Branża kontruje podwyżkę podatku cukrowego

podwyżka podatku cukrowego, buraki cukrowe — *Skutków podwyżki tzw. opłaty cukrowej obawiają się m.in. plantatorzy buraka cukrowego. Fot. DK*

O odrzucenie projektu przewidującego podwyżkę podatku cukrowego apelują producenci cukru oraz plantatorzy buraka cukrowego. Wskazują, że to rozwiązanie nie spełni zakładanych celów. Natomiast stanowi kolejny cios dla całej branży jako szkodliwe gospodarczo.

Związek Producentów Cukru w Polsce (ZPC) oraz Krajowy Związek Plantatorów Buraka Cukrowego (KZPBC) apelują o odrzucenie projektu ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym. Ministerstwo Finansów i Gospodarki przekazało go do konsultacji społecznych. Jego celem jest zwiększenie skuteczności opłaty od środków spożywczych (tzw. podatku cukrowego lub opłaty cukrowej) poprzez głównie podwyżkę jej wysokości. Bo według urzędników obowiązująca wysokość – przyjęta w 2020 r. – wydaje się znacząco odbiegać od aktualnych cen napojów. Zaś spożywanie słodkich napojów to jedna z przyczyn nadwagi i otyłości, stanowiących istotny problem zdrowia publicznego w Polsce.

Podwyżka podatku cukrowego – chodzi o zasilenie budżetu NFZ

Jednak zdaniem ZPC oraz KZPBC proponowane zmiany są nadmierne i szkodliwe gospodarczo. Ponadto ich skuteczność zdrowotna i fiskalna nie zostały wykazane. A tak naprawdę chodzi tylko o większe wpływy pieniężne.

„Fiskalnego charakteru projektu nie ukrywa samo ministerstwo finansów. Celem jest zasilenie budżetu NFZ, a nie realna poprawa zdrowia Polaków” – przekonuje, cytowany w komunikacie, Michał Gawryszczak, dyrektor Biura ZPC.

Jak twierdzi, resort nie przedstawił żadnych propozycji działań edukacyjnych czy prewencyjnych. A bez nich trwała poprawa sytuacji zdrowotnej społeczeństwa nie jest możliwa.

Ceny w sklepach wzrosną nawet o przeszło 20 proc.

Ponadto stawki po podwyżce podatku cukrowego są według branży nieproporcjonalne do polskich realiów. W rezultacie ceny mogą wzrosnąć nawet o ponad 22 proc.

Bo po zmianach maksymalna stawka opłaty cukrowej wyniosłaby 1,80 zł/l, czyli około 0,42 euro/l. Zatem byłoby to obciążenie wyższe niż w państwach o znacznie większej sile nabywczej konsumentów, takich jak Francja czy Irlandia.

Dodatkowo według organizacji branżowych podwyżka nie gwarantuje wyższych i stabilnych wpływów publicznych. Dotychczasowe wpływy z opłaty cukrowej były znacząco niższe od pierwotnych założeń i utrzymują się poniżej oczekiwanych poziomów. Do tego spadła również liczba płatników opłaty, co może wskazywać na ograniczanie produkcji lub wycofywanie się części przedsiębiorstw z rynku. Zaś dalsze zwiększenie stawek może pogłębić ten trend. Oznaczałoby to spadki sprzedaży, ograniczenia zatrudnienia oraz niższe wpływy z VAT, CIT i PIT do budżetu państwa.

Podwyżka podatku cukrowego – środki nie wzmocniły profilaktyki

Jednocześnie branża cukrownicza zwraca uwagę na wyniki kontroli Najwyższej Izby Kontroli (NIK). Chodzi o to, że środki z opłaty cukrowej nie są wydatkowane w sposób wystarczająco przejrzysty i zgodny z pierwotnymi założeniami. Bo miały wspierać profilaktykę i leczenie chorób związanych z niewłaściwymi zachowaniami zdrowotnymi. Jednak w praktyce zasiliły ogólny budżet NFZ i nie doprowadziły do realnego wzrostu nakładów na działania profilaktyczne.

Dlatego zdaniem organizacji przed jakąkolwiek dyskusją o podwyżce konieczne jest zapewnienie przejrzystego mechanizmu wydatkowania środków. Ponadto niezbędna jest rzetelna ocena skuteczności obecnych przepisów.

Cios w krajowy łańcuch dostaw – osłabienie całej branży

W stanowisku zaznaczono także, że podwyżka podatku cukrowego osłabi konkurencyjność całej krajowej branży cukrowniczej. W rezultacie jej wprowadzenia nastąpi bowiem skokowy spadek popytu na cukier produkowany w Polsce. To dodatkowa presja na krajowych producentów cukru oraz plantatorów buraka cukrowego.

„Polska nie powinna osłabiać własnego łańcucha dostaw dodatkowymi obciążeniami fiskalnymi, które spowodują spadek konkurencyjności wobec przedsiębiorstw z innych krajów Unii Europejskiej, gdzie tak znaczących obciążeń nie ma” – podkreśla Rafał Strachota, dyrektor biura KZPBC.

Podwyżka podatku cukrowego – możliwa sprzeczność z prawem UE

Ponadto w ocenie ZPC i KZPBC projektowane zmiany nie spełniają wymogów zasady proporcjonalności. Zaś ta jest jedną z podstawowych w zakresie prawa UE.

Biorąc to wszystko pod uwagę, organizacje domagają się odrzucenia projektu ustawy w całości. Dodatkowo obowiązujące przepisy powinny ich zdaniem zostać poddane gruntownej rewizji pod kątem: