Nowy program nadzoru zwierząt ze względu na ptasią grypę. Co zawiera projekt?

Zobacz galerię (1)

Ustanowienie Krajowego programu mającego na celu nadzór nad zwierzętami pod kątem grypy ptaków na lata 2025–2027 – zakłada projekt rozporządzenia ministra rolnictwa, który został w środę opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji.

Celem programu jest realizacja monitoringu pozwalającego na stwierdzenie lub wykluczenie występowania zakażeń wirusami grypy ptaków u zwierząt. W projektowanym programie proponuje się wprowadzenie działań zmierzających do wzmocnienia nadzoru biernego u ptaków dzikich. Jednocześnie, uwzględniając stwierdzone w 2023 roku na terenie Polski, przypadki zakażeń kotów wirusem wysoce zjadliwej grypy ptaków podtypu H5N1, gatunek ten został objęty nadzorem epidemiologicznym – napisano w uzasadnieniu do projektu.

Grypa ptaków (Avian influenza) jest chorobą zakaźną zwierząt podlegającą obowiązkowi zwalczania.

Zaznaczono, że obecnie obowiązujący program dotyczący grypy ptaków kończy się z dniem 31 grudnia 2024 r., stąd jest konieczność wydania nowego programu od 2025 roku i kontynuacji badań w zakresie grypy ptaków.

Nowy program będzie także realizowany na terenie całego kraju. Zagęszczenie gospodarstw utrzymujących drób różnych gatunków jest zróżnicowane. Dominującym gatunkiem drobiu jest kura, choć udział indyków, kaczek i gęsi w populacji drobiu jest znaczny. Najwięcej drobiu jest utrzymywane w woj: wielkopolskim, mazowieckim i łódzkim.

Właściwą władzą wykonawczą w zakresie realizacji programu są organy Inspekcji Weterynaryjnej. Nadzorem objętych jest ok. 12 tys. gospodarstw, w tym 7098 ferm drobiu – 751 ferm utrzymuje kury rzeźnie, a 2668 – kury nioski.

Obszarami wysokiego ryzyka są w Polsce powiaty: lubartowski (woj. lubelskie); sieradzki i poddębicki (woj. łódzkie); żuromiński, mławski i siedlecki (woj. mazowieckie); iławski i nowomiejski (woj. warmińsko-mazurskie); kaliski, ostrowski, ostrzeszowski, wolsztyński i turecki (woj. wielkopolskie).

Nadzorem będą objęte obszary w pasie nadmorskim oraz wokół naturalnych i sztucznych zbiorników wodnych i wzdłuż dróg wodnych, a także obszary wskazane jako miejsca odpoczynku i żerowiska ptaków migrujących, w tym użytki rolne, w szczególności, jeżeli obszary te znajdują się w sąsiedztwie gospodarstw utrzymujących drób. Ponadto tam, gdzie ptaki przemieszczają się podczas sezonowych przelotów migracyjnych, nadzór może obejmować pobieranie i badanie laboratoryjne próbek od ptaków schwytanych przez ornitologów, np. podczas akcji obrączkowania ptaków czy ptaków odstrzelonych.

Pierwsze przypadki wystąpienia w na terenie Polski grypy ptaków u dzikich ptaków odnotowano w 2006 r. Zidentyfikowano wówczas szczep wirusa H5N1. Pierwsze ogniska grypy ptaków u drobiu stwierdzono w 2007 r. Dotychczas największą liczbę ognisk HPAI stwierdzono w 2021 r., tj. 403 ogniska HPAI u drobiu i 98 ognisk HPAI u dzikich ptaków. W sumie w 2021 r. w ogniskach HPAI u drobiu znajdowało się ponad 14,2 mln sztuk drobiu.

W II połowie 2021 r. po raz pierwszy na obszarze Europy stwierdzono u dzikich ptaków wirusa HPAI, który przetrwał sezon letni, oraz nowe warianty wirusa, które wraz z migracjami ptaków zostały przeniesione z Azji. Zakażenia tymi wirusami najczęściej występują w okresie od jesieni do wiosny, co w głównej mierze pokrywa się z sezonem migracji dzikich ptaków.

W 2022 r. stwierdzono 68 ognisk grypy ptaków u drobiu, w których znajdowało się ponad 2 mln ptaków oraz 41 ognisk HPAI u dzikich ptaków, w tym jedno ognisko HPAI u ptaków utrzymywanych w niewoli.

W 2023 r. stwierdzono 68 ognisk HPAI u drobiu, w których znajdowało się ponad 1,3 mln ptaków, oraz 141 ognisk HPAI u dzikich ptaków, w tym jedno ognisko HPAI u dzikich ptaków utrzymywanych w niewoli. Najwięcej ognisk u dzikich ptaków stwierdzano u mew śmieszek w okresie wiosennym.

W czerwcu 2023 r. do Inspekcji Weterynaryjnej napływały informacje o stwierdzaniu grypy u kotów. W 31 próbkach pobranych od padłych i chorych stwierdzono obecność materiału genetycznego wirusa HPAI podtypu H5N1. W związku z tym koty bytujące w schroniskach dla zwierząt będących pod kontrolą Inspekcji Weterynaryjnej zostaną także objęte nadzorem pod kątem grypy ptaków.

Szacuje się, że ogólne koszty realizacji programu na terytorium kraju w latach 2025–2027 wyniosą łącznie 8,2 mln zł. Polska będzie występowała do Komisji Europejskiej z wnioskiem o współfinansowanie programu ze środków Unii Europejskiej w odniesieniu do kosztów kwalifikowalnych w wysokości 48 proc.

Ministerstwo rolnictwa proponuje, aby projektowane rozporządzenie weszło w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia.

• Agrobiznes bez tajemnic. Zamów prenumeratę miesięcznika "Przedsiębiorca Rolny" już dziś