Małe przetwórstwo w gospodarstwach – kiedy nabór wniosków?

Resort rolnictwa wypowiedział się w sprawie możliwości dla rolników jeśli chodzi o małe przetwórstwo w gospodarstwach. Nabór wniosków o pomoc w tym zakresie ma się odbyć jesienią tego roku. Kiedy dokładnie?

O uruchomienie wsparcia przetwórstwa artykułów rolno-spożywczych w gospodarstwach rolnych Krajowa Rada Izb Rolniczych (KRIR) wystąpiła 27 marca br.

KRIR: wartość dodana pozostaje poza gospodarstwami rolnymi

W jej ocenie obecną sytuację ekonomiczną gospodarstw pogrąża szereg czynników. To m.in. rosnące koszty produkcji i niestabilność cen produktów rolnych. Zatem należy wdrażać rozwiązania systemowe zwiększające dochodowość i konkurencyjność rolników. „Brak odpowiednich instrumentów wsparcia inwestycyjnego w zakresie przetwórstwa powoduje, że znaczna część wartości dodanej pozostaje poza gospodarstwami rolnymi” – zwróciła uwagę KRIR.

Uzyskanie wyższej wartości dodanej według niej byłoby możliwe poprzez rozwój małego przetwórstwa w gospodarstwach. Bo przetwarzanie surowców w produkty gotowe oznacza skrócenie łańcucha dostaw oraz zwiększenie udziału producenta w cenie końcowej. Tym samym działania te przyczyniłyby się do dywersyfikacji źródeł dochodu rolników i stabilizacji ich sytuacji finansowej. Zaś w konsekwencji to wzmacnianie bezpieczeństwa żywnościowego kraju oraz rozwoju obszarów wiejskich.

Małe przetwórstwo w gospodarstwach – resort wskazuje źródło pomocy

W odpowiedzi z 31 marca Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) zapewniło, że wsparcie małego przetwórstwa na poziomie gospodarstw rolnych stanowi jeden z kluczowych elementów Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. I wskazało na Interwencję I.10.6.1 „Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – w gospodarstwie”. Bo została ona zaprojektowana w celu wzmocnienia pozycji rolników na rynku. Ponadto jej celem jest ograniczenie ich podatności na wahania cen surowców. A także umożliwienie im uzyskiwania większej wartości dodanej poprzez wchodzenie w kolejne etapy łańcucha żywnościowego.

W ramach interwencji wsparcie może otrzymać rolnik (lub małżonek rolnika), który m.in.:

• deklaruje założenie i prowadzenie działalności w zakresie objętym operacją w ramach rolniczego handlu detalicznego (RHD) – przez 5 lat od wypłaty pomocy;
• przetwarza produkty rolne i w wyniku tego procesu wytwarza oraz zbywa przetworzone produkty rolne.

Co więcej, pomoc może uzyskać także mikroprzedsiębiorca, który m.in.:

• deklaruje prowadzenie działalności gospodarczej/działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej (MOL) w zakresie objętym operacją – przez 5 lat od wypłaty pomocy;
• jest właścicielem gospodarstwa rolnego samoistnie lub zależnie oraz wykorzystuje do przetwarzania produkty rolne z własnego gospodarstwa (dla co najmniej 50 proc. przetwarzanych produktów rolnych);

Ryczałt na jednego beneficjenta wynosi – w zależności od wielkości operacji – nie więcej niż: 30 000 zł lub 60 000 zł lub 120 000 zł. Natomiast wysokość ryczałtu sięga maksymalnie 65 proc. kosztów operacji.

Nabór wniosków o wsparcie z interwencji już jesienią

MRiRW podkreśliło, że zwiększenie roli małego przetwórstwa lokalnego w gospodarstwach sprzyja uniezależnianiu dochodów rolników od czynników zewnętrznych. Ponadto umożliwia bezpośrednie dotarcie do konsumenta, co z reguły przekłada się na uzyskanie korzystniejszych cen.

Dodatkowo rozwój krótkich łańcuchów dostaw przynosi również szereg korzyści gospodarczych i społecznych. Zacieśnia relacje pomiędzy producentami a konsumentami, wzmacniając lokalne rynki zbytu. Równocześnie ogranicza koszty transportu i wpływa korzystnie na środowisko. Do tego umożliwia zachowanie tradycyjnych metod produkcji. Tym samym – w dłuższej perspektywie – przyczynia się do stabilizacji dochodów rolników.

„Dlatego, po zakończeniu realizacji działań w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, wsparcie w omawianym zakresie będzie kontynuowane poprzez interwencję I.10.6.1, której budżet wynosi 51 mln euro. Nabór wniosków odbędzie się w terminie od 1 października do 2 listopada 2026 r.” – podał resort rolnictwa.

Małe przetwórstwo w gospodarstwach – płatność z góry

Przekazał też, że w tej pomocy wprowadzono szereg nowych rozwiązań na rzecz uproszczenia procesu ubiegania się o wsparcie. Najważniejszym z nich jest możliwość udzielania pomocy w formie płatności ryczałtowej, wypłacanej z góry. W rezultacie ma to znacząco ułatwiać rozpoczęcie inwestycji. W szczególności tym gospodarstwom, które sygnalizują narastające trudności płynnościowe wynikające z wysokich kosztów produkcji.

Ponadto zakres kosztów kwalifikowalnych miał zostać określony w sposób sprzyjający jeśli chodzi o małe przetwórstwo w gospodarstwach. Chodzi tu także o wdrażanie innowacyjnych rozwiązań, w tym cyfrowych narzędzi wspierających produkcję i sprzedaż.

Podsumowując, resort zaznaczył, że wsparcie to stanowi kontynuację wcześniejszych działań. Ale dzięki wprowadzonym modyfikacjom jest lepiej dostosowane do aktualnych uwarunkowań ekonomicznych. W tym trudności, które wymieniała KRIR. Mowa tu o takich, jak presja kosztowa czy niestabilność rynków surowcowych.

Wszystkie informacje dotyczące naboru w 2026 r. oraz dokumentów aplikacyjnych będą na stronach internetowych MRiRW oraz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR).

Przeczytaj również: Zboża pod znakiem „PRODUKT POLSKI” – związek apeluje.