Wysiew międzyplonów spóźniony? To może uchronić przed karą

zbiór kukurydzy, kukurydza — *Rolnicy wskazują, że z uwagi na warunki pogodowe, kukurydza na części plantacji w tym roku dojrzewała wolniej, co wpłynęło na termin zbiorów. Fot. DK*

Rolnicy zgłaszają, że w tym roku w wielu miejscach kukurydza dojrzewała wolniej. W rezultacie wysiew międzyplonów ozimych, objęty ekoschematem, nie był możliwy przed 1 października. A po tej dacie przepisy przewidują istotne obniżenie płatności. Resort rolnictwa w odpowiedzi wskazuje na tzw. siłę wyższą.

W końcówce września Krajowa Rada Izb Rolniczych (KRIR), popierając wniosek izby z Podlasia, wystąpiła do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) w kwestii popularnego wśród rolników elementu dopłat bezpośrednich i obszarowych, jakim jest ekoschemat „Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi”. Zaś konkretnie – ws. praktyki „Międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe”. Samorząd rolniczy postulował przesunięcie krańcowego terminu wysiewu międzyplonów ozimych z 1 na 15 października.

Warunki spowolniły dojrzewanie kukurydzy

Uzasadniając ten wniosek, izby zwracały uwagę na wiosenną suszę i letnie opady, a także obfite opady w ostatnim czasie. Bo ta kumulacja ich zdaniem spowodowała spowolnienie tempa dojrzewania kukurydzy. W rezultacie w wielu gospodarstwach rośliny nie osiągnęły jeszcze odpowiedniej zwartości suchej masy. I nie da się ich zebrać bez ryzyka pogorszenia uzyskiwanej paszy.

Tymczasem rolnicy, składając deklaracje dotyczące realizacji przywołanej praktyki, nie mogli przewidzieć tak układających się warunków pogodowych. Zwłaszcza że w poprzednich latach terminowa realizacja obowiązku wysiewu międzyplonów po zbiorze kukurydzy nie stanowiła istotnego problemu. Ale w obecnym sezonie sytuacja jest wyjątkowa.

Zbyt wczesny zbiór może oznaczać straty

Według KRIR, dotrzymanie obecnego terminu wysiewu oznaczałoby dla części rolników przyspieszenie zbioru kukurydzy przed osiągnieciem optymalnej zawartości suchej masy.

„Zbyt wczesny zbiór zwiększa ryzyko powstawania odcieków ze względu na wysoką zwartość wody w materiale. Może również powodować niekorzystny przebieg fermentacji oraz zwiększone straty składników pokarmowych” – brzmiało wystąpienie.

Ponadto – jak w nim wskazywano – niedojrzała kukurydza zawiera mniej skrobi, co może obniżać jej wartość energetyczną i wpływać na jakość uzyskanej paszy.

Samorząd rolniczy przekonywał, że przesunięcie terminu wysiewu międzyplonów ozimych do 15 października pozwoliłoby rolnikom na zbiór kukurydzy o odpowiednich parametrach. Zaś jednocześnie mogliby prawidłowo realizować wymogi praktyki objętej ekoschematem.

MRiRW: zmiana terminu wymaga zgody KE

W odpowiedzi MRiRW podkreśla, że termin 1 października został wskazany w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR). Dlatego jego zmiana wymagałaby zarówno zgody Komitetu Monitorującego PS WPR 2023-2027, jak również Komisji Europejskiej (KE). Dodatkowo w dalszej kolejności konieczna byłaby zmiana przepisów krajowych regulujących zasady przyznawania płatności w ramach ekoschematów.

„Są to procesy złożone i długotrwałe” – twierdzi resort rolnictwa.

Wysiew międzyplonów po terminie – z karami

Jak dodaje, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ekoschematów, rolnik ma możliwość wysiania międzyplonu ozimego po 1 października. Jednak w takim przypadku przepisy przewidują zmniejszenie płatności w części dotyczącej danej praktyki. W przypadku międzyplonu ozimego przewidziano zmniejszenia płatności m.in. za:

siew po 1 października, ale nie później niż do 15 października;
siew po 15 października.

„Zmniejszenia te wynoszą odpowiednio 30 proc. oraz 70 proc. kwoty stanowiącej iloczyn płatności w ramach tej praktyki oraz procentowego stosunku powierzchni uchybienia do powierzchni, na której powinny być przestrzegane wymogi tej praktyki” – precyzuje ministerstwo.

Wysiew międzyplonów z problemami? Zgłoś siłę wyższą

Jednocześnie podpowiada pewne rozwiązanie. Chodzi o to, że rolnik może zgłosić do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) wystąpienie tzw. siły wyższej. Przy tym musi przedstawić dowody potwierdzające okoliczności, które uniemożliwiły mu dotrzymanie terminu.

„W przypadku potwierdzenia przez agencję płatniczą wystąpienia siły wyższej, nie stosuje się kar administracyjnych” – zaznacza MRiRW.

I zapewnia, że każdy przypadek rozpatruje się indywidualnie, z uwzględnieniem okoliczności, w jakich doszło do danego zdarzenia. W szczególności tego, czy było ono nadzwyczajne i nieprzewidywalne oraz czy jego następstw nie można było uniknąć, mimo zachowania należytej staranności.