Aktywny rolnik zawetowany. Takie miały być współczynniki zwierząt

Ustawa autorstwa ministerstwa rolnictwa, mająca w założeniu oddzielić rzeczywiście prowadzących działalność rolniczą od tych liczących dotąd np. tylko na dopłaty, została zawetowana przez Prezydenta RP. Resort rolnictwa liczył, że ten akt, zwany powszechnie „aktywny rolnik”, dostanie zielone światło. Dlatego m.in. opublikował już np. projekt rozporządzenia dotyczący współczynników przeliczania zwierząt na duże jednostki przeliczeniowe (DJP).

Przypomnijmy, że ustawa określająca kryteria tego, że rolnik jest aktywny (Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu wzmocnienia pozycji rolników aktywnych zawodowo), przeszła przez parlament. Według resortu rolnictwa, miała być odpowiedzią na postulaty zgłaszane przez rolników i organizacje rolnicze. Zaś jej podstawowym celem było skuteczniejsze kierunkowanie finansowego wsparcia na osoby, którzy faktycznie prowadzą działalność rolniczą. Przepisy miały ograniczyć zjawisko pobierania dopłat przez właścicieli gruntów, którzy nie zajmują się w rzeczywistości rolnictwem. „A w konsekwencji przełoży się to na stabilność produkcji rolnej oraz większą efektywność wykorzystania środków Wspólnej Polityki Rolnej” – przekonywało ministerstwo.

Aktywny rolnik zawetowany – Prezydent wskazuje na małe gospodarstwa

Ustawa trafiła na biuro Prezydenta RP Karola Nawrockiego. Jeszcze w czwartek (19 lutego) resort wraz z częścią organizacji rolniczych zaapelował o podpisanie ustawy. Natomiast wcześniej swoje negatywne stanowisko wyraziła rolnicza „Solidarność”. Domagała się od głowy państwa zawetowania ustawy jako zagrażającej polskim gospodarstwom rodzinnym.

Ostatecznie Prezydent zdecydował o odrzuceniu ustawy „aktywny rolnik”. Zaś swoje weto tłumaczył tym, że Konstytucja w artykule 23 mówi jasno: podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne. Tymczasem proponowane przepisy według niego premiują wielkie podmioty. Zaś od małych rolników wymagają udowadniania swojej „aktywności” poprzez skomplikowaną biurokrację.

„Ustawa zakłada, że jeśli tej aktywności nie potwierdzą, to stracą dopłaty bezpośrednie. Dalszą konsekwencją będzie likwidacja tych gospodarstw i ich rozbiór przez duże przedsiębiorstwa rolne. To jest dzielenie rolników na lepszych i gorszych, jednych zasługujących na wsparcie i drugich wykluczanych z dopłat” – argumentował Nawrocki.

Ministerstwo nie zgadza się z argumentami głowy państwa

Ministerstwo rolnictwa oczywiście nie zgadza się z tymi zarzutami. „Kto nie popiera ustawy o aktywnym rolniku, nie stoi po stronie rolników, a tych, którzy na dopłatach się bogacą kosztem prawdziwych rolników” – skomentował weto minister rolnictwa Stefan Krajewski.

Resort nie ukrywa, że mocno liczył na inną decyzję o losach ustawy „aktywny rolnik”. Co więcej, liczył na to do tego stopnia, że zdążyły się już ukazać projekty rozporządzeń wykonawczych do ustawy.

I tak do konsultacji publicznych trafił np. projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR). W konsekwencji chodzi o pomoc z tytułu:

• podstawowego wsparcia dochodów;
• płatności redystrybucyjnej;
• płatności dla młodych rolników;
• płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt;
• płatności dla małych gospodarstw i przejściowego.

Aktywny rolnik – średnia liczba co najmniej 0,1 DJP zwierząt na 1 ha

Przede wszystkim zmiany zaproponowane w projekcie rozporządzenia wynikały właśnie z regulacji zawartych w ustawie określającej, kim jest tzw. aktywny rolnik. Bo jedno z kryteriów tej ustawy dotyczyło posiadanych zwierząt hodowlanych.

A konkretnie za aktywnych zawodowo automatycznie uznani mieli zostać rolnicy posiadający w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca roku złożenia wniosku o przyznanie pomocy zwierzęta, których średnia liczba w tym okresie – w przeliczeniu na DJP – wynosiłaby co najmniej 0,1 DJP na hektar wszystkich użytków rolnych będących w posiadaniu rolnika i wskazanych przez niego we wniosku o pomoc. Dlatego trzeba było określić współczynniki przeliczania zwierząt na DJP. Zaś właśnie temu miał służyć wspomniany projekt rozporządzenia.

Przy tym, jak zapewniono w uzasadnieniu do niego, proponowany sposób obliczenia liczby DJP był spójny z regulacjami już funkcjonującymi w PS WPR. Ponadto zaproponowane współczynniki przeliczania zwierząt na DJP odpowiadały tym wykorzystywanym na potrzeby przyznawania płatności ekologicznych. W rezultacie miało to zapewnić jednolite podejście w tym zakresie.

Współczynniki przeliczania na DJP – konie, bydło, bawoły, kozy, świnie

Zatem jaką obsadę zwierząt musiał mieć aktywny rolnik? Otóż określone w projekcie współczynniki przeliczania zwierząt na DJP były takie:

1. Konie ras dużych i konie inne niż konie ras małych:

• ogiery, klacze, wałachy – 1,2;
• źrebaki powyżej 2 lat – 1;
• źrebaki powyżej 1 roku do 2 lat – 0,8;
• źrebaki powyżej 6 miesięcy do 1 roku – 0,5;
• źrebięta do 6 miesięcy – 0,3;

2. Konie ras małych (m.in. hucuł i konik polski):

• ogiery, klacze, wałachy – 0,6;
• źrebaki powyżej 2 lat – 0,5;
• źrebaki powyżej 1 roku do 2 lat – 0,35;
• źrebaki powyżej 6 miesięcy do 1 roku – 0,2;
• źrebięta do 6 miesięcy – 0,12;

3. Bydło:

• buhaje – 1,4;
• krowy – 1;
• jałówki cielne – 1;
• jałówki powyżej 1 roku – 0,8;
• jałówki powyżej 6 miesięcy do 1 roku – 0,3;
• opasy powyżej 1 roku – 0,9;
• opasy powyżej 6 miesięcy do 1 roku – 0,36;
• cielęta do 6 miesięcy 0,15;

4. Bawoły domowe:

• bawoły domowe powyżej 2 lat – 0,7;
• bawoły domowe powyżej 1 roku do 2 lat – 0,4;
• bawoły domowe powyżej 6 miesięcy do 1 roku – 0,3;
• bawoły domowe do 6 miesięcy – 0,13;

5. Kozy:

• kozy matki – 0,15;
• koźlęta do 3,5 miesięcy – 0,05;
• koźlęta powyżej 3,5 miesięcy do 1,5 roku – 0,08;
• pozostałe kozy – 0,1;

6. Świnie:

• świnie – 0,1;

Współczynniki przeliczania na DJP – owce, drób, muły, osły, alpaki, lamy

7. Owce:

• owce powyżej 1,5 roku – 0,1;
• tryki powyżej 1,5 roku – 0,12;
• jagnięta do 3,5 miesiąca – 0,05;
• tryczki – 0,08;
• maciorki – 0,1;

8. Drób:

• kury, kaczki – 0,004;
• gęsi – 0,008;
• indyki – 0,032;
• perlice – 0,003;
• przepiórki japońskie – 0,0003;

9. Muły:

• muły powyżej 2 lat – 0,6;
• muły powyżej 1 roku do 2 lat – 0,3;
• muły do 1 roku – 0,1;

10. Osły:

• osły powyżej 2 lat – 0,5;
• osły powyżej 1 roku do 2 lat – 0,25;
• osły do 1 roku – 0,07;

11. Alpaki:

• samice powyżej 1 roku – 0,11;
• samce powyżej 1 roku – 0,12;
• młode powyżej 6 miesiąca do 1 roku – 0,05;
• cielęta/cria do 6 miesięcy – 0,03;

12. Lamy:

• samice powyżej 1 roku – 0,20;
• samce powyżej 1 roku – 0,19;
• młode powyżej 6 miesiąca do 1 roku – 0,12;
• cielęta/cria do 6 miesięcy – 0,05.

Aktywny rolnik – dopłaty będą przyznawane po staremu?

Podsumowując, ustawa „aktywny rolnik” dzieli środowisko rolnicze. Zarówno jej zwolennicy, jak i przeciwnicy mają swoje argumenty. Przy tym ważne jest jednak, że miała ona mieć wpływ już na tegoroczne rozdanie dopłat bezpośrednich. Wszystko wskazuje jednak na to, że będą one rozdysponowane „po staremu”. Chyba ze dojdzie do próby odrzucenia prezydenckiego weta w Sejmie.

Przeczytaj również: Ekoschematy 2026. Izby: brak kluczowej informacji – o stawkach.