Podnośniki w warsztacie

Podnośniki hydrauliczne są niezbędnym wyposażeniem wszystkich rolniczych warsztatów, w których wykonywane są naprawy maszyn. Istnieje wiele ich typów m. in. zębate, dźwigniowe, śrubowe, ale najpopularniejsze są tłokowe hydrauliczne lub pneumatyczno-hydrauliczne.

Te ostatnie posiadają zwartą i masywną konstrukcję, na którą składa się stalowa obudowa, będąca jednocześnie pojemnikiem oleju, pompa i siłownik hydrauliczny oraz podstawa. Bardzo ważnym elementem ich budowy jest również system zaworów, którego zadaniem jest precyzyjne dawkowanie strugi oleju. Dodatkowo podnośniki posiadają również wykręcaną w tłoku stopę, co zwiększa wysokość podnoszenia.

Od 0,5 do 100 ton

Zasada działania podnośnika hydraulicznego jest bardzo prosta. W obudowie podnośnika znajduje się pompa nurnikowa wysokiego ciśnienia oraz cylinder z tłokiem. Pompa nurnikowa, której zadaniem jest tłoczenie oleju do cylindra, uruchamiana jest wyjmowaną dźwignią. Ruchy wahadłowe dźwigni, a tym samym nurnika pompy, powodują przepływ oleju, który wymusza wysuwanie się tłoczyska i unoszenie maszyny. Opuszczenie tłoczyska, a tym samym maszyny jest możliwe przez otwarcie zaworu przelewowego. Ciężar maszyny wywiera nacisk na tłoczysko, które przesuwając się w dół powoduje powrotny przepływ oleju.

Podstawowymi parametrami podnośników hydraulicznych są maksymalna i minimalna wysokość podnoszenia oraz udźwig. Podnośniki hydrauliczne budowane są w bardzo szerokim zakresie udźwigu. Mniejsze konstrukcje posiadają możliwość podnoszenia 500 kg, natomiast duże, przemysłowe nawet 100 ton.

W rolnictwie najczęściej wykorzystywane są podnośniki przenośne, ze względu na ich większą uniwersalność, ale mogą być również budowane jako konstrukcje niemobilne, będąc stałym wyposażeniem warsztatu. Z konstrukcji mobilnych spotykane są dwie, tj. podnośniki słupowe (butelkowe) wykorzystywane najczęściej ze względu na duży udźwig oraz podnośniki typu „żaba”, charakteryzujące się mniejszym udźwigiem ze względu na własne kółka jezdne.
Podstawowym elementem mobilnego podnośnika hydraulicznego typu „żaba” jest korpus składający się z dwóch ścian bocznych połączonych ze sobą elementami usztywniającymi. Korpus podnośnika jest oparty na czterech kółkach jezdnych. Wewnątrz korpusu jest umieszczony układ hydrauliczny, którego najważniejszymi zespołami są: zbiornik oleju, pompa tłocząca, cylinder roboczy wraz z tłoczyskiem, układ spustowy do opuszczania podnośnika oraz układ zabezpieczający przed jego uszkodzeniem. Ramię nośne podnośnika, w które jest wkładana dźwignia ręczna, jest osadzone wahadłowo i połączone z tłoczyskiem cylindra roboczego, a z drugiej strony część stykająca się z maszyną jest zakończona tzw. siodłem.  Po włożeniu dźwigni ręcznej w gniazdo ramienia nośnego, należy wykonywać ruch wahadłowy góra-dół, podczas którego następuje przepompowywanie oleju ze zbiornika i tłoczenie do cylindra roboczego. Wzrost ciśnienia w cylindrze powoduje ruch tłoczyska i połączonego z nim ramienia nośnego. Podczas podnoszenia odpowiedni układ dźwigni zapewnia utrzymanie siodła w pozycji poziomej. Opuszczanie podnośnika odbywa się za pomocą dźwigni ręcznej. Przeniesienie ruchu na układ spustowy powoduje przepływ oleju z cylindra roboczego do zbiornika i ruch powrotny tłoka.

Przykładem tradycyjnej konstrukcji podnośnika hydraulicznego, słupowego jest produkt oznaczony symbolem HZP-5, firmy Ferm. Maksymalny udźwig tego modelu wynosi 5 t, minimalna wysokość podnoszenia 216 mm, a maksymalna 413 mm, masa 4,8 kg. Cena tego podnośnika kształtuje się na poziomie 80-120 zł. Przykładem podnośnika hydraulicznego typu „żaba” jest HR-3.0LP firmy Proma. Maksymalny udźwig tego podnośnika to 3 t. Wysokość podnoszenia mieści się w przedziale 95-560 mm. Jego masa wynosi 48 kg. Są to podnośniki znacznie droższe, gdyż przedstawiony kosztuje 400-450 zł.

Na twardym i stabilnym podłożu

Użytkując podnośnik musimy pamiętać, że ma on ściśle określoną nośność, czyli określony ciężar podnoszenia. Gdy chcemy go użyć do podniesienia ciężaru przekraczającego jego nośność zawór zabezpieczający na to nie pozwoli, zabezpieczając tym samym pompę i siłownik przed uszkodzeniem. Wykorzystując podnośnik w naprawie maszyny należy zawsze pamiętać, że musi być on ustawiony na twardym, stabilnym, równym podłożu. Niedopuszczalne jest podkładanie pod stopę podnośnika bloczków betonowych, cegieł itp. gdyż grozi to osunięciem się podnoszonego obciążenia. W przypadku podnośników hydraulicznych istnieje duże niebezpieczeństwo nagłego spadku ciśnienia oleju w siłowniku, dlatego podczas naprawy maszyny jej ciężar musi być dodatkowo wsparty na podpórkach o odpowiedniej nośności.

Po ustawieniu podnośnika, należy zamknąć zawór przekręcając go w prawą stronę, oraz maksymalnie wykręcić stopę z siłownika w celu uzyskania maksymalnej wysokości podnoszenia. Umieszczając drążek dźwigni w przegubie pompy regularnie unosząc i opuszczając dźwignię powodujemy wysuwanie siłownika i podnoszenie obciążenia. Po zakończonej naprawie w celu opuszczenia maszyny należy odkręcić zawór poprzez powolny i równomierny obrót w lewą stronę. Maszyna jest wówczas powoli opuszczany na ziemię. Poprzez obrót zaworu w prawo opuszczanie maszyny może zostać zatrzymane w dowolnym momencie. Po postawieniu maszyny na podłoże, należy zamknąć zawór przekręcając go w prawą stronę.

Olej bez pęcherzyków powietrza

Konserwacja podnośnika hydraulicznego jest czynnością prostą, ale bardzo ważną ze względu na bezpieczeństwo jego użytkowania. W jej zakres wchodzi przede wszystkim uzupełnienie oleju i w przypadku częstego używania podnośnika, jego odpowietrzanie. Stawiamy podnośnik w pionowej pozycji, obniżamy tłok maksymalnie nisko oraz usuwamy gumową zatyczkę olejową na podnośniku i uzupełniamy olej do dolnej krawędzi otworu zatyczki. Zdarza się, że pęcherzyki powietrza zostają uwięzione w środku podnośnika, zmniejszając tym samym jego efektywność podnoszenia. Odpowietrzanie układu hydraulicznego podnośnika należy rozpocząć od otwarcia zaworu zwalniającego i usunięcia zatyczki olejowej. Następnie kilkakrotnie szybko naciskamy pompę, co pozwoli pozbyć się pęcherzyków powietrza z oleju. W końcowym etapie zamykamy zawór zwalniający i nakładamy zatyczkę oleju.

Sprawne działanie podnośnika hydraulicznego, uzyskanie maksymalnej wartości nośności i wysokości podnoszenia, jest możliwe tylko przy optymalnym poziomie oleju w zbiorniku oraz odpowietrzonej instalacji. Optymalny poziom oleju w podnośniku powinien sięgać dolnej krawędzi otworu wlewowego przy maksymalnie opuszczonym tłoczysku. Odpowietrzanie układu hydraulicznego podnośnika należy rozpocząć od otwarcia zaworu zwalniającego i usunięcia zatyczki olejowej. Następnie kilkakrotnie szybko naciskamy dźwignię pompy podnośnika, co pozwoli usunąć pęcherzyki powierza z oleju.

W warsztatach rolniczych wykorzystywane są również podnośniki mechaniczne. Charakteryzują się one jednak stosunkowo dużą masą i przegrywają z mniejszymi i lżejszymi podnośnikami hydraulicznymi. Duży ciężar tych podnośnikach wynika z tego, iż posiadają one ramę wykonaną z dwóch blach wytłoczonych w kształcie ceownika. Rama pokryta jest osłoną z blachy. Wewnątrz ramy umieszczona jest przekładnia zębata o zębach czołowych prostych. Po stronie zewnętrznej osłony przekładni znajduje się zapadka z kołem zapadkowym. Zaletą tych podnośników jest duża niezawodność oraz praktycznie brak potrzeby ich obsługi. Pamiętać należy jednak nad okresowym przesmarowaniem przekładni zębatej, co znacznie wydłuży jej żywotność.