Strategia wodno-błotna – MRiRW wytyka brak danych i finansów

Brak wiarygodnych danych oraz analizy wpływu proponowanych działań na funkcjonowanie gospodarstw rolnych – wytyka ministerstwo rolnictwa, oceniając zapisy, jakie zawiera strategia wodno-błotna, której celem jest ochrona takich mokradeł. Dodatkowo resort wskazuje na brak gwarancji możliwości sfinansowania wymienionych w dokumencie licznych zadań.

Chodzi o „Strategię ochrony obszarów wodno-błotnych w Polsce wraz z Planem działań”, której projekt jest już po konsultacjach społecznych. Zgodnie z założeniami, ma zostać przyjęta w 2027 r. Rolnicy obawiają się wdrażania tego dokumentu. Na przykład ci Podlasia – jak pisaliśmy – uznali, że jej zapisy stanowią cios w polskie mleczarstwo. Natomiast dokumentu broni Ministerstwo Klimatu i Środowiska, wskazując m.in. na rolę odtwarzania mokradeł w ograniczaniu skutków suszy i powodzi. Zaś przyrodnicy z Centrum Ochrony Mokradeł twierdza nawet, iż rolnicy będą beneficjentami strategii ochrony obszarów wodno-błotnych.

Strategia wodno-błotna – wymuszanie zmiany profilu gospodarstw

O ocenę i działania ws. tej strategii jakiś czas temu zapytali Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) posłowie. Interpelację wystosowali Anna Gembicka (PiS) oraz Jarosław Sachajko (Demokracja Bezpośrednia). W odpowiedzi MRiRW informuje, że na każdym etapie prac nad projektem strategii wodno-błotnej zgłaszało swoje uwagi. W ich ramach sprzeciwiało się m.in. formułowaniu obligatoryjnych wymogów dla rolników w zakresie zmiany sposobu użytkowania gruntów rolnych.

Ponadto w ramach uzgodnień międzyresortowych resort – jak sam zapewnia – podniósł np. kwestię braku wiarygodnych danych oraz analizy wpływu proponowanych w Strategii działań (zwłaszcza nawodnieniowych) na funkcjonowanie gospodarstw rolnych.

„MRiRW wskazało, że w projekcie Strategii zaproponowano wielkoskalowe działania, które w praktyce oznaczają istotne ograniczenie możliwości rolniczego wykorzystania użytków rolnych oraz wymuszają zmianę profilu prowadzonej działalności rolniczej, a skala i charakter tych działań mogą prowadzić do głębokich przekształceń struktury produkcji w wielu gospodarstwach” – czytamy w piśmie ministerstwa.

MRiRW: strategia oparte o dane terenowe i kartograficzne z 1965 r.

W jego ocenie przyjęte założenia – zarówno w zakresie powierzchni, jak i wyceny – budzą poważne wątpliwości metodologiczne. Zwłaszcza że projekt strategii nie uwzględnia skutków dla produkcji zwierzęcej bezpośrednio związanej z obszarami przeznaczonymi do nawodnienia. Według resortu, wykup gruntów użytkowanych rolniczo lub inne działania ograniczające dotychczasowy sposób ich użytkowania mogą w istotny sposób wpłynąć na możliwość dalszego prowadzenia produkcji w wielu gospodarstwach.

Ponadto – co także zaznacza MRiRW – obecnie w strategii wodno-błotnej brakuje aktualnych danych terenowych i kartograficznych. Bo większość informacji oparto o dane z 1965 r. Zatem rzeczywista powierzchnia mokradeł i torfowisk może istotnie odbiegać od wartości wskazanych w projekcie. Stąd wniosek, iż  niezbędne jest przeprowadzenie szczegółowej i aktualnej analizy obszarów, na których planowane jest wdrożenie działań przewidzianych w strategii.

Strategia wodno-błotna – nie ma gwarancji finansowych

Resort rolnictwa wytyka także brak gwarancji możliwości sfinansowania wymienionych w dokumencie licznych i ambitnych zadań. Bowiem w projekcie nie zagwarantowano adekwatnych rekompensat dla użytkowników gruntów objętych planowanymi działaniami. A przecież realizacja celów środowiskowych i klimatycznych nie powinna odbywać się kosztem podstawowego celu Wspólnej Polityki Rolnej (WPR). Zaś tym jest zapewnienie stabilności dochodów rolników oraz bezpieczeństwa żywnościowego.

„Przenoszenie ciężaru finansowania nowych zobowiązań środowiskowych na budżet WPR, bez zwiększenia jego alokacji, prowadziłoby w praktyce do ograniczenia wsparcia dochodowego i inwestycyjnego dla gospodarstw rolnych” – zaznacza ministerstwo.

MRiRW: konieczne uwzględnienie wpływu strategii na rolników

Dodatkowo zwraca ono uwagę na negatywną ocenę wpływu systemów melioracji odwadniających. Chodzi o to, że zapisy Strategii koncentrują się głównie na krytycznej ocenie istniejących systemów odwadniających. Jednocześnie nie ma tam wystarczająco rozwiniętych propozycji rozwiązań alternatywnych. Tak żeby umożliwić prowadzenie działalności rolniczej przy zachowaniu funkcji retencyjnych i produkcyjnych gruntów.

Niezależnie od powyższego – jak podkreśla MRiRW –  należy mieć na uwadze, że strategia ochrony obszarów wodno-błotnych w Polsce ma charakter kierunkowy. I wskazuje ogólne cele działań, a nie bezpośrednio wiążące regulacje prawne. Póki co wyznacza ramy do dalszych prac oraz stanowi punkt odniesienia dla przyszłych inicjatyw i programów. Natomiast ostateczny sposób wdrażania poszczególnych działań będzie przedmiotem dalszych uzgodnień.

Podsumowując, MRiRW deklaruje, że będzie aktywnie współpracować przy kolejnych etapach implementacji założeń strategii. Za konieczne uważa uwzględnienie realnego wpływu założeń strategii na funkcjonowanie gospodarstw rolnych, stabilność dochodów rolników oraz sytuację społeczno-ekonomiczną obszarów wiejskich. Tak, aby realizacja celów środowiskowych nie prowadziła do osłabienia potencjału produkcyjnego polskiego rolnictwa.

Przeczytaj również: Sankcje dla rolników. Obornik i pobór wody na cenzurowanym.