Czynsz dzierżawny w dół? Taka jest podstawa

Średnia krajowa cena skupu pszenicy za okres 11 kwartałów poprzedzających pierwsze półrocze 2026 r. wyniosła 84,45 zł za 1 dt. To ważna informacja dla każdego, kto musi płacić czynsz dzierżawny za grunty.

Główny Urząd Statystyczny (GUS) opublikował nowe wskaźniki w postaci średniej ceny skupu pszenicy i skupu podstawowych produktów rolnych. To podstawy do wyliczania w najbliższym czasie wysokości czynszu dzierżawnego za państwową ziemię. Natomiast dzierżawa to obecnie podstawowy sposób gospodarowania tymi gruntami. Co więcej, zarządzający tym zasobem Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) twierdzi, że dzierżawa dobrze służy rolnikom.

Czynsz dzierżawny – suma pieniężna albo cena pszenicy

Zgodnie z Ustawą z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, czynsz dzierżawny można ustalić w umowie w dwójnasób. Mianowicie można go określić jako sumę pieniężną albo jako równowartość pieniężną odpowiedniej ilości pszenicy. Przy czym formą najczęściej stosowaną przez KOWR w umowach z dzierżawcami jest równowartość pieniężna decytony (100 kg) pszenicy za hektar. Zaś podstawą jest tu średnia krajowa cena skupu pszenicy za jedenaście kwartałów poprzedzających półrocze roku kalendarzowego, w którym przypada termin płatności czynszu.

Ceny skupu pszenicy i innych produktów poszły w dół

I tak, średnia krajowa cena skupu pszenicy za okres 11 kwartałów poprzedzających pierwsze półrocze 2026 r. wyniosła 84,45 zł za 1 dt. Oznacza to spadek w porównaniu do poprzedniego okresu, kiedy to cena ta wynosiła według GUS 95,02 zł. A jeszcze poprzednio sięgała 107,34 zł za 1 dt.

Natomiast czynsz dzierżawny ustalony w sumie pieniężnej jest oparty o inny wskaźnik. Poczynając od drugiego terminu płatności podlega on waloryzacji. A bierze się tu pod uwagę zmianę cen skupu podstawowych produktów rolnych w półroczu roku kalendarzowego poprzedzającym termin płatności.

Zgodnie z ogłoszeniem GUS, wskaźnik cen skupu podstawowych produktów rolnych w drugim półroczu 2025 r. – w stosunku do pierwszego półrocza 2025 r. – wyniósł 99,2 (spadek cen o 0,8 proc.). W poprzednim okresie był wzrost o 5,2 proc.

Wielu rolników dzierżawi grunty z państwowego zasobu

Zatem – biorąc powyższe pod uwagę – można się spodziewać, że czynsz dzierżawny będzie spadał. To ważna informacja dla wielu rolników. Bo według stanu na 30 września 2025 r. liczba umów dzierżawy gruntów z państwowego zasobu wynosiła 71 552. Dotyczyły one powierzchni 1 066 969 ha.

Natomiast średnia wysokość czynszu dzierżawnego dla gruntów wydzierżawionych przez KOWR w okresie trzech pierwszych kwartałów 2025 r. wyniosła 13,0 dt/ha. W porównaniu do adekwatnego okresu 2024 roku, nastąpił wzrost średniej wielkości czynszu o 0,8 dt/ha. Przy czym wydzierżawiono o 12 833 ha gruntów więcej i zawarto o 145 umów mniej.

Przeczytaj również: Grunty rolne od komornika – izby chcą ważnych zmian.