Nieruchomości rolne po dzierżawie – KOWR broni zarządzenia

Rozwiązanie polegające na możliwym przesunięciu terminu, w jakim wydawane są nieruchomości rolne z państwowego zasobu po tym, jak wygasła ich dzierżawa, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) uważa za uzasadnione. I zapewnia, że zdecydowana większość takich nieruchomości trafia do rolników indywidualnych.

KOWR ustosunkował się do wniosku Krajowej Rady Izb Rolniczych (KRIR) o uchylenie Zarządzenia nr 04/2026/Z z 15 stycznia 2026 r. Dotyczy ono wytycznych w sprawie wykonywania umowy dzierżawy nieruchomości rolnych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP).

Nieruchomości rolne po dzierżawie – wydawanie odsuwane w czasie

Jak podkreślała KRIR, wskazane zarządzenie przewiduje możliwość przedłużenia terminu wydania nieruchomości. I to na okres przekraczający 24 miesiące. Możliwe jest to w sytuacjach, gdy coś stoi na przeszkodzie rozdysponowania nieruchomości. W ocenie izb zmiana ta jest nieuzasadniona i stoi w sprzeczności z zasadą prawidłowego oraz racjonalnego gospodarowania mieniem Skarbu Państwa.

„KOWR dysponował informacjami o terminach zakończenia długoletnich umów dzierżawy i miał wystarczająco dużo czasu na przygotowanie nieruchomości do rozdysponowania w trybie przetargowym. Brak należytego przygotowania formalnego i organizacyjnego nie może stanowić podstawy do praktycznie nieograniczonego przedłużania wydania nieruchomości dotychczasowym dzierżawcom” – zaznaczał rolniczy samorząd.

W jego ocenie, nie można akceptować sytuacji, w której wydawanie nieruchomości jest odsuwane w czasie bez realnych granic. Zwłaszcza że stawki czynszu dzierżawnego ustalane przed kilkudziesięcioma laty są istotnie niższe od obecnych. W rezultacie wydłużanie okresu wydania nieruchomości rolnych prowadzi do utrzymywania zaniżonych wpływów z gospodarowania państwowym zasobem.

Biorąc to wszystko pod uwagę, KRIR domagała się pilnego uchylenia wskazanego zarządzenia. Jednocześnie wnioskuje o przywrócenie procedur, by nieruchomości rolne po dzierżawie były rozdysponowywane terminowo i transparentnie.

KOWR: rozwiązanie uzasadnione organizacyjnie i ekonomicznie

W odpowiedzi KOWR wyjaśnia, jak był cel zmiany wprowadzonej zarządzeniem nr 04/2026/Z. Chodziło o uzupełnienie treści rozdziału 4.10. „Wydanie nieruchomości” o konieczność uzyskania przez dyrektora oddziału terenowego KOWR zgody dyrektora generalnego na przedłużenie terminu wydania nieruchomości przez dotychczasowego użytkownika na okres przekraczający 24 miesiące. Dotyczy to przypadków, gdy rozdysponowanie nieruchomości rolnych po zakończonej umowie dzierżawy jest niemożliwe. W szczególności ze względów formalnoprawnych lub ze względu na toczące się postępowania sądowe czy administracyjne.

„Rozwiązanie polegające na przesunięciu przez KOWR terminu wydania nieruchomości ZWRSP po wygasłej umowie dzierżawy w niektórych sytuacjach jak najbardziej znajduje uzasadnienie zarówno organizacyjne, jak i ekonomiczne (nie generuje wymiernych strat dla interesu publicznego)” – przekonuje KOWR.

Ponadto w jego ocenie to rozwiązanie nie stoi w sprzeczności z zasadą prawidłowego oraz racjonalnego gospodarowania mieniem Skarbu Państwa”. No i w żaden sposób nie narusza prawa. „Zatem brak jest obecnie racjonalnego uzasadnienia do uchylenia zarządzenia nr 04/2026/Z” – wskazuje KOWR.

Nieruchomości rolne po dzierżawie – co dalej?

Jednocześnie zwraca uwagę na wymogi odnośnie procesu rozdysponowania nieruchomości rolnych z ZWRSP po zakończonych umowach dzierżawy. Mianowicie trzeba tu łączyć zarówno spełnienie celów ustawowych, poprawę struktury powierzchniowej gospodarstw rodzinnych, jak i dbałość o majątek Skarbu Państwa. Tak, aby nie doszło do jego pogorszenia.

Podsumowując, KOWR zapewnia, że celem jego działania – co do zasady – jest wspieranie rolnictwa jako całości (stanowiącego sektor gospodarki). Przy tym rolnicy indywidualni są głównymi beneficjentami aktualnej polityki państwa w kwestii rolnictwa. Dlatego zdecydowana większość nieruchomości rolnych po wygaśnięciu umów dzierżawy trafi właśnie do nich.

Z danych KOWR wynika, iż na koniec grudnia 2025 r. w dzierżawie było 1 mln 49 tys. ha ziemi. Te dzierżawy z państwowego zasobu były oparte o ponad 70 tys. zawartych umów.

Przeczytaj również: Ochrona produkcji rolnej w ustawie. Co zawiera projekt?