Szkody powodowane przez bobry rosną. Co można zrobić?

Rolnicy sygnalizują nasilenie problemu, jakim są szkody powodowane przez bobry. W ramach zmagań z tym zjawiskiem muszą m.in. pamiętać, że gdzie indziej zgłasza się rozbiórkę tamy na rzekach, a gdzie indziej – na rowach melioracyjnych. Jakie są inne szczegóły dotyczące postępowania w takich przypadkach?

Bobry mogą powodować istotne utrudnienia w rolnictwie. Chodzi m.in. o uszkadzanie urządzeń melioracyjnych czy tworzenie tam na ciekach wodnych. W konsekwencji dochodzi do zalewania pól i łąk, na które nie można wjechać maszynami.

Szkody powodowane przez bobry – kluczowe prawidłowe zgłaszanie

W odpowiedzi na „rosnącą liczbę zgłoszeń dotyczących szkód powodowanych przez bobry na terenach rolniczych”, Izba Rolnicza w Opolu przekazała schemat postępowania w takich sytuacjach.

„Z uwagi na fakt, że bobry są gatunkiem objętym ochroną, kluczowe znaczenie ma prawidłowe zgłaszanie szkód oraz podejmowanie działań zgodnie z obowiązującymi przepisami” – podkreśla opolska IR.

Jak dodaje, przyjęty schemat postępowania zakłada jasny podział kompetencji pomiędzy poszczególne instytucje. W grę wchodzą te odpowiedzialne za ochronę środowiska, gospodarkę wodną oraz administrację lokalną.

„Rolnicy i właściciele gruntów mogą zgłaszać zarówno same szkody, jak i przypadki wymagające interwencji technicznej, np. w zakresie drożności cieków wodnych. Dzięki temu możliwe jest sprawne ustalenie, kto odpowiada za dany odcinek cieku i jakie działania mogą zostać podjęte” – wskazuje izba.

Konieczna dobra współpraca rolników z instytucjami publicznymi

Ponadto zwraca uwagę, że istotnym elementem systemu jest również możliwość ubiegania się o rekompensaty za szkody powodowane przez bobry. Dodatkowo możliwe są działania zapobiegawcze, które w pierwszej kolejności mają jednak charakter nieinwazyjny. Natomiast dopiero w sytuacjach szczególnych, gdy inne metody okażą się nieskuteczne, możliwe jest uruchomienie drastyczniejszych procedur.

Opolski samorząd rolniczy podkreśla, że regularne zgłaszanie problemów związanych z działalnością bobrów pozwala na lepszą ocenę skali zjawiska. W konsekwencji możliwe – przynajmniej w teorii – jest podejmowanie adekwatnych działań na poziomie lokalnym i regionalnym.

„Współpraca rolników z instytucjami publicznymi jest kluczowa dla ograniczania strat i zachowania równowagi pomiędzy ochroną przyrody a interesami gospodarstw rolnych” – twierdzi izba.

Szkody powodowane przez bobry – jak i gdzie zgłosić rozbiórkę tamy?

W przygotowanym przez nią schemacie zaznaczono, że prawo do odszkodowania za szkody powodowane przez bobry przysługuje każdemu, komu te zwierzęta przyniosły straty, z wyjątkami określonymi w Ustawie o ochrony przyrody (chodzi m.in. o „osoby, którym przydzielono grunty stanowiące własność Skarbu Państwa”). Odpowiedni wniosek o rekompensatę składa się do właściwej miejscowo regionalnej dyrekcji ochrony środowiska (RDOŚ).

Jeśli chodzi o zgłoszenie potrzeby rozbiórki tamy bobrowej, według opolskiej IR każde zgłoszenie powinno zawierać współrzędne GPS oraz numer działki. Jednak co istotne:

• tamy na rzekach zgłasza się do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (właściwego nadzoru wodnego);
• tamy na pozostałych ciekach wodnych (rowach) zgłasza się do właściwego urzędu gminy.

To właśnie urzędy gmin, Wody Polskie i spółki wodne – jako zarządcy cieków – składają wnioski o pozwolenie na rozbiórkę tam. Co jednak istotne, cała procedura musi uwzględniać okresy mogące negatywnie wpłynąć na gatunek. Chodzi o: 15 kwietnia – 31 lipca (okres porodów i wychowu młodych) oraz 1 listopada – koniec lutego (okres zimowania).

Odszkodowania za bobry liczone w milionach złotych

Natomiast ograniczanie kłopotów rolników, jakie stanowią szkody powodowane przez bobry, poprzez zabicie niektórych osobników, jest dopuszczalne także wyłącznie za zgodą RDOŚ. I to po wcześniejszym wykazaniu nieskuteczności innych metod oraz braku negatywnego wpływu na populację. Wniosek o odstrzał bobrów może złożyć:

• właściciel gruntu;
• gmina (w formie wniosku zbiorczego z uwzględnionym wykazem obrębów i cieków wodnych).

To oczywiście drastyczny sposób redukcji strat u rolników czy hodowców ryb. Niemniej jednak czasem jest on nieodzowny. Dodatkowo środowisko rolnicze od dawna postuluje maksymalne uproszczenie procedur jeśli chodzi o szkody powodowane przez bobry. Bo są one co roku spore. Tylko na terenie RDOŚ w Olsztynie w 2025 r. zgłoszono 636 przypadków szkód związanych z bobrami. Kwota oszacowanych odszkodowań sięgnęła 8,8 mln zł. Tymczasem całość szkód wyrządzonych w tym okresie i w tym regionie przez zwierzęta gatunków chronionych wyceniono na ok. 9,5 mln zł.

Przeczytaj również: Choroby zakaźne zwierząt – grzebowiska wyznaczone?