1 |
|
DK Excited F1 |
46,4 |
120 |
47,8 |
36,5 |
7,8 |
153 |
17 |
17 |
7,2 |
|
DK Expat F1 |
45,7 |
118 |
46,8 |
36,8 |
7,7 |
155 |
14 |
18 |
7,1 |
|
ES Amaretto F1 |
43,3 |
112 |
45,9 |
38,9 |
7,5 |
158 |
15 |
15 |
7,2 |
|
Herakles F1 |
42,5 |
110 |
47,7 |
37,7 |
7,7 |
150 |
14 |
14 |
7,2 |
|
LE17346 F1 |
47,4 |
122 |
46,4 |
36,5 |
7,9 |
157 |
17 |
17 |
7,5 |
|
LG Areti F1 |
45,5 |
117 |
46,7 |
38,2 |
7,9 |
161 |
18 |
16 |
7,4 |
|
LG Aviron F1 |
46,9 |
121 |
46,7 |
36,9 |
7,9 |
152 |
14 |
19 |
7,0 |
|
Temptation F1 |
45,6 |
118 |
48,2 |
37,8 |
7,6 |
148 |
14 |
17 |
7,5 |
|
Crotora * F1 |
39,6 |
102 |
47,4 |
37,6 |
7,4 |
153 |
14 |
16 |
7,1 |
|
LG Anarion * F1 |
43,2 |
111 |
45,8 |
38,4 |
7,8 |
157 |
15 |
15 |
7,0 |
|
Bono p |
36,9 |
95 |
46,2 |
37,3 |
7,5 |
143 |
17 |
21 |
7,1 |
|
Kwazar p |
37,8 |
97 |
46,8 |
37,6 |
7,4 |
147 |
13 |
14 |
6,7 |
|
Mars p |
38,3 |
99 |
46,2 |
37,9 |
7,5 |
144 |
17 |
14 |
6,8 |
F1 – odmiana mieszańcowa, p – odmiana populacyjna, * – odmiana o potwierdzonej odporności na kiłę kapusty
stan roślin po zimie – większa wartość w skali 9o oznacza lepsze przezimowanie
porażenie przez choroby – mniejsza wartość w procentach oznacza większą odporność; większa wartość w skali 9o oznacza większą odporność
- Artykuł ukazał się w miesięczniku "Przedsiębiorca Rolny" nr 7-2020 – ZAPRENUMERUJ
Poleć
