Surowce wykorzystywane do produkcji biogazu

Skład wsadu w biogazowni rolniczej decyduje o jej wydajności, stabilności pracy oraz kosztach eksploatacyjnych. Wraz z rozwojem sektora biogazu zmienia się również struktura stosowanych surowców. Coraz większe znaczenie zyskują odpady przemysłowe i produkty uboczne rolnictwa. Sprawdzamy, jakie są najważniejsze grupy surowców do produkcji biogazu.

Efektywność biogazowni zależy przede wszystkim od właściwego doboru surowców. Substraty muszą pochodzić z kategorii dopuszczonych przepisami, obejmujących surowce rolnicze, produkty uboczne rolnictwa, odchody zwierzęce, pozostałości z przetwórstwa rolno-spożywczego oraz biomasę leśną. W praktyce oznacza to szeroki wachlarz materiałów organicznych, które mogą ulegać fermentacji metanowej. Zróżnicowany wsad pozwala lepiej kontrolować proces technologiczny, ograniczać ryzyko wahań produkcji oraz obniżać koszty eksploatacyjne instalacji.

Najważniejsze grupy surowców do produkcji biogazu

W biogazowniach rolniczych podstawę wsadu stanowią odpady z hodowli zwierząt, przede wszystkim gnojowica bydlęca i świńska. Surowce te mają niską zawartość suchej masy, ale są stabilne i łatwe do fermentacji, dlatego stanowią fundament pracy wielu instalacji. Uzupełnieniem są odpady poubojowe, takie jak treści żołądkowe czy tkanki tłuszczowe. One charakteryzują się wysoką wartością energetyczną, choć wymagają odpowiedniego przygotowania technologicznego. Ważną grupę stanowią rośliny energetyczne i odpady rolnicze, w tym kiszonka z kukurydzy, trawy, słoma oraz buraki pastewne. Przez wiele lat kiszonka z kukurydzy była dominującym surowcem, jednak jej udział stopniowo maleje na rzecz materiałów odpadowych.

Coraz większe znaczenie mają pozostałości z przetwórstwa spożywczego, takie jak wysłodki buraczane, pulpa ziemniaczana, serwatka, melasa, wywar pogorzelniany czy odpady owocowo-warzywne. Surowce te cechują się wysoką gazodochodowością i są atrakcyjne ekonomicznie. W wielu instalacjach wykorzystuje się również odpady komunalne i osady ściekowe, które po odpowiednim przygotowaniu stanowią wartościowy substrat.

Surowce do produkcji biogazu. Zmiany w strukturze

Jeszcze dekadę temu dominującym surowcem do produkcji biogazu była gnojowica, często uzupełniana kiszonką z kukurydzy. Obecnie struktura wsadu wygląda zupełnie inaczej. W 2024 roku największy udział miał wywar pogorzelniany, następnie pozostałości z owoców i warzyw oraz gnojowica. Ważną część wsadu stanowiły odpady z przetwórstwa spożywczego, kiszonka z kukurydzy oraz osady z przemysłu rolno-spożywczego. W mniejszych ilościach wykorzystywano odpady z przemysłu mleczarskiego, wysłodki buraczane oraz inne surowce dostępne lokalnie. Zmiana ta wynika z rosnącej dostępności odpadów przemysłowych oraz potrzeby ograniczania kosztów wsadu. Surowce odpadowe są tańsze, a ich wykorzystanie pozwala biogazowniom pełnić funkcję instalacji energetycznych i utylizacyjnych.

Przeczytaj również: Energia dla wsi – wnioski o wsparcie

Wpływ substratów na technologię i ekonomikę biogazowni. Perspektywy

Rodzaj stosowanych surowców do produkcji biogazu wpływa bezpośrednio na projekt instalacji, wielkość komór fermentacyjnych, systemy mieszania oraz sposób podawania wsadu. Surowce płynne wymagają dużych zbiorników i generują wyższe koszty transportu. Natomiast surowce wysokoenergetyczne pozwalają uzyskać większą produkcję biogazu z mniejszej masy. Kluczowym parametrem jest gazodochodowość, czyli ilość biogazu możliwa do uzyskania z jednej tony substratu. Optymalny skład wsadu łączy surowce o różnej zawartości suchej masy i różnym potencjale metanowym. Zwiększa to stabilność procesu i ogranicza ryzyko zakłóceń.

Rosnąca różnorodność surowców do produkcji biogazu wymaga uporządkowania zasad ich kwalifikacji. Planowany katalog substratów ma ułatwić ocenę materiałów i zapewnić większą przejrzystość rynku. Wraz z rozwojem sektora biogazu coraz większego znaczenia nabiera wykorzystanie odpadów przemysłu rolno-spożywczego. Pozwalają one obniżyć koszty produkcji energii i wspierają gospodarkę o obiegu zamkniętym. To kierunek, który będzie zyskiwał na znaczeniu w kolejnych latach.