Wspomagają maciory karmiące aż do krycia

Laktacja jest jednym z najbardziej wymagających okresów w cyklu produkcyjnym lochy. W takiej sytuacji bardzo ważne są rozwiązania, które wspomagają maciory karmiące. Jeżeli pobranie paszy nie pokrywa zapotrzebowania na produkcję mleka, maciora zaczyna wykorzystywać własne rezerwy tłuszczu i białka, co może pogorszyć jej kondycję i wpłynąć na kolejny cykl rozrodczy.

Wraz z rozwojem wysoko plennych linii genetycznych wzrosła liczebność miotów, a tym samym zapotrzebowanie loch na energię i składniki pokarmowe.

W okresie laktacji organizm musi jednocześnie pokryć potrzeby bytowe oraz wyprodukować dużą ilość mleka dla szybko rosnących prosiąt. Jeżeli maciora nie jest w stanie pobrać wystarczającej ilości paszy, zaczyna uruchamiać własne rezerwy.

Badania wskazują, że lochy w laktacji często mobilizują zarówno tkankę tłuszczową, jak i białko mięśniowe. Nadmierne straty masy ciała mogą następnie odbijać się na rozrodzie.

W badaniu obejmującym ponad 1600 loch oceniano skutki utraty masy ciała w laktacji. Spadek przekraczający 10% wiązał się m.in. z gorszą skutecznością pierwszego krycia.

Celem żywienia maciory karmiącej jest utrzymanie wysokiego pobrania paszy. Pozwala to ograniczyć nadmierne wykorzystywanie rezerw organizmu.

Najpierw dobrze zbilansowana pasza

Dodatki paszowe nie naprawią źle ułożonej dawki. Podstawą pozostaje odpowiednia koncentracja energii, prawidłowy poziom aminokwasów, składników mineralnych i witamin oraz nieograniczony dostęp do świeżej wody.

Szczególne znaczenie mają aminokwasy. W żywieniu loch karmiących pierwszym aminokwasem ograniczającym jest najczęściej lizyna. Odpowiednia podaż białka i aminokwasów pomaga ograniczać mobilizację białka z tkanek maciory oraz wspiera produkcję białka mleka.

Zapotrzebowanie rośnie wraz z mlecznością i tempem wzrostu miotu, dlatego jednej receptury nie można bezkrytycznie stosować u wszystkich loch.

Dawkę trzeba również dostosować do kondycji, kolejności miotu i liczby karmionych prosiąt. Szczególnej uwagi wymagają pierwiastki, które nadal rosną, a jednocześnie muszą wykarmić liczny miot.

Dodatki mogą wspierać organizm

Dopiero na takiej podstawie można wykorzystywać dodatki paszowe. W praktyce stosuje się preparaty dostarczające witamin, mikroelementów, aminokwasów, kwasów tłuszczowych, przeciwutleniaczy czy składników wspierających funkcjonowanie przewodu pokarmowego.

Nie wszystkie działają jednak tak samo i nie każdy dodatek przyniesie identyczny efekt w każdym stadzie. Przykładem są przeciwutleniacze. Okres późnej ciąży i laktacji wiąże się ze znacznym obciążeniem metabolicznym. Dlatego odpowiednia podaż składników uczestniczących w ochronie antyoksydacyjnej może wspierać zdrowie lochy i jakość siary.

Przeglądy badań wskazują również, że wybrane dodatki stosowane w późnej ciąży mogą wpływać na przeżywalność prosiąt lub skład siary i mleka. Jednak końcowy efekt zależy od konkretnego składnika i warunków jego stosowania.

Wsparcie również po odsadzeniu

Żywienie nie powinno kończyć się na dniu odsadzenia. Organizm lochy musi w krótkim czasie przejść z intensywnej laktacji do kolejnego cyklu reprodukcyjnego. Dlatego okres od odsadzenia do krycia również wymaga odpowiedniej podaży składników pokarmowych.

Interesujące wyniki dotyczą m.in. tryptofanu. Badanie opublikowane w 2025 r. wykazało, że jego zwiększona podaż od odsadzenia do rui i we wczesnej ciąży wpływała na metabolizm tryptofanu, stężenia hormonów steroidowych oraz skład mikrobioty jelitowej.

Przy najwyższym badanym poziomie odnotowano także większą masę miotu i tendencję do większej liczby żywo urodzonych prosiąt. Nie oznacza to jednak, że tryptofan powinien być stosowany rutynowo w wysokich dawkach – jego poziom należy bilansować razem z pozostałymi aminokwasami.

Kondycja decyduje o dalszym użytkowaniu

Najważniejszym zadaniem pozostaje ograniczenie sytuacji, w której maciora kończy laktację nadmiernie wychudzona. Wysoka mleczność jest pożądana, ale nie może odbywać się kosztem tak dużej mobilizacji rezerw, że zwierzę ma problemy z wejściem w kolejny cykl.

Dlatego warto kontrolować pobranie paszy, kondycję i utratę masy ciała od porodu do odsadzenia. Dobrze dobrane dodatki mogą wspomagać lochę od laktacji aż do krycia, ale powinny uzupełniać prawidłowo zbilansowaną dawkę, a nie ją zastępować.

Przeczytaj również: Żywienie trzyfazowe tuczników. Jak poprawić wyniki tuczu?