Ochrona produkcji rolnej w ustawie. Co zawiera projekt?

Zapowiadana ochrona produkcji rolnej ma się przełożyć na konkrety prawne. Projekt Ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ochrony funkcji produkcyjnych wsi trafił do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.

Ten projekt był szumnie zapowiadany przez obecne kierownictwo Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW). Jego zasadniczym celem jest zabezpieczenie realizacji funkcji produkcyjnych wsi oraz ograniczenie konfliktów społecznych na tym tle.

Resort rolnictwa wielokrotnie deklarował przygotowanie przepisów uwzględniających specyfikę życia na obszarach wiejskich. Takich, które będą chroniły prawa wszystkich mieszkańców, przy jednoczesnym podkreśleniu ważnej pozycji rolników i ochrony produkcji rolnej. Co więcej, te działania mają prowadzić do uporządkowania zasad współistnienia oraz zmniejszenia liczby sytuacji konfliktowych. Przy tym rozwiązania mają być czytelne, przewidywalne i sprzyjać zachowaniu równowagi interesów całej społeczności wiejskiej.

Wzrasta presja na ograniczenie hałasu i zapachów z gospodarstw

W opisie projektu ustawy podkreślono, że pomimo, iż współczesna wieś ma charakter wielofunkcyjny, jej podstawową funkcją pozostaje produkcja żywności. To klucz do bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Jednocześnie obszary wiejskie dynamicznie się zmieniają – spada liczba gospodarstw i osób pracujących w rolnictwie. Zaś rośnie liczba mieszkańców niezwiązanych z produkcją rolną. Dla przykładu, w 2020 r. działało 582,1 tys. gospodarstw utrzymujących zwierzęta, czyli o 36,9 proc. mniej niż w 2010 r.

„Ze względu na swoją specyfikę, działalność rolnicza wiąże się z pewnymi tradycyjnymi uwarunkowaniami, które mogą powodować stałe lub okresowe uciążliwości dla sąsiadów. Na obszarach wiejskich zamieszkuje coraz więcej osób niezwiązanych zawodowo lub rodzinnie z prowadzeniem gospodarstwa rolnego” – czytamy w rządowym wykazie.

Jak tam podkreślono, obserwowana jest m.in. wzrastająca presja na ograniczenie skali hałasu w dni wolne od pracy oraz w porze wieczornej i nocnej, a także zapachów pochodzących z produkcji rolniczej, w szczególności zwierzęcej. Pojawiają się także konflikty „przestrzenne”. Chodzi o sytuacje, gdy grunty przeznaczone na cele inne niż rolne (najczęściej pod budownictwo mieszkaniowe) stykają się z terenami produkcji rolniczej.

Ochrona produkcji rolnej – potrzebne jasne reguły na wsiach

Dlatego ochrona produkcji rolnej jest konieczna. Zwłaszcza że do resortu rolnictwa wciąż wpływają zgłoszenia dotyczące postrzegania jako uciążliwych immisji wynikających z prowadzenia działalności rolniczej. W szczególności związanych z emisją hałasu lub odorów. Czasem stanowią one przyczynę konfliktów sąsiedzkich, których skutkiem jest kierowanie spraw do sądów. Informacje w tym zakresie przekazywały izby rolnicze, przedstawiciele organizacji rolniczych czy posłowie w ramach interpelacji.

„W związku z postępującymi zmianami społecznymi dotyczącymi m.in. struktury społeczno-gospodarczej, liczby gospodarstw rolnych, liczby osób zatrudnionych w rolnictwie i występującymi coraz liczniej w związku z tymi zamianami konfliktami społecznymi, potrzebne jest wprowadzenie regulacji prawnej mającej na celu ochronę podstawowej funkcji wsi, jaką jest funkcja produkcyjna, a której zachowanie jest kluczowym elementem bezpieczeństwa Polski w wymiarze żywnościowym” – brzmi uzasadnienie projektu ustawy.

Przy tym jego autorzy zaznaczyli, że jasne reguły są niezbędne, by zapewnić bezkonfliktowe funkcjonowanie społeczności wiejskiej.

Ochrona produkcji rolnej – zmiany w kodeksach i ustawie o ustroju rolnym

W projekcie ustawy przewidującej ochronę produkcji rolnej proponuje się następujące rozwiązania legislacyjne:

• Wprowadzenie zmiany do Ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny polegającej na wskazaniu, że prowadzenie działalności rolniczej mieści się w granicach normalnego korzystania z nieruchomości i co do zasady nie powinno być uznawane za nadmierne oddziaływanie na sąsiadów. Wyjątek stanowiłyby przypadki prowadzenia działalności niezgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej lub przepisami prawa.
• Wprowadzenie zmiany do Ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Chodzi o wyłączenie karalności za zakłócanie spokoju lub spoczynku nocnego w wyniku prowadzenia działalności rolniczej. To np. hałas generowany przez maszyny rolnicze czy zwierzęta.
• Wprowadzenie zmiany do Ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Chodzi o wprowadzenie regulacji polegającej na tym, że w akcie notarialnym dotyczącym nabycia nieruchomości poza granicami administracyjnymi miasta będzie zawarte oświadczenie nabywcy takiej nieruchomości, że jest świadomy możliwych zakłóceń korzystania z tej nieruchomości wywołanych działalnością rolniczą prowadzoną na nieruchomościach sąsiednich. Miałoby to zwiększyć świadomość nabywców nieruchomości położonych poza granicami administracyjnymi miasta. Tak żeby znali potencjalne niedogodności związane z działalnością rolniczą. W rezultacie już w chwili nabycia nieruchomości otrzymywaliby pełną i transparentną informację o możliwych skutkach transakcji. Zaś to miałoby zapobiegać wielu niepotrzebnym i kosztownym dla nich konfliktom. Jednocześnie stanowiłoby ochronę produkcji rolnej.

Przeczytaj również: Likwidacja hodowli świń – RMF: tego chcą od rolnika nowi sąsiedzi.